حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارِ بْنِ عُثْمَانَ، - وَاللَّفْظُ لأَبِي غَسَّانَ وَابْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ الْمُجَاشِعِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَاتَ يَوْمٍ فِي خُطْبَتِهِ " أَلاَ إِنَّ رَبِّي أَمَرَنِي أَنْ أُعَلِّمَكُمْ مَا جَهِلْتُمْ مِمَّا عَلَّمَنِي يَوْمِي هَذَا كُلُّ مَالٍ نَحَلْتُهُ عَبْدًا حَلاَلٌ وَإِنِّي خَلَقْتُ عِبَادِي حُنَفَاءَ كُلَّهُمْ وَإِنَّهُمْ أَتَتْهُمُ الشَّيَاطِينُ فَاجْتَالَتْهُمْ عَنْ دِينِهِمْ وَحَرَّمَتْ عَلَيْهِمْ مَا أَحْلَلْتُ لَهُمْ وَأَمَرَتْهُمْ أَنْ يُشْرِكُوا بِي مَا لَمْ أُنْزِلْ بِهِ سُلْطَانًا وَإِنَّ اللَّهَ نَظَرَ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ فَمَقَتَهُمْ عَرَبَهُمْ وَعَجَمَهُمْ إِلاَّ بَقَايَا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَقَالَ إِنَّمَا بَعَثْتُكَ لأَبْتَلِيَكَ وَأَبْتَلِيَ بِكَ وَأَنْزَلْتُ عَلَيْكَ كِتَابًا لاَ يَغْسِلُهُ الْمَاءُ تَقْرَؤُهُ نَائِمًا وَيَقْظَانَ وَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أُحَرِّقَ قُرَيْشًا فَقُلْتُ رَبِّ إِذًا يَثْلَغُوا رَأْسِي فَيَدَعُوهُ خُبْزَةً قَالَ اسْتَخْرِجْهُمْ كَمَا اسْتَخْرَجُوكَ وَاغْزُهُمْ نُغْزِكَ وَأَنْفِقْ فَسَنُنْفِقَ عَلَيْكَ وَابْعَثْ جَيْشًا نَبْعَثْ خَمْسَةً مِثْلَهُ وَقَاتِلْ بِمَنْ أَطَاعَكَ مَنْ عَصَاكَ . قَالَ وَأَهْلُ الْجَنَّةِ ثَلاَثَةٌ ذُو سُلْطَانٍ مُقْسِطٌ مُتَصَدِّقٌ مُوَفَّقٌ وَرَجُلٌ رَحِيمٌ رَقِيقُ الْقَلْبِ لِكُلِّ ذِي قُرْبَى وَمُسْلِمٍ وَعَفِيفٌ مُتَعَفِّفٌ ذُو عِيَالٍ - قَالَ - وَأَهْلُ النَّارِ خَمْسَةٌ الضَّعِيفُ الَّذِي لاَ زَبْرَ لَهُ الَّذِينَ هُمْ فِيكُمْ تَبَعًا لاَ يَتْبَعُونَ أَهْلاً وَلاَ مَالاً وَالْخَائِنُ الَّذِي لاَ يَخْفَى لَهُ طَمَعٌ وَإِنْ دَقَّ إِلاَّ خَانَهُ وَرَجُلٌ لاَ يُصْبِحُ وَلاَ يُمْسِي إِلاَّ وَهُوَ يُخَادِعُكَ عَنْ أَهْلِكَ وَمَالِكَ " . وَذَكَرَ الْبُخْلَ أَوِ الْكَذِبَ " وَالشِّنْظِيرُ الْفَحَّاشُ " . وَلَمْ يَذْكُرْ أَبُو غَسَّانَ فِي حَدِيثِهِ " وَأَنْفِقْ فَسَنُنْفِقَ عَلَيْكَ " .
