Abdulloh ibn Abbos al-Hoshimiy

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو جَهْضَمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا خَصَّنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَىْءٍ دُونَ النَّاسِ إِلاَّ بِثَلاَثَةِ أَشْيَاءَ فَإِنَّهُ أَمَرَنَا أَنْ نُسْبِغَ الْوُضُوءَ وَلاَ نَأْكُلَ الصَّدَقَةَ وَلاَ نُنْزِيَ الْحُمُرَ عَلَى الْخَيْلِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ bizni boshqa odamlardan farqli oʻlaroq faqat uch narsa bilan xoslamadilar: bizga taharatni mukammal bajarishni, sadaqani yemaslikni va eshaklarni otlarga qoʻshmaslikni buyurdilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ бизни бошқа одамлардан фарқли ўлароқ фақат уч нарса билан хосламадилар: бизга таҳаратни мукаммал бажаришни, садақани емасликни ва эшакларни отларга қўшмасликни буюрдилар», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ، عَنْ مُقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الرَّجُلِ يَأْتِي امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ أَوْ بِنِصْفِ دِينَارٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, ayoli hayzli holida u bilan yaqinlik qilgan kishi haqida u zot: «Bir dinor yoki yarim dinor sadaqa qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилинадики, аёли ҳайзли ҳолида у билан яқинлик қилган киши ҳақида у зот: «Бир динор ёки ярим динор садақа қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ أَلاَ تُحَدِّثِينِي عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَصَلَّى النَّاسُ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْنَا لاَ وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ ‏"‏ أَصَلَّى النَّاسُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا لاَ هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ فِي الثَّالِثَةِ مِثْلَ قَوْلِهِ قَالَتْ وَالنَّاسُ عُكُوفٌ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِصَلاَةِ الْعِشَاءِ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَبِي بَكْرٍ ‏"‏ أَنْ صَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ فَجَاءَهُ الرَّسُولُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُكَ أَنْ تُصَلِّيَ بِالنَّاسِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلاً رَقِيقًا فَقَالَ يَا عُمَرُ صَلِّ بِالنَّاسِ ‏.‏ فَقَالَ أَنْتَ أَحَقُّ بِذَلِكَ ‏.‏ فَصَلَّى بِهِمْ أَبُو بَكْرٍ تِلْكَ الأَيَّامَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَجَاءَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا الْعَبَّاسُ لِصَلاَةِ الظُّهْرِ فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ يَتَأَخَّرَ وَأَمَرَهُمَا فَأَجْلَسَاهُ إِلَى جَنْبِهِ فَجَعَلَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي قَائِمًا وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي قَاعِدًا ‏.‏ فَدَخَلْتُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ أَلاَ أَعْرِضُ عَلَيْكَ مَا حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَحَدَّثْتُهُ فَمَا أَنْكَرَ مِنْهُ شَيْئًا غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَسَمَّتْ لَكَ الرَّجُلَ الَّذِي كَانَ مَعَ الْعَبَّاسِ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ هُوَ عَلِيٌّ كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ogʻirlashib qolganlarida: «Odamlar namoz oʻqishdimi?» dedilar. Biz: «Yoʻq, ular sizni kutmoqdalar, yo Rasululloh», dedik. U zot: «Menga togʻorada suv qoʻyinglar», dedilar. Biz shunday qildik, u zot gʻusl qildilar. Soʻng turmoqchi boʻlganlarida