Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ذَكْوَانَ، عَنْ مَرْوَانَ الأَصْفَرِ، قَالَ رَأَيْتُ ابْنَ عُمَرَ أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ ثُمَّ جَلَسَ يَبُولُ إِلَيْهَا فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَلَيْسَ قَدْ نُهِيَ عَنْ هَذَا قَالَ بَلَى إِنَّمَا نُهِيَ عَنْ ذَلِكَ فِي الْفَضَاءِ فَإِذَا كَانَ بَيْنَكَ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ شَىْءٌ يَسْتُرُكَ فَلاَ بَأْسَ ‏.‏

Marvon al-Asfar aytadi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning tuyasini qiblaga qaratib choʻktirib, soʻng oʻsha tomonga (qarab) oʻtirib kichik hojat chiqarayotganini koʻrdim. Shunda men: «Ey Abu Abdurahmon, bu (ish) man etilmaganmidi?» — dedim. U: «Ha (man etilgan); lekin bu faqat ochiq joyda man etilgan. Sen bilan qibla orasida (seni) toʻsadigan biror narsa boʻlsa, zarari yoʻq», — dedi.Марвон ал-Асфар айтади: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг туясини қиблага қаратиб чўктириб, сўнг ўша томонга (қараб) ўтириб кичик ҳожат чиқараётганини кўрдим. Шунда мен: «Эй Абу Абдураҳмон, бу (иш) ман этилмаганмиди?» — дедим. У: «Ҳа (ман этилган); лекин бу фақат очиқ жойда ман этилган. Сен билан қибла орасида (сени) тўсадиган бирор нарса бўлса, зарари йўқ», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ قُلْتُ أَرَأَيْتَ تَوَضُّؤَ ابْنِ عُمَرَ لِكُلِّ صَلاَةٍ طَاهِرًا وَغَيْرَ طَاهِرٍ عَمَّ ذَاكَ فَقَالَ حَدَّثَتْنِيهِ أَسْمَاءُ بِنْتُ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ حَنْظَلَةَ بْنِ أَبِي عَامِرٍ حَدَّثَهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُمِرَ بِالْوُضُوءِ لِكُلِّ صَلاَةٍ طَاهِرًا وَغَيْرَ طَاهِرٍ فَلَمَّا شَقَّ ذَلِكَ عَلَيْهِ أُمِرَ بِالسِّوَاكِ لِكُلِّ صَلاَةٍ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَرَى أَنَّ بِهِ قُوَّةً فَكَانَ لاَ يَدَعُ الْوُضُوءَ لِكُلِّ صَلاَةٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ رَوَاهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umar (rahimahulloh) aytadi: (Menga Muhammad ibn Yahyo ibn Habbon): «Ibn Umarning tahoratli ham, tahoratsiz ham har namozga (qaytadan) tahorat olishi sababi nima?» — dedi. U (Abdulloh): «Menga Asmo binti Zayd ibn al-Xattob, unga esa Abdulloh ibn Hanzala ibn Abu Omir rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ avval — tahoratli boʻlsin-boʻlmasin — har namozga tahorat olishga buyurilgan edilar; bu (amr) ularga ogʻir kelgach, har namozda misvok (ishlatish)ga buyurildilar. Ibn Umar esa oʻzida (har namozga tahorat olishga) quvvat borligini koʻrar, shu sababli har namozga tahorat olishni tark etmas edi», — dedi. Abu Dovud aytdi: Buni Ibrohim ibn Saʼd Muhammad ibn Ishoqdan rivoyat qilib, «Ubaydulloh ibn Abdulloh» degan.Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар (раҳимаҳуллоҳ) айтади: (Менга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Ҳаббон): «Ибн Умарнинг таҳоратли ҳам, таҳоратсиз ҳам ҳар намозга (қайтадан) таҳорат олиши сабаби нима?» — деди. У (Абдуллоҳ): «Менга Асмо бинти Зайд ибн ал-Хаттоб, унга эса Абдуллоҳ ибн Ҳанзала ибн Абу Омир ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ аввал — таҳоратли бўлсин-бўлмасин — ҳар намозга таҳорат олишга буюрилган эдилар; бу (амр) уларга оғир келгач, ҳар намозда мисвок (ишлатиш)га буюрилдилар. Ибн Умар эса ўзида (ҳар намозга таҳорат олишга) қувват борлигини кўрар, шу сабабли ҳар намозга таҳорат олишни тарк этмас эди», — деди. Абу Довуд айтди: Буни Иброҳим ибн Саъд Муҳаммад ибн Ишоқдан ривоят қилиб, «Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ» деган.

