Abdulloh ibn Mas'ud al-Hudaliy

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ بْنِ سَنَّةَ الْخُزَاعِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَسْتَطِيبَ أَحَدُكُمْ بِعَظْمٍ أَوْ رَوْثٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ biringizning suyak yoki tezak bilan tozalanishini man etdilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бирингизнинг суяк ёки тезак билан тозаланишини ман этдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَبِي زَيْنَبَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عُثْمَانَ، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ وَضَعْتُ شِمَالِي عَلَى يَمِينِي فِي الصَّلاَةِ فَأَخَذَ بِيَمِينِي فَوَضَعَهَا عَلَى شِمَالِي ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ meni namozda chap qoʻlimni oʻng qoʻlim ustiga qoʻyib turganimni koʻrib qoldilar. Shunda oʻng qoʻlimdan olib, uni chap qoʻlim ustiga qoʻydilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мени намозда чап қўлимни ўнг қўлим устига қўйиб турганимни кўриб қолдилар. Шунда ўнг қўлимдан олиб, уни чап қўлим устига қўйдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، وَذَكَرَ، آخَرَ قَالاَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ هُرْمُزَ، حَدَّثَهُ أَنَّ مُعَاوِيَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ فِي صَلاَةِ الْمَغْرِبِ بِـ ‏{‏ حم ‏}‏ الدُّخَانِ ‏.‏

Abdulloh ibn Utba (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shom namozida {Ha, Mim} Duxon surasini oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Утба (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шом намозида {Ҳа, Мим} Духон сурасини ўқидилар.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الرِّبَاطِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَمْرٌو، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي قَيْسٍ - عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، وَعَلْقَمَةَ، قَالاَ صَلَّيْنَا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ فِي بَيْتِهِ فَقَامَ بَيْنَنَا فَوَضَعْنَا أَيْدِيَنَا عَلَى رُكَبِنَا فَنَزَعَهَا فَخَالَفَ بَيْنَ أَصَابِعِنَا وَقَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُهُ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aswad va Alqama aytdilar: «Biz Abdulloh ibn Masʼud bilan uyida namoz oʻqidik. U bizning oramizda turdi. Biz qoʻllarimizni tizzalarimizga qoʻygan edik, u ularni olib, barmoqlarimizni bir-biriga kiritdi va: ‹Men Rasululloh ﷺ ni shunday qilayotganini koʻrdim›, dedi».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Асwад ва Алқама айтдилар: «Биз Абдуллоҳ ибн Масъуд билан уйида намоз ўқидик. У бизнинг орамизда турди. Биз қўлларимизни тиззаларимизга қўйган эдик, у уларни олиб, бармоқларимизни бир-бирига киритди ва: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай қилаётганини кўрдим›, деди».

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَبَلَةَ الرَّافِقِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ عَمْرٍو - عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا لاَ نَدْرِي مَا نَقُولُ إِذَا صَلَّيْنَا فَعَلَّمَنَا نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَوَامِعَ الْكَلِمِ فَقَالَ لَنَا ‏"‏ قُولُوا التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ قَالَ زَيْدٌ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ يُعَلِّمُنَا هَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ كَمَا يُعَلِّمُنَا الْقُرْآنَ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz namoz oʻqiganimizda nima deyishimizni bilmas edik. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ bizga jomiʼ soʻzlarni oʻrgatib: ‹At-tahiyyaatu lillaahi was-salawaatu wat-tayyibaat, as-salaamu alayka ayyuhan-Nabiyyu wa rahmatullohi wa barakaatuh, as-salaamu alaynaa wa alaa ibaadillaahis-soolihiyn, ashhadu an laa ilaaha illalloh wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuuluh, deyinglar› dedilar», dedi. Alqama aytdi: «Men Ibn Masʼudni bu kalimalarni bizga Qurʼonni oʻrgatgandek oʻrgatayotganini koʻrganman».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз намоз ўқиганимизда нима дейишимизни билмас эдик. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ бизга жомиъ сўзларни ўргатиб: ‹Ат-таҳийяату лиллааҳи wас-салаwаату wат-таййибаат, ас-салааму алайка айюҳан-Набийю wа раҳматуллоҳи wа баракаатуҳ, ас-салааму алайнаа wа алаа ибаадиллааҳис-соолиҳийн, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ wа ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу wа расуулуҳ, дейинглар› дедилар», деди. Алқама айтди: «Мен Ибн Масъудни бу калималарни бизга Қуръонни ўргатгандек ўргатаётганини кўрганман».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ فِينَا رَجُلاَنِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ السُّحُورَ وَالآخَرُ يُؤَخِّرُ الإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ السُّحُورَ ‏.‏ قَالَتْ أَيُّهُمَا الَّذِي يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ السُّحُورَ قُلْتُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَتْ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ ‏.‏

