حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ جَنَابٍ الْمِصِّيصِيُّ، جَمِيعًا عَنْ عِيسَى بْنِ يُونُسَ، - وَاللَّفْظُ لإِسْحَاقَ - أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّاءُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ لَمَّا أُحْصِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ الْبَيْتِ صَالَحَهُ أَهْلُ مَكَّةَ عَلَى أَنْ يَدْخُلَهَا فَيُقِيمَ بِهَا ثَلاَثًا وَلاَ يَدْخُلَهَا إِلاَّ بِجُلُبَّانِ السِّلاَحِ السَّيْفِ وَقِرَابِهِ . وَلاَ يَخْرُجَ بِأَحَدٍ مَعَهُ مِنْ أَهْلِهَا وَلاَ يَمْنَعَ أَحَدًا يَمْكُثُ بِهَا مِمَّنْ كَانَ مَعَهُ . قَالَ لِعَلِيٍّ " اكْتُبِ الشَّرْطَ بَيْنَنَا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ " . فَقَالَ لَهُ الْمُشْرِكُونَ لَوْ نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ تَابَعْنَاكَ وَلَكِنِ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ . فَأَمَرَ عَلِيًّا أَنْ يَمْحَاهَا فَقَالَ عَلِيٌّ لاَ وَاللَّهِ لاَ أَمْحَاهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرِنِي مَكَانَهَا " . فَأَرَاهُ مَكَانَهَا فَمَحَاهَا وَكَتَبَ " ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ " . فَأَقَامَ بِهَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فَلَمَّا أَنْ كَانَ يَوْمُ الثَّالِثِ قَالُوا لِعَلِيٍّ هَذَا آخِرُ يَوْمٍ مِنْ شَرْطِ صَاحِبِكَ فَأْمُرْهُ فَلْيَخْرُجْ . فَأَخْبَرَهُ بِذَلِكَ فَقَالَ " نَعَمْ " . فَخَرَجَ . وَقَالَ ابْنُ جَنَابٍ فِي رِوَايَتِهِ مَكَانَ تَابَعْنَاكَ بَايَعْنَاكَ .
al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Baytdan (Kaʼbaga borishdan) toʻsilganlarida, Makka ahli u zot bilan shu shart bilan sulh tuzdilar: u zot (kelasi yili) Makkaga kirib, unda uch kun turadilar; shaharga qilich va uning qinidan boshqa qurol bilan kirmaydilar; uning ahlidan birortasini oʻzi bilan (Makkadan) olib chiqmaydilar va oʻzi bilan birga kelganlardan unda qolmoqchi boʻlganni ham toʻsmaydilar. (Sulh paytida) u zot Aliyga: «Oramizdagi shartni yozgin: Bismillohir-rahmonir-rahiym. Bu — Muhammad — Rasululloh kelishgan narsadir», dedilar. Shunda mushriklar u zotga: «Agar biz seni Allohning Rasuli ekanligingni bilsak, senga ergashardik. Lekin (shunchaki) ‹Muhammad ibn Abdulloh› deb yozgin», dedilar. Shunda u zot Aliyga uni (yaʼni ‹Rasululloh› soʻzini) oʻchirishni buyurdilar. Aliy: «Yoʻq, Allohga qasamki, men buni oʻchirmayman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Uning oʻrnini menga koʻrsat», dedilar. U (Aliy) uning oʻrnini koʻrsatdi, u zot uni oʻchirdilar va ‹ibn Abdulloh› deb yozdilar. So u zot unda (Makkada) uch kun turdilar. Uchinchi kun boʻlganida, ular Aliyga: «Bu — sohibing shartiga koʻra oxirgi kun. Unga ayt, chiqib ketsin», dedilar. U (Aliy) buni u zotga xabar qildi. U zot: «Ha (chiqaman)», dedilar va chiqib ketdilar. Ibn Janob oʻz rivoyatida «senga ergashardik» soʻzi oʻrniga «senga bayʼat qilardik» degan.ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Байтдан (Каъбага боришдан) тўсилганларида, Макка аҳли у зот билан шу шарт билан сулҳ туздилар: у зот (келаси йили) Маккага кириб, унда уч кун турадилар; шаҳарга қилич ва унинг қинидан бошқа қурол билан кирмайдилар; унинг аҳлидан бирортасини ўзи билан (Маккадан) олиб чиқмайдилар ва ўзи билан бирга келганлардан унда қолмоқчи бўлганни ҳам тўсмайдилар. (Сулҳ пайтида) у зот Алийга: «Орамиздаги шартни ёзгин: Бисмиллоҳир-раҳмонир-раҳийм. Бу — Муҳаммад — Расулуллоҳ келишган нарсадир», дедилар. Шунда мушриклар у зотга: «Агар биз сени Аллоҳнинг Расули эканлигингни билсак, сенга эргашардик. Лекин (шунчаки) ‹Муҳаммад ибн Абдуллоҳ› деб ёзгин», дедилар. Шунда у зот Алийга уни (яъни ‹Расулуллоҳ› сўзини) ўчиришни буюрдилар. Алий: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, мен буни ўчирмайман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг ўрнини менга кўрсат», дедилар. У (Алий) унинг ўрнини кўрсатди, у зот уни ўчирдилар ва ‹ибн Абдуллоҳ› деб ёздилар. Со у зот унда (Маккада) уч кун турдилар. Учинчи кун бўлганида, улар Алийга: «Бу — соҳибинг шартига кўра охирги кун. Унга айт, чиқиб кетсин», дедилар. У (Алий) буни у зотга хабар қилди. У зот: «Ҳа (чиқаман)», дедилар ва чиқиб кетдилар. Ибн Жаноб ўз ривоятида «сенга эргашардик» сўзи ўрнига «сенга байъат қилардик» деган.