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، وَعَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، قَالَ تَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ هَذِهِ الْقِصَّةَ ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْنَا النَّاسَ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ يُصَلِّي بِهِمُ الصُّبْحَ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَرَادَ أَنْ يَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَنْ يَمْضِيَ - قَالَ - فَصَلَّيْتُ أَنَا وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ رَكْعَةً فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الرَّكْعَةَ الَّتِي سُبِقَ بِهَا وَلَمْ يَزِدْ عَلَيْهَا شَيْئًا ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ وَابْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ عُمَرَ يَقُولُونَ مَنْ أَدْرَكَ الْفَرْدَ مِنَ الصَّلاَةِ عَلَيْهِ سَجْدَتَا السَّهْوِ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (safarda yoʻldan) orqada qoldilar. Soʻng (roviy) shu qissani zikr qildi: «Biz odamlarning oldiga keldik — Abdurahmon ibn Avf ularga bomdod namozini oʻqitayotgan edi. U Paygʻambar ﷺ ni koʻrgach, orqaga chekinmoqchi boʻldi; (lekin) u zot unga (namozni) davom ettirishga ishora qildilar. Men va Paygʻambar ﷺ uning orqasida bir rakat (namoz) oʻqidik. U salom berganida, Paygʻambar ﷺ turib, (boy berilgan) bir rakatni oʻqidilar va unga hech narsa qoʻshmadilar». Abu Dovud aytdi: Abu Said al-Xudriy, Ibnuz-Zubayr va Ibn Umar: «Kim namozning toq (rakati)ga yetsa, unga ikki sahv sajdasi (lozim)», — deyishadi.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (сафарда йўлдан) орқада қолдилар. Сўнг (ровий) шу қиссани зикр қилди: «Биз одамларнинг олдига келдик — Абдураҳмон ибн Авф уларга бомдод намозини ўқитаётган эди. У Пайғамбар ﷺ ни кўргач, орқага чекинмоқчи бўлди; (лекин) у зот унга (намозни) давом эттиришга ишора қилдилар. Мен ва Пайғамбар ﷺ унинг орқасида бир ракат (намоз) ўқидик. У салом берганида, Пайғамбар ﷺ туриб, (бой берилган) бир ракатни ўқидилар ва унга ҳеч нарса қўшмадилар». Абу Довуд айтди: Абу Саид ал-Худрий, Ибнуз-Зубайр ва Ибн Умар: «Ким намознинг тоқ (ракати)га етса, унга икки саҳв саждаси (лозим)», — дейишади.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ عَبْدِ السَّلاَمِ بْنِ حَرْبٍ، - وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ يَحْيَى - عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالاَنِيِّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَسْجُدُ وَيَنَامُ وَيَنْفُخُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي وَلاَ يَتَوَضَّأُ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ صَلَّيْتَ وَلَمْ تَتَوَضَّأْ وَقَدْ نِمْتَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا الْوُضُوءُ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا ‏"‏ ‏.‏ زَادَ عُثْمَانُ وَهَنَّادٌ ‏"‏ فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَوْلُهُ ‏"‏ الْوُضُوءُ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا ‏"‏ ‏.