حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ خَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ وَعُبَيْدُ اللَّهِ ابْنَا عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي جَيْشٍ إِلَى الْعِرَاقِ فَلَمَّا قَفَلاَ مَرَّا عَلَى أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ وَهُوَ أَمِيرُ الْبَصْرَةِ فَرَحَّبَ بِهِمَا وَسَهَّلَ ثُمَّ قَالَ لَوْ أَقْدِرُ لَكُمَا عَلَى أَمْرٍ أَنْفَعُكُمَا بِهِ لَفَعَلْتُ . ثُمَّ قَالَ بَلَى هَا هُنَا مَالٌ مِنْ مَالِ اللَّهِ أُرِيدُ أَنْ أَبْعَثَ بِهِ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ فَأُسْلِفُكُمَاهُ فَتَبْتَاعَانِ بِهِ مَتَاعًا مِنْ مَتَاعِ الْعِرَاقِ ثُمَّ تَبِيعَانِهِ بِالْمَدِينَةِ فَتُؤَدِّيَانِ رَأْسَ الْمَالِ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَيَكُونُ الرِّبْحُ لَكُمَا فَقَالاَ وَدِدْنَا ذَلِكَ . فَفَعَلَ وَكَتَبَ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنْ يَأْخُذَ مِنْهُمَا الْمَالَ فَلَمَّا قَدِمَا بَاعَا فَأُرْبِحَا فَلَمَّا دَفَعَا ذَلِكَ إِلَى عُمَرَ قَالَ أَكُلُّ الْجَيْشِ أَسْلَفَهُ مِثْلَ مَا أَسْلَفَكُمَا قَالاَ لاَ . فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ابْنَا أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ فَأَسْلَفَكُمَا أَدِّيَا الْمَالَ وَرِبْحَهُ . فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ فَسَكَتَ وَأَمَّا عُبَيْدُ اللَّهِ فَقَالَ مَا يَنْبَغِي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَذَا لَوْ نَقَصَ هَذَا الْمَالُ أَوْ هَلَكَ لَضَمِنَّاهُ . فَقَالَ عُمَرُ أَدِّيَاهُ . فَسَكَتَ عَبْدُ اللَّهِ وَرَاجَعَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ . فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ عُمَرَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَوْ جَعَلْتَهُ قِرَاضًا . فَقَالَ عُمَرُ قَدْ جَعَلْتُهُ قِرَاضًا . فَأَخَذَ عُمَرُ رَأْسَ الْمَالِ وَنِصْفَ رِبْحِهِ وَأَخَذَ عَبْدُ اللَّهِ وَعُبَيْدُ اللَّهِ ابْنَا عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ نِصْفَ رِبْحِ الْمَالِ .
Zayd ibn Aslam (rahimahulloh) otasi (Aslam rahimahulloh)dan rivoyat qiladiki, u shunday dedi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning ikki oʻgʻli Abdulloh va Ubaydulloh (roziyallohu anhumo) lashkar bilan Iroqqa (jangga) chiqdilar. Qaytishlarida Basra amiri boʻlmish Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)ning oldidan oʻtdilar. U ularni iliq kutib oldi va: ‹Sizlarga foydasi tegadigan biror ish qoʻlimdan kelsa, albatta qilardim›, dedi. Soʻng: ‹Ha, mana bu yerda Allohning molidan (baytulmol) bir mol bor, men uni amirul-moʻʼmininga joʻnatmoqchiman; uni sizlarga qarz beraman, sizlar unga Iroq molidan (mato) xarid qilib, keyin uni Madinada sotasizlar, asl molni (sarmoyani) amirul-moʻʼmininga topshirasizlar, foyda esa sizlarniki boʻladi›, dedi. Ular: ‹Buni yoqtirdik (rozimiz)›, dedilar. U shunday qildi va Umar ibn al-Xattobga ulardan molni olishini yozib yubordi. Ular (Madinaga) yetib kelib, (molni) sotdilar va foyda oldilar. Buni Umarga topshirganlarida, u: ‹Lashkarning hammasiga ham u sizlarga qarz berganidek qarz berganmidi?› dedi. Ular: ‹Yoʻq›, dedilar. Umar ibn al-Xattob: ‹Amirul-moʻʼmininning ikki oʻgʻli boʻlganingiz uchun u sizlarga qarz beribdi. Molni ham, uning foydasini ham topshiringlar›, dedi. Abdulloh jim turdi, Ubaydulloh esa: ‹Bu senga loyiq emas, ey amirul-moʻʼminin! Agar bu mol kamayganda yoki halok boʻlganda, biz uni toʻlab berardik›, dedi. Umar: ‹Topshiringlar›, dedi. Abdulloh jim turdi, Ubaydulloh yana (bahslashib) qaytardi. Shunda Umarning yonida oʻtirganlardan bir kishi: ‹Ey amirul-moʻʼminin, uni qiroz (mudoraba) qilib qoʻysang-chi›, dedi. Umar: ‹Uni qiroz qildim›, dedi. Shunday qilib, Umar asl molni va uning foydasining yarmini oldi, Umar ibn al-Xattobning ikki oʻgʻli Abdulloh va Ubaydulloh esa molning foydasining yarmini oldilar.Зайд ибн Аслам (раҳимаҳуллоҳ) отаси (Аслам раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қиладики, у шундай деди: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг икки ўғли Абдуллоҳ ва Убайдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) лашкар билан Ироққа (жангга) чиқдилар. Қайтишларида Басра амири бўлмиш Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)нинг олдидан ўтдилар. У уларни илиқ кутиб олди ва: ‹Сизларга фойдаси тегадиган бирор иш қўлимдан келса, албатта қилардим›, деди. Сўнг: ‹Ҳа, мана бу ерда Аллоҳнинг молидан (байтулмол) бир мол бор, мен уни амирул-мўъмининга жўнатмоқчиман; уни сизларга қарз бераман, сизлар унга Ироқ молидан (мато) харид қилиб, кейин уни Мадинада сотасизлар, асл молни (сармояни) амирул-мўъмининга топширасизлар, фойда эса сизларники бўлади›, деди. Улар: ‹Буни ёқтирдик (розимиз)›, дедилар. У шундай қилди ва Умар ибн ал-Хаттобга улардан молни олишини ёзиб юборди. Улар (Мадинага) етиб келиб, (молни) сотдилар ва фойда олдилар. Буни Умарга топширганларида, у: ‹Лашкарнинг ҳаммасига ҳам у сизларга қарз берганидек қарз берганмиди?› деди. Улар: ‹Йўқ›, дедилар. Умар ибн ал-Хаттоб: ‹Амирул-мўъмининнинг икки ўғли бўлганингиз учун у сизларга қарз берибди. Молни ҳам, унинг фойдасини ҳам топширинглар›, деди. Абдуллоҳ жим турди, Убайдуллоҳ эса: ‹Бу сенга лойиқ эмас, эй амирул-мўъминин! Агар бу мол камайганда ёки ҳалок бўлганда, биз уни тўлаб берардик›, деди. Умар: ‹Топширинглар›, деди. Абдуллоҳ жим турди, Убайдуллоҳ яна (баҳслашиб) қайтарди. Шунда Умарнинг ёнида ўтирганлардан бир киши: ‹Эй амирул-мўъминин, уни қироз (мудораба) қилиб қўйсанг-чи›, деди. Умар: ‹Уни қироз қилдим›, деди. Шундай қилиб, Умар асл молни ва унинг фойдасининг ярмини олди, Умар ибн ал-Хаттобнинг икки ўғли Абдуллоҳ ва Убайдуллоҳ эса молнинг фойдасининг ярмини олдилар.