Iyoz ibn Himor al-Mujoshiʼiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni xutbalarida shunday dedilar: «Ogoh boʻlinglar! Albatta Robbim menga, U bugun menga oʻrgatgan, sizlar bilmaydigan narsalarni sizlarga oʻrgatishimni buyurdi. (U dedi:) ‹Bandaga ato qilgan har bir mol-mulk haloldir. Men bandalarimning barchasini hanif (sof tabiatli, haqqa moyil) qilib yaratdim. Soʻngra ularning oldiga shaytonlar keldi-da, ularni dinlaridan ozdirdilar, ularga Men halol qilgan narsalarni harom qildilar va Men hech qanday hujjat tushirmagan narsalarni Menga sherik qilishga buyurdilar›. Albatta Alloh yer ahliga nazar soldi-da, ahli kitobdan qolgan ozchilikdan boshqa arablarini ham, ajamlarini ham yomon koʻrdi. Va (Alloh) dedi: ‹Men seni faqat sinash uchun va sen orqali (boshqalarni) sinash uchun yubordim hamda senga suv yuvib ketmaydigan bir kitobni tushirdimki, uni uxlab ham, uygʻoq holda ham oʻqiysan›. Albatta Alloh menga Qurayshni yondirishni (yoʻq qilishni) buyurdi. Men: ‹Robbim, u holda ular boshimni ezgʻilab non(day yumshoq) qilib qoʻyadilar›, dedim. (Alloh) dedi: ‹Ular seni (yurtingdan) chiqarganidek, sen ham ularni chiqar, ularga qarshi jang qil, Biz senga yordam beramiz, infoq qil, Biz ham senga infoq qilamiz, qoʻshin yubor, Biz uning besh barobarini yuboramiz va senga itoat qilganlar bilan birga senga osiy boʻlganlarga qarshi jang qil›». U zot dedilar: «Jannat ahli uch (toifa)dir: adolatli, sadaqa qiluvchi, (yaxshilikka) muvaffaq qilingan hukmdor; har bir qarindosh va musulmonga rahmdil, yumshoq qalbli kishi; va oilali boʻlsa-da, (soʻrashdan) saqlanuvchi, iffatli kishi». U zot dedilar: «Doʻzax ahli besh (toifa)dir: aqli zaif, oʻzini (yomonlikdan) tiyolmaydigan, sizlarning oranglarda ergashuvchi boʻlib, na oila, na mol istaydiganlar; xiyonatkor — qanchalik mayda boʻlsa-da, tamasi yashirin qolmasdan, albatta unga xiyonat qiladigan kishi; oilang va molingni (oʻzlashtirish) yoʻlida seni aldamasdan tonggi ham, kechki ham qilmaydigan kishi». U zot baxillik yoki yolgʻonni ham zikr qildilar (va): «Vahshiy, fahsh soʻzlovchi kishi (ni ham)», dedilar. Abu Gʻasson oʻz hadisida «infoq qil, Biz ham senga infoq qilamiz» (jumlasini) zikr qilmadi.Иёз ибн Ҳимор ал-Мужошиъий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни хутбаларида шундай дедилар: «Огоҳ бўлинглар! Албатта Роббим менга, У бугун менга ўргатган, сизлар билмайдиган нарсаларни сизларга ўргатишимни буюрди. (У деди:) ‹Бандага ато қилган ҳар бир мол-мулк ҳалолдир. Мен бандаларимнинг барчасини ҳаниф (соф табиатли, ҳаққа мойил) қилиб яратдим. Сўнгра уларнинг олдига шайтонлар келди-да, уларни динларидан оздирдилар, уларга Мен ҳалол қилган нарсаларни ҳаром қилдилар ва Мен ҳеч қандай ҳужжат туширмаган нарсаларни Менга шерик қилишга буюрдилар›. Албатта Аллоҳ ер аҳлига назар солди-да, аҳли китобдан қолган озчиликдан бошқа арабларини ҳам, ажамларини ҳам ёмон кўрди. Ва (Аллоҳ) деди: ‹Мен сени фақат синаш учун ва сен орқали (бошқаларни) синаш учун юбордим ҳамда сенга сув ювиб кетмайдиган бир китобни туширдимки, уни ухлаб ҳам, уйғоқ ҳолда ҳам ўқийсан›. Албатта Аллоҳ менга Қурайшни ёндиришни (йўқ қилишни) буюрди. Мен: ‹Роббим, у ҳолда улар бошимни эзғилаб нон(дай юмшоқ) қилиб қўядилар›, дедим. (Аллоҳ) деди: ‹Улар сени (юртингдан) чиқарганидек, сен ҳам уларни чиқар, уларга қарши жанг қил, Биз сенга ёрдам берамиз, инфоқ қил, Биз ҳам сенга инфоқ қиламиз, қўшин юбор, Биз унинг беш баробарини юборамиз ва сенга итоат қилганлар билан бирга сенга осий бўлганларга қарши жанг қил›». У зот дедилар: «Жаннат аҳли уч (тоифа)дир: адолатли, садақа қилувчи, (яхшиликка) муваффақ қилинган ҳукмдор; ҳар бир қариндош ва мусулмонга раҳмдил, юмшоқ қалбли киши; ва оилали бўлса-да, (сўрашдан) сақланувчи, иффатли киши». У зот дедилар: «Дўзах аҳли беш (тоифа)дир: ақли заиф, ўзини (ёмонликдан) тиёлмайдиган, сизларнинг орангларда эргашувчи бўлиб, на оила, на мол истайдиганлар; хиёнаткор — қанчалик майда бўлса-да, тамаси яширин қолмасдан, албатта унга хиёнат қиладиган киши; оиланг ва молингни (ўзлаштириш) йўлида сени алдамасдан тонгги ҳам, кечки ҳам қилмайдиган киши». У зот бахиллик ёки ёлғонни ҳам зикр қилдилар (ва): «Ваҳший, фаҳш сўзловчи киши (ни ҳам)», дедилар. Абу Ғассон ўз ҳадисида «инфоқ қил, Биз ҳам сенга инфоқ қиламиз» (жумласини) зикр қилмади.