Abu Atiyya (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Oisha (roziyallohu anho)ga: «Bizning oramizda Nabiy ﷺning sahobalaridan ikki kishi bor. Ulardan biri iftorlikni tez qiladi va saharlikni kechiktiradi, ikkinchisi esa iftorlikni kechiktiradi va saharlikni tez qiladi», dedim. U: «Ulardan qaysi biri iftorlikni tez qilib, saharlikni kechiktiradi?» dedi. Men: «Abdulloh ibn Masʼud», dedim. U: «Rasululloh ﷺ ham shunday qilardilar», dedi.Абу Атийя (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Бизнинг орамизда Набий ﷺнинг саҳобаларидан икки киши бор. Улардан бири ифторликни тез қилади ва саҳарликни кечиктиради, иккинчиси эса ифторликни кечиктиради ва саҳарликни тез қилади», дедим. У: «Улардан қайси бири ифторликни тез қилиб, саҳарликни кечиктиради?» деди. Мен: «Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам шундай қилардилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ فِينَا رَجُلاَنِ أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ السُّحُورَ وَالآخَرُ يُؤَخِّرُ الْفِطْرَ وَيُعَجِّلُ السُّحُورَ ‏.‏ قَالَتْ أَيُّهُمَا الَّذِي يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ السُّحُورَ قُلْتُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَتْ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ ‏.‏

Abu Atiyya (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Oisha (roziyallohu anho)ga: «Bizning oramizda ikki kishi bor. Ulardan biri iftorlikni tez qiladi va saharlikni kechiktiradi, ikkinchisi esa iftorlikni kechiktiradi va saharlikni tez qiladi», dedim. U: «Ulardan qaysi biri iftorlikni tez qilib, saharlikni kechiktiradi?» dedi. Men: «Abdulloh ibn Masʼud», dedim. U: «Rasululloh ﷺ ham shunday qilardilar», dedi.Абу Атийя (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Бизнинг орамизда икки киши бор. Улардан бири ифторликни тез қилади ва саҳарликни кечиктиради, иккинчиси эса ифторликни кечиктиради ва саҳарликни тез қилади», дедим. У: «Улардан қайси бири ифторликни тез қилиб, саҳарликни кечиктиради?» деди. Мен: «Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам шундай қилардилар», деди.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ، عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْنَا لَهَا يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ رَجُلاَنِ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلاَةَ وَالآخَرُ يُؤَخِّرُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَقَالَتْ أَيُّهُمَا يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلاَةَ قُلْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَتْ هَكَذَا كَانَ يَصْنَعُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَالآخَرُ أَبُو مُوسَى رضى الله عنهما ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men va Masruq uning oldiga kirib, unga: «Ey moʻminlarning onasi, Muhammad ﷺning sahobalaridan ikki kishi bor, biri iftorni ham tezlashtiradi, namozni ham tezlashtiradi, ikkinchisi esa iftorni ham kechiktiradi, namozni ham kechiktiradi», dedik. U: «Ulardan qaysi biri iftorni tezlashtiradi va namozni tezlashtiradi?» dedi. Biz: «Abdulloh ibn Masʼud», dedik. U: «Rasululloh ﷺ ham ana shunday qilar edilar», dedi. Ikkinchisi esa Abu Muso (roziyallohu anhu) edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ва Масруқ унинг олдига кириб, унга: «Эй мўминларнинг онаси, Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларидан икки киши бор, бири ифторни ҳам тезлаштиради, намозни ҳам тезлаштиради, иккинчиси эса ифторни ҳам кечиктиради, намозни ҳам кечиктиради», дедик. У: «Улардан қайси бири ифторни тезлаштиради ва намозни тезлаштиради?» деди. Биз: «Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедик. У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам ана шундай қилар эдилар», деди. Иккинчиси эса Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) эди.

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، أَنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ، لَقِيَ عُثْمَانَ بِعَرَفَاتٍ فَخَلاَ بِهِ فَحَدَّثَهُ وَأَنَّ، عُثْمَانَ قَالَ لاِبْنِ مَسْعُودٍ هَلْ لَكَ فِي فَتَاةٍ أُزَوِّجُكَهَا فَدَعَا عَبْدُ اللَّهِ عَلْقَمَةَ فَحَدَّثَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَلْيَصُمْ فَإِنَّ الصَّوْمَ لَهُ وِجَاءٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Alqamaga hadis aytdi: Nabiy ﷺ: «Sizlardan kim uylanishga qodir boʻlsa, uylansin, chunki bu koʻzni tiyuvchiroq va avratni saqlovchiroqdir. Kim qodir boʻlmasa, roʻza tutsin, chunki roʻza unga qalqondir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Алқамага ҳадис айтди: Набий ﷺ: «Сизлардан ким уйланишга қодир бўлса, уйлансин, чунки бу кўзни тиювчироқ ва авратни сақловчироқдир. Ким қодир бўлмаса, рўза тутсин, чунки рўза унга қалқондир», дедилар.