‏ هُوَ حَدِيثٌ مُنْكَرٌ لَمْ يَرْوِهِ إِلاَّ يَزِيدُ أَبُو خَالِدٍ الدَّالاَنِيُّ عَنْ قَتَادَةَ وَرَوَى أَوَّلَهُ جَمَاعَةٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا شَيْئًا مِنْ هَذَا وَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَحْفُوظًا وَقَالَتْ عَائِشَةُ - رضى الله عنها - قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَنَامُ عَيْنَاىَ وَلاَ يَنَامُ قَلْبِي ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ شُعْبَةُ إِنَّمَا سَمِعَ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ أَرْبَعَةَ أَحَادِيثَ حَدِيثَ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَحَدِيثَ ابْنِ عُمَرَ فِي الصَّلاَةِ وَحَدِيثَ الْقُضَاةُ ثَلاَثَةٌ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَذَكَرْتُ حَدِيثَ يَزِيدَ الدَّالاَنِيِّ لأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ فَانْتَهَرَنِي اسْتِعْظَامًا لَهُ وَقَالَ مَا لِيَزِيدَ الدَّالاَنِيِّ يُدْخِلُ عَلَى أَصْحَابِ قَتَادَةَ وَلَمْ يَعْبَأْ بِالْحَدِيثِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sajda qilib (sajdada) uxlar va (uyquda) pishqirar (nafas chiqarar) edilar; soʻng turib, namoz oʻqir va tahorat olmas edilar. (Roviy) dedi: «Siz uxlagan boʻlsangiz ham, tahorat olmasdan namoz oʻqidingiz-ku?» — dedim. U zot: «Tahorat faqat yonboshlab uxlagan kishiga (lozim)», — dedilar. Usmon va Hannod (rivoyatga): «Chunki u (kishi) yonboshlaganda, boʻgʻimlari boʻshashadi», — deb qoʻshishdi. Abu Dovud aytdi: U zotning «Tahorat yonboshlab uxlagan kishiga (lozim)» degan soʻzi — munkar hadisdir; uni faqat Yazid Abu Xolid ad-Daloniy Qatodadan rivoyat qilgan. Uning avvalini esa bir jamoa Ibn Abbosdan rivoyat qilib, bundan (oxirgi qism haqida) hech narsa eslamagan va: «Paygʻambar ﷺ (uyqularida) saqlangan edilar», — degan. Oisha (roziyallohu anho): «Paygʻambar ﷺ: ‹Koʻzlarim uxlaydi, ammo qalbim uxlamaydi›, — dedilar», — degan. Shuʼba: «Qatoda Abu Oliyadan faqat toʻrtta hadis eshitgan: Yunus ibn Matto haqidagi hadis, Ibn Umarning namoz haqidagi hadisi, ‹qozilar uchtadir› (degan) hadis va Ibn Abbosning ‹Menga ishonchli kishilar rivoyat qildilar, ulardan biri — Umar; mening nazdimda ularning eng ishonchlisi — Umar› degan hadisi», — dedi. Abu Dovud aytdi: Men Yazid ad-Daloniyning hadisini Ahmad ibn Hanbalga aytgan edim; u (Yazidni) ulugʻlagani uchun meni jerkib: «Yazid ad-Daloniyga nima boʻlibdi-yu, Qatodaning shogirdlari (rivoyatlari) ichiga (bunday narsalarni) kiritadi?!» — dedi va bu hadisga parvo qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сажда қилиб (саждада) ухлар ва (уйқуда) пишқирар (нафас чиқарар) эдилар; сўнг туриб, намоз ўқир ва таҳорат олмас эдилар. (Ровий) деди: «Сиз ухлаган бўлсангиз ҳам, таҳорат олмасдан намоз ўқидингиз-ку?» — дедим. У зот: «Таҳорат фақат ёнбошлаб ухлаган кишига (лозим)», — дедилар. Усмон ва Ҳаннод (ривоятга): «Чунки у (киши) ёнбошлаганда, бўғимлари бўшашади», — деб қўшишди. Абу Довуд айтди: У зотнинг «Таҳорат ёнбошлаб