وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِيمَانُ قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الآخِرِ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِسْلاَمُ قَالَ " الإِسْلاَمُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِحْسَانُ قَالَ " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لاَ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتِ الأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتِ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لاَ يَعْلَمُهُنَّ إِلاَّ اللَّهُ " . ثُمَّ تَلاَ صلى الله عليه وسلم { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَىِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ} " . قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رُدُّوا عَلَىَّ الرَّجُلَ " . فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ odamlarga (ochiq) koʻrinib (oʻtirgan) edilar. Shunda U Zotning oldiga bir kishi kelib: «Ey Allohning Rasuli, iymon nima?» dedi. (Rasululloh): «Allohga, Uning farishtalariga, kitobiga, (Unga) roʻbaroʻ boʻlishga (uchrashuviga), paygʻambarlariga iymon keltirishing va Oxirat (kunidagi) qayta tirilishga iymon keltirishingdir», dedilar. (U): «Ey Allohning Rasuli, Islom nima?» dedi. (Rasululloh): «Islom — Allohga ibodat qilishing va Unga hech narsani sherik qilmasliging, farz namozni toʻkis ado etishing, farz qilingan zakotni berishing va Ramazon roʻzasini tutishingdir», dedilar. (U): «Ey Allohning Rasuli, ehson nima?» dedi. (Rasululloh): «Allohga goʻyo Uni koʻrib turgandek ibodat qilishingdir; chunki sen Uni koʻrmasang ham, U seni koʻrib turibdi», dedilar. (U): «Ey Allohning Rasuli, (qiyomat) Soati qachon?» dedi. (Rasululloh): «Bu haqida soʻralgan (kishi) soʻrovchidan koʻra bilimliroq emas; lekin men senga uning alomatlari haqida aytaman: choʻri oʻz xojasini tugʻsa — bu uning alomatlaridan; yalangʻoch, yalangoyoqlar odamlarning boshliqlari boʻlsa — bu uning alomatlaridan; qoʻy-echki boquvchilar bino (qurish)da bir-biridan oʻzib ketsalar — bu uning alomatlaridan. (Bular) beshta (gʻayb) ichidaki, ularni Allohdan boshqa hech kim bilmaydi», dedilar. Soʻng U Zot ﷺ: {Albatta (qiyomat) Soati (haqidagi) ilm Allohning huzuridadir; yomgʻirni U yogʻdiradi va bachadonlardagi narsani U biladi. Hech bir jon ertaga nima kasb qilishini bilmaydi va hech bir jon qaysi yerda oʻlishini bilmaydi. Albatta Alloh (hamma narsani) Biluvchi, (har narsadan) Ogohdir} (oyatini) tilovat qildilar. (U) dedi: Soʻng u kishi orqasiga burilib (ketdi). Rasululloh ﷺ: «(U) kishini menga qaytaringlar», dedilar. Ular uni qaytarish uchun (tutmoqchi boʻlib) bordilar, ammo hech narsa koʻrmadilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu Jibril edi — odamlarga dinlarini oʻrgatish uchun keldi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ одамларга (очиқ) кўриниб (ўтирган) эдилар. Шунда У Зотнинг олдига бир киши келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, иймон нима?» деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобига, (Унга) рўбарў бўлишга (учрашувига), пайғамбарларига иймон келтиришинг ва Охират (кунидаги) қайта тирилишга иймон келтиришингдир», дедилар. (У): «Эй Аллоҳнинг Расули, Ислом нима?» деди. (Расулуллоҳ): «Ислом — Аллоҳга ибодат қилишинг ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмаслигинг, фарз намозни тўкис адо этишинг, фарз қилинган закотни беришинг ва Рамазон рўзасини тутишингдир», дедилар. (У): «Эй Аллоҳнинг Расули, эҳсон нима?» деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга гўё Уни кўриб тургандек ибодат қилишингдир; чунки сен Уни кўрмасанг ҳам, У сени кўриб турибди», дедилар. (У): «Эй Аллоҳнинг Расули, (қиёмат) Соати қачон?» деди. (Расулуллоҳ): «Бу ҳақида сўралган (киши) сўровчидан кўра билимлироқ эмас; лекин мен сенга унинг аломатлари ҳақида айтаман: чўри ўз хожасини туғса — бу унинг аломатларидан; яланғоч, ялангоёқлар одамларнинг бошлиқлари бўлса — бу унинг аломатларидан; қўй-эчки боқувчилар бино (қуриш)да бир-биридан ўзиб кетсалар — бу унинг аломатларидан. (Булар) бешта (ғайб) ичидаки, уларни Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди», дедилар. Сўнг У Зот ﷺ: {Албатта (қиёмат) Соати (ҳақидаги) илм Аллоҳнинг ҳузуридадир; ёмғирни У ёғдиради ва бачадонлардаги нарсани У билади. Ҳеч бир жон эртага нима касб қилишини билмайди ва ҳеч бир жон қайси ерда ўлишини билмайди. Албатта Аллоҳ (ҳамма нарсани) Билувчи, (ҳар нарсадан) Огоҳдир} (оятини) тиловат қилдилар. (У) деди: Сўнг у киши орқасига бурилиб (кетди). Расулуллоҳ ﷺ: «(У) кишини менга қайтаринглар», дедилар. Улар уни қайтариш учун (тутмоқчи бўлиб) бордилар, аммо ҳеч нарса кўрмадилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу Жибрил эди — одамларга динларини ўргатиш учун келди», дедилар.