وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، - يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ - عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ، عَنْ رِبْعِيٍّ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ الْفِتَنَ فَقَالَ قَوْمٌ نَحْنُ سَمِعْنَاهُ . فَقَالَ لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَجَارِهِ قَالُوا أَجَلْ . قَالَ تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ الْفِتَنَ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ قَالَ حُذَيْفَةُ فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ فَقُلْتُ أَنَا . قَالَ أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ . قَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا فَأَىُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ وَأَىُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا فَلاَ تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتِ السَّمَوَاتُ وَالأَرْضُ وَالآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا كَالْكُوزِ مُجَخِّيًا لاَ يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلاَ يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلاَّ مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ " . قَالَ حُذَيْفَةُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ . قَالَ عُمَرُ أَكَسْرًا لاَ أَبَا لَكَ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ لَعَلَّهُ كَانَ يُعَادُ . قُلْتُ لاَ بَلْ يُكْسَرُ . وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ . حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ . قَالَ أَبُو خَالِدٍ فَقُلْتُ لِسَعْدٍ يَا أَبَا مَالِكٍ مَا أَسْوَدُ مُرْبَادًّا قَالَ شِدَّةُ الْبَيَاضِ فِي سَوَادٍ . قَالَ قُلْتُ فَمَا الْكُوزُ مُجَخِّيًا قَالَ مَنْكُوسًا .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Umarning huzurida edik. Shunda u: «Sizlardan kim Rasululloh ﷺ ning fitnalar haqida zikr qilganini eshitgan?» dedi. Bir qavm (baʼzilar): «Biz uni eshitganmiz», dedilar. U: «Ehtimol sizlar kishining oʻz ahli (oilasi) va qoʻshnisi (haqi)dagi fitnasini (gunohini) nazarda tutayotgandirsizlar?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. U: «Uni namoz, roʻza va sadaqa kafforat qiladi (yuvadi). Lekin sizlardan kim Paygʻambar ﷺ ning dengiz toʻlqini kabi toʻlqinlanadigan fitnalar haqida zikr qilganini eshitgan?» dedi. Huzayfa dedi: Shunda qavm jim boʻldi. Men: «Men (eshitganman)», dedim. U: «Sen (eshitgan ekansan); Alloh uchun (qanday yaxshisan), otang-a!» dedi. Huzayfa dedi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Fitnalar qalblarga — boʻyra (toʻqilganda) choʻp-choʻp (terilgani) kabi — birin-ketin koʻndalang qilinadi (taqdim etiladi). Qaysi qalb ularni (oʻziga) singdirsa (ichsa), unda qora nuqta (dogʻ) qoʻyiladi; qaysi qalb ularni inkor qilsa (rad etsa), unda oq nuqta qoʻyiladi — toki (qalblar) ikki (xil) qalbga aylanadi: (biri) silliq tosh (safo) kabi oq — bunga osmonlar va yer turguncha hech bir fitna zarar qilmaydi; ikkinchisi esa — qora, kul rang (xira) — agʻdarilgan koʻza misol: na maʼrufni (yaxshilikni) taniydi va na munkarni (yomonlikni) inkor qiladi — faqat oʻz havoyi nafsidan singdirgan narsasidan boshqani (tanimaydi)», dedilar. Huzayfa dedi: Men unga (Umarga): «Sen bilan ularning (fitnalar) orasida yopiq bir eshik bor; u sindirilishiga (ochilishiga) yaqin», deb hadis aytdim. Umar: «Sindiriladimi — otasiz qolgur?! Agar u ochilganda edi, ehtimol (qaytadan) yopilarmidi?» dedi. Men: «Yoʻq, balki sindiriladi», dedim. Va men unga: «Oʻsha eshik — bir kishidirki, u oʻldiriladi yoki oʻladi», deb hadis aytdim — xato(lar)siz (rost) bir hadis (sifatida). Abu Xolid dedi: Men Saʼdga: «Ey Abu Molik, ‹asvad murbodd› (qora, kul rang) nima?» dedim. U: «Qoralik ichidagi kuchli oqlik», dedi. Men: «‹agʻdarilgan koʻza› (al-kuz mujaxxiy) nima?» dedim. U: «Toʻntarilgan (boshi pastga qaratilgan)», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Умарнинг ҳузурида эдик. Шунда у: «Сизлардан ким Расулуллоҳ ﷺ нинг фитналар ҳақида зикр қилганини эшитган?» деди. Бир қавм (баъзилар): «Биз уни эшитганмиз», дедилар. У: «Эҳтимол сизлар кишининг ўз аҳли (оиласи) ва қўшниси (ҳақи)даги фитнасини (гуноҳини) назарда тутаётгандирсизлар?» деди. Улар: «Ҳа», дедилар. У: «Уни намоз, рўза ва садақа каффорат қилади (ювади). Лекин сизлардан ким Пайғамбар ﷺ нинг денгиз тўлқини каби тўлқинланадиган фитналар ҳақида зикр қилганини эшитган?» деди. Ҳузайфа деди: Шунда қавм жим бўлди. Мен: «Мен (эшитганман)», дедим. У: «Сен (эшитган экансан); Аллоҳ учун (қандай яхшисан), отанг-а!» деди. Ҳузайфа деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: «Фитналар қалбларга — бўйра (тўқилганда) чўп-чўп (терилгани) каби — бирин-кетин кўндаланг қилинади (тақдим этилади). Қайси қалб уларни (ўзига) сингдирса (ичса), унда қора нуқта (доғ) қўйилади; қайси қалб уларни инкор қилса (рад этса), унда оқ нуқта қўйилади — токи (қалблар) икки (хил) қалбга айланади: (бири) силлиқ тош (сафо) каби оқ — бунга осмонлар ва ер тургунча ҳеч бир фитна зарар қилмайди; иккинчиси эса — қора, кул ранг (хира) — ағдарилган кўза мисол: на маъруфни (яхшиликни) танийди ва на мункарни (ёмонликни) инкор қилади — фақат ўз ҳавойи нафсидан сингдирган нарсасидан бошқани (танимайди)», дедилар. Ҳузайфа деди: Мен унга (Умарга): «Сен билан уларнинг (фитналар) орасида ёпиқ бир эшик бор; у синдирилишига (очилишига) яқин», деб ҳадис айтдим. Умар: «Синдириладими — отасиз қолгур?! Агар у очилганда эди, эҳтимол (қайтадан) ёпилармиди?» деди. Мен: «Йўқ, балки синдирилади», дедим. Ва мен унга: «Ўша эшик — бир кишидирки, у ўлдирилади ёки ўлади», деб ҳадис айтдим — хато(лар)сиз (рост) бир ҳадис (сифатида). Абу Холид деди: Мен Саъдга: «Эй Абу Молик, ‹асвад мурбодд› (қора, кул ранг) нима?» дедим. У: «Қоралик ичидаги кучли оқлик», деди. Мен: «‹ағдарилган кўза› (ал-куз мужаххий) нима?» дедим. У: «Тўнтарилган (боши пастга қаратилган)», деди.