ухлаган кишига (лозим)» деган сўзи — мункар ҳадисдир; уни фақат Язид Абу Холид ад-Далоний Қатодадан ривоят қилган. Унинг аввалини эса бир жамоа Ибн Аббосдан ривоят қилиб, бундан (охирги қисм ҳақида) ҳеч нарса эсламаган ва: «Пайғамбар ﷺ (уйқуларида) сақланган эдилар», — деган. Оиша (розияллоҳу анҳо): «Пайғамбар ﷺ: ‹Кўзларим ухлайди, аммо қалбим ухламайди›, — дедилар», — деган. Шуъба: «Қатода Абу Олиядан фақат тўртта ҳадис эшитган: Юнус ибн Матто ҳақидаги ҳадис, Ибн Умарнинг намоз ҳақидаги ҳадиси, ‹қозилар учтадир› (деган) ҳадис ва Ибн Аббоснинг ‹Менга ишончли кишилар ривоят қилдилар, улардан бири — Умар; менинг наздимда уларнинг энг ишончлиси — Умар› деган ҳадиси», — деди. Абу Довуд айтди: Мен Язид ад-Далонийнинг ҳадисини Аҳмад ибн Ҳанбалга айтган эдим; у (Язидни) улуғлагани учун мени жеркиб: «Язид ад-Далонийга нима бўлибди-ю, Қатоданинг шогирдлари (ривоятлари) ичига (бундай нарсаларни) киритади?!» — деди ва бу ҳадисга парво қилмади.

حَدَّثَنَا مُوسَى، - يَعْنِي ابْنَ إِسْمَاعِيلَ - حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - أَخْبَرَنَا عَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ لِلْجُنُبِ إِذَا أَكَلَ أَوْ شَرِبَ أَوْ نَامَ أَنْ يَتَوَضَّأَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ بَيْنَ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ رَجُلٌ وَقَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَابْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو الْجُنُبُ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ تَوَضَّأَ ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ junub kishiga — ovqatlanmoqchi, ichmoqchi yoki uxlamoqchi boʻlsa — tahorat olishiga ruxsat berdilar. Abu Dovud aytdi: Bu hadisda Yahyo ibn Yaʼmur bilan Ammor ibn Yosir orasida (yana) bir kishi (roviy) bor. Ali ibn Abu Tolib, Ibn Umar va Abdulloh ibn Amr: «Junub kishi ovqatlanmoqchi boʻlsa, tahorat olsin», — deyishgan.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ жунуб кишига — овқатланмоқчи, ичмоқчи ёки ухламоқчи бўлса — таҳорат олишига рухсат бердилар. Абу Довуд айтди: Бу ҳадисда Яҳё ибн Яъмур билан Аммор ибн Ёсир орасида (яна) бир киши (ровий) бор. Али ибн Абу Толиб, Ибн Умар ва Абдуллоҳ ибн Амр: «Жунуб киши овқатланмоқчи бўлса, таҳорат олсин», — дейишган.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ أَنَّ الْقَعْقَاعَ، وَزَيْدَ بْنَ أَسْلَمَ، أَرْسَلاَهُ إِلَى سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ يَسْأَلُهُ كَيْفَ تَغْتَسِلُ الْمُسْتَحَاضَةُ فَقَالَ تَغْتَسِلُ مِنْ ظُهْرٍ إِلَى ظُهْرٍ وَتَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلاَةٍ فَإِنْ غَلَبَهَا الدَّمُ اسْتَثْفَرَتْ بِثَوْبٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ تَغْتَسِلُ مِنْ ظُهْرٍ إِلَى ظُهْرٍ ‏.‏ وَكَذَلِكَ رَوَى دَاوُدُ وَعَاصِمٌ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ امْرَأَتِهِ عَنْ قَمِيرَ عَنْ عَائِشَةَ إِلاَّ أَنَّ دَاوُدَ قَالَ كُلَّ يَوْمٍ ‏.‏ وَفِي حَدِيثِ عَاصِمٍ عِنْدَ الظُّهْرِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَالْحَسَنِ وَعَطَاءٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ مَالِكٌ إِنِّي لأَظُنُّ حَدِيثَ ابْنِ الْمُسَيَّبِ مِنْ طُهْرٍ إِلَى طُهْرٍ ‏.‏ فَقَلَبَهَا النَّاسُ مِنْ ظُهْرٍ إِلَى ظُهْرٍ وَلَكِنَّ الْوَهَمَ دَخَلَ فِيهِ وَرَوَاهُ الْمِسْوَرُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ قَالَ فِيهِ مِنْ طُهْرٍ إِلَى طُهْرٍ ‏.‏ فَقَلَبَهَا النَّاسُ مِنْ ظُهْرٍ إِلَى ظُهْرٍ ‏.‏