hushdan ketdilar, keyin oʻzlariga keldilar-da: «Odamlar namoz oʻqishdimi?» dedilar. Biz: «Yoʻq, ular sizni kutmoqdalar, yo Rasululloh», dedik. U zot: «Menga togʻorada suv qoʻyinglar», dedilar. Biz shunday qildik, u zot gʻusl qildilar. Soʻng turmoqchi boʻlganlarida yana hushdan ketdilar. Uchinchi martasida ham aynan shunday dedilar. Odamlar masjidda xufton namozi uchun Rasulullohni ﷺ kutib oʻtirardilar. Rasululloh ﷺ Abu Bakrga: «Odamlarga namoz oʻqib ber», deb odam yubordilar. Elchi kelib: «Rasululloh ﷺ senga odamlarga namoz oʻqib berishingni buyurmoqda», dedi. Abu Bakr yumshoq koʻngil kishi edi, u: «Ey Umar, odamlarga namoz oʻqib ber», dedi. Umar: «Sen bunga haqliroqsan», dedi. Shundan soʻng Abu Bakr oʻsha kunlar odamlarga namoz oʻqib berdi. Keyin Rasululloh ﷺ oʻzlarida yengillik sezib, peshin namozi uchun ikki kishi oʻrtasida suyanib chiqdilar, ulardan biri Abbos edi. Abu Bakr u zotni koʻrib, orqaga chekinmoqchi boʻldi. Rasululloh ﷺ unga chekinmaslikka ishora qildilar va u ikkoviga buyurdilar, ular u zotni Abu Bakrning yoniga oʻtqazishdi. Abu Bakr tik turib namoz oʻqir, odamlar Abu Bakrning namoziga qarab namoz oʻqir, Rasululloh ﷺ esa oʻtirgan holda namoz oʻqirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оғирлашиб қолганларида: «Одамлар намоз ўқишдими?» дедилар. Биз: «Йўқ, улар сизни кутмоқдалар, ё Расулуллоҳ», дедик. У зот: «Менга тоғорада сув қўйинглар», дедилар. Биз шундай қилдик, у зот ғусл қилдилар. Сўнг турмоқчи бўлганларида ҳушдан кетдилар, кейин ўзларига келдилар-да: «Одамлар намоз ўқишдими?» дедилар. Биз: «Йўқ, улар сизни кутмоқдалар, ё Расулуллоҳ», дедик. У зот: «Менга тоғорада сув қўйинглар», дедилар. Биз шундай қилдик, у зот ғусл қилдилар. Сўнг турмоқчи бўлганларида яна ҳушдан кетдилар. Учинчи мартасида ҳам айнан шундай дедилар. Одамлар масжидда хуфтон намози учун Расулуллоҳни ﷺ кутиб ўтирардилар. Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрга: «Одамларга намоз ўқиб бер», деб одам юбордилар. Элчи келиб: «Расулуллоҳ ﷺ сенга одамларга намоз ўқиб беришингни буюрмоқда», деди. Абу Бакр юмшоқ кўнгил киши эди, у: «Эй Умар, одамларга намоз ўқиб бер», деди. Умар: «Сен бунга ҳақлироқсан», деди. Шундан сўнг Абу Бакр ўша кунлар одамларга намоз ўқиб берди. Кейин Расулуллоҳ ﷺ ўзларида енгиллик сезиб, пешин намози учун икки киши ўртасида суяниб чиқдилар, улардан бири Аббос эди. Абу Бакр у зотни кўриб, орқага чекинмоқчи бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унга чекинмасликка ишора қилдилар ва у икковига буюрдилар, улар у зотни Абу Бакрнинг ёнига ўтқазишди. Абу Бакр тик туриб намоз ўқир, одамлар Абу Бакрнинг намозига қараб намоз ўқир, Расулуллоҳ ﷺ эса ўтирган ҳолда намоз ўқирдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الزُّهْرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أُمِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعٍ - وَنُهِيَ أَنْ يَكْفِتَ الشَّعْرَ وَالثِّيَابَ - عَلَى يَدَيْهِ وَرُكْبَتَيْهِ وَأَطْرَافِ أَصَابِعِهِ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ قَالَ لَنَا ابْنُ طَاوُسٍ وَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى جَبْهَتِهِ وَأَمَرَّهَا عَلَى أَنْفِهِ ‏.