حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ كُنْتُ بِالشَّامِ فِي حَلْقَةٍ فِيهَا مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ فَجَاءَ أَبُو الأَشْعَثِ قَالَ قَالُوا أَبُو الأَشْعَثِ أَبُو الأَشْعَثِ . فَجَلَسَ فَقُلْتُ لَهُ حَدِّثْ أَخَانَا حَدِيثَ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ . قَالَ نَعَمْ غَزَوْنَا غَزَاةً وَعَلَى النَّاسِ مُعَاوِيَةُ فَغَنِمْنَا غَنَائِمَ كَثِيرَةً فَكَانَ فِيمَا غَنِمْنَا آنِيَةٌ مِنْ فِضَّةٍ فَأَمَرَ مُعَاوِيَةُ رَجُلاً أَنْ يَبِيعَهَا فِي أَعْطِيَاتِ النَّاسِ فَتَسَارَعَ النَّاسُ فِي ذَلِكَ فَبَلَغَ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ فَقَامَ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ بَيْعِ الذَّهَبِ بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ بِالْفِضَّةِ وَالْبُرِّ بِالْبُرِّ وَالشَّعِيرِ بِالشَّعِيرِ وَالتَّمْرِ بِالتَّمْرِ وَالْمِلْحِ بِالْمِلْحِ إِلاَّ سَوَاءً بِسَوَاءٍ عَيْنًا بِعَيْنٍ فَمَنْ زَادَ أَوِ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى . فَرَدَّ النَّاسُ مَا أَخَذُوا فَبَلَغَ ذَلِكَ مُعَاوِيَةَ فَقَامَ خَطِيبًا فَقَالَ أَلاَ مَا بَالُ رِجَالٍ يَتَحَدَّثُونَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَادِيثَ قَدْ كُنَّا نَشْهَدُهُ وَنَصْحَبُهُ فَلَمْ نَسْمَعْهَا مِنْهُ . فَقَامَ عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ فَأَعَادَ الْقِصَّةَ ثُمَّ قَالَ لَنُحَدِّثَنَّ بِمَا سَمِعْنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنْ كَرِهَ مُعَاوِيَةُ - أَوْ قَالَ وَإِنْ رَغِمَ - مَا أُبَالِي أَنْ لاَ أَصْحَبَهُ فِي جُنْدِهِ لَيْلَةً سَوْدَاءَ . قَالَ حَمَّادٌ هَذَا أَوْ نَحْوَهُ.
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Qiloba dedi: Men Shomda bir halqada (toʻplangan kishilar oraligʻida) edim, unda Muslim ibn Yasor ham bor edi. Soʻng Abul-Ashʼas keldi. Ular: «Abul-Ashʼas, Abul-Ashʼas» dedilar (uni shunday chaqirishdi). U oʻtirdi. Men unga: «Birodarimizga Uboda ibn Somitning hadisini aytib ber», dedim. U dedi: Mayli. Biz bir gʻazotga chiqdik, odamlarning (qoʻmondoni) Muoviya edi. Biz koʻp oʻljalar oldik. Oʻlja olganlarimiz orasida kumushdan yasalgan idish ham bor edi. Muoviya bir kishiga buni odamlarning ulushiga (toʻlov sifatida) sotishni buyurdi. Odamlar bunga oshiqdilar (talashib oldilar). Bu Uboda ibn Somitga yetib bordi. Shunda u oʻrnidan turib dedi: «Men Rasululloh ﷺ ni oltinni oltinga, kumushni kumushga, bugʻdoyni bugʻdoyga, arpani arpaga, xurmoni xurmoga va tuzni tuzga — faqat teng-bab-baravar, qoʻlma-qoʻl boʻlmasa — sotishdan qaytarayotganlarini eshitganman. Kim ziyoda qilsa yoki ziyoda olsa, demak, sudxoʻrlik qilibdi». Shunda odamlar olgan narsalarini qaytarib berdilar. Bu Muoviyaga yetib bordi. U oʻrnidan turib xutba qildi va dedi: «Nega baʼzi kishilar Rasululloh ﷺ dan, biz u zotning huzurida hozir boʻlib, suhbatlarida boʻla turib eshitmagan hadislarni soʻzlaydilar?» Shunda Uboda ibn Somit oʻrnidan turib, voqeani qaytadan aytdi, soʻng dedi: «Biz Rasululloh ﷺ dan eshitganimizni, Muoviya yoqtirmasa ham, albatta soʻzlaymiz — yoki: ‹roziligiga zid boʻlsa ham› dedi — uning qoʻshinida bir qora kechagina boʻlsa-da, hamroh boʻlmasligimga parvo qilmayman». Hammod: «Shunday yoki shunga oʻxshash (dedi)», dedi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Қилоба деди: Мен Шомда бир ҳалқада (тўпланган кишилар оралиғида) эдим, унда Муслим ибн Ясор ҳам бор эди. Сўнг Абул-Ашъас келди. Улар: «Абул-Ашъас, Абул-Ашъас» дедилар (уни шундай чақиришди). У ўтирди. Мен унга: «Биродаримизга Убода ибн Сомитнинг ҳадисини айтиб бер», дедим. У деди: Майли. Биз бир ғазотга чиқдик, одамларнинг (қўмондони) Муовия эди. Биз кўп ўлжалар олдик. Ўлжа олганларимиз орасида кумушдан ясалган идиш ҳам бор эди. Муовия бир кишига буни одамларнинг улушига (тўлов сифатида) сотишни буюрди. Одамлар бунга ошиқдилар (талашиб олдилар). Бу Убода ибн Сомитга етиб борди. Шунда у ўрнидан туриб деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни олтинни олтинга, кумушни кумушга, буғдойни буғдойга, арпани арпага, хурмони хурмога ва тузни тузга — фақат тенг-баб-баравар, қўлма-қўл бўлмаса — сотишдан қайтараётганларини эшитганман. Ким зиёда қилса ёки зиёда олса, демак, судхўрлик қилибди». Шунда одамлар олган нарсаларини қайтариб бердилар. Бу Муовияга етиб борди. У ўрнидан туриб хутба қилди ва деди: «Нега баъзи кишилар Расулуллоҳ ﷺ дан, биз у зотнинг ҳузурида ҳозир бўлиб, суҳбатларида бўла туриб эшитмаган ҳадисларни сўзлайдилар?» Шунда Убода ибн Сомит ўрнидан туриб, воқеани қайтадан айтди, сўнг деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганимизни, Муовия ёқтирмаса ҳам, албатта сўзлаймиз — ёки: ‹розилигига зид бўлса ҳам› деди — унинг қўшинида бир қора кечагина бўлса-да, ҳамроҳ бўлмаслигимга парво қилмайман». Ҳаммод: «Шундай ёки шунга ўхшаш (деди)», деди.