Abu Bakrning ozod qilgan quli Sumayy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Qaʼqoʼ va Zayd ibn Aslam uni Said ibn al-Musayyabning oldiga, istihoza (qon ketishi) boʻlgan ayol qanday gʻusl qilishini soʻrash uchun yuborishdi. U: «(Ayol) bir peshindan keyingi peshingacha gʻusl qiladi va har bir namoz uchun taharat oladi. Agar qon (toʻxtovsiz) gʻolib kelaversa, mato bilan (avratini) bogʻlab oladi», dedi. Abu Dovud aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) va Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan ham «bir peshindan keyingi peshingacha gʻusl qiladi» deb rivoyat qilingan. Shuningdek, Dovud va Osim Shaʼbiydan, u oʻz ayolidan, u Qamiyrdan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildilar. Faqat Dovud «har kuni» dedi, Osimning hadisida esa «peshin paytida» deyilgan. Bu Solim ibn Abdulloh, Hasan va Atoning soʻzidir. Abu Dovud aytdi: Molik dedi: «Men Ibn al-Musayyabning hadisi ‹bir tozalanishdan keyingi tozalanishgacha› deb edi, deb gumon qilaman, ammo odamlar uni ‹bir peshindan keyingi peshingacha› deb aylantirib yuborishgan, biroq unga adashish kirib qolgan». Uni Misvar ibn Abdulmalik ibn Said ibn Abdurrahmon ibn Yarbuʼ ham rivoyat qilib, unda «bir tozalanishdan keyingi tozalanishgacha» degan, soʻng odamlar uni «bir peshindan keyingi peshingacha» deb aylantirib yuborishgan.Абу Бакрнинг озод қилган қули Сумайй (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Қаъқў ва Зайд ибн Аслам уни Саид ибн ал-Мусайябнинг олдига, истиҳоза (қон кетиши) бўлган аёл қандай ғусл қилишини сўраш учун юборишди. У: «(Аёл) бир пешиндан кейинги пешингача ғусл қилади ва ҳар бир намоз учун таҳарат олади. Агар қон (тўхтовсиз) ғолиб келаверса, мато билан (авратини) боғлаб олади», деди. Абу Довуд айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ва Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ҳам «бир пешиндан кейинги пешингача ғусл қилади» деб ривоят қилинган. Шунингдек, Довуд ва Осим Шаъбийдан, у ўз аёлидан, у Қамийрдан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдилар. Фақат Довуд «ҳар куни» деди, Осимнинг ҳадисида эса «пешин пайтида» дейилган. Бу Солим ибн Абдуллоҳ, Ҳасан ва Атонинг сўзидир. Абу Довуд айтди: Молик деди: «Мен Ибн ал-Мусайябнинг ҳадиси ‹бир тозаланишдан кейинги тозаланишгача› деб эди, деб гумон қиламан, аммо одамлар уни ‹бир пешиндан кейинги пешингача› деб айлантириб юборишган, бироқ унга адашиш кириб қолган». Уни Мисвар ибн Абдулмалик ибн Саид ибн Абдурраҳмон ибн Ярбуъ ҳам ривоят