‏ قَالَ هَذَا وَاحِدٌ وَاللَّفْظُ لِمُحَمَّدٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ yetti aʼzo ustida sajda qilishga buyurildilar va sochni hamda kiyimni yigʻishtirishdan qaytarildilar: ikki qoʻllari, ikki tizzalari va barmoqlarining uchlari ustida. Ibn Tovus qoʻllarini peshonasiga qoʻyib, uni burniga tomon surdi va: «Bu bittadir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ етти аъзо устида сажда қилишга буюрилдилар ва сочни ҳамда кийимни йиғиштиришдан қайтарилдилар: икки қўллари, икки тиззалари ва бармоқларининг учлари устида. Ибн Товус қўлларини пешонасига қўйиб, уни бурнига томон сурди ва: «Бу биттадир», деди.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ كَثِيرٍ أَبُو سَهْلٍ الأَزْدِيُّ، قَالَ صَلَّى إِلَى جَنْبِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ بِمِنًى فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ فَكَانَ إِذَا سَجَدَ السَّجْدَةَ الأُولَى فَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنْهَا رَفَعَ يَدَيْهِ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ فَأَنْكَرْتُ أَنَا ذَلِكَ فَقُلْتُ لِوُهَيْبِ بْنِ خَالِدٍ إِنَّ هَذَا يَصْنَعُ شَيْئًا لَمْ أَرَ أَحَدًا يَصْنَعُهُ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ وُهَيْبٌ تَصْنَعُ شَيْئًا لَمْ نَرَ أَحَدًا يَصْنَعُهُ ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ رَأَيْتُ أَبِي يَصْنَعُهُ وَقَالَ أَبِي رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَصْنَعُهُ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ni buni qilayotganlarini koʻrdim», yaʼni birinchi sajdani qilib, boshlarini undan koʻtarganlarida qoʻllarini yuzlari roʻparasiga koʻtarardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ни буни қилаётганларини кўрдим», яъни биринчи саждани қилиб, бошларини ундан кўтарганларида қўлларини юзлари рўпарасига кўтарардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَبَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنِ الْحَضْرَمِيِّ بْنِ لاَحِقٍ، عَنْ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي سَلاَّمٍ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ مِينَاءَ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ، وَابْنَ، عُمَرَ يُحَدِّثَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَهُوَ عَلَى أَعْوَادِ مِنْبَرِهِ ‏"‏ لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ عَنْ وَدْعِهِمُ الْجُمُعَاتِ أَوْ لَيَخْتِمَنَّ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَلَيَكُونَنَّ مِنَ الْغَافِلِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ minbari yogʻochlari uzra turib: «Odamlar jumalarni tark etishdan albatta tiyilsinlar, aks holda Alloh ularning qalblariga muhr uradi va ular gʻofillardan boʻlib qoladilar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ минбари ёғочлари узра туриб: «Одамлар жумаларни тарк этишдан албатта тийилсинлар, акс ҳолда Аллоҳ уларнинг қалбларига муҳр уради ва улар ғофиллардан бўлиб қоладилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، فِي حَدِيثِهِ عَنْ خَالِدِ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ مُوسَى، - وَهُوَ ابْنُ سَلَمَةَ - قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ كَيْفَ أُصَلِّي بِمَكَّةَ إِذَا لَمْ أُصَلِّ فِي جَمَاعَةٍ قَالَ رَكْعَتَيْنِ سُنَّةَ أَبِي الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Musa ibn Salama Ibn Abbosdan: «Makkada jamoat bilan oʻqimasam, qanday oʻqiy?» deb soʻraganida, u: «Ikki rakaat, Abul-Qosim ﷺning sunnati», deb javob berdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Муса ибн Салама Ибн Аббосдан: «Маккада жамоат билан ўқимасам, қандай ўқий?» деб сўраганида, у: «Икки ракаат, Абул-Қосим ﷺнинг суннати», деб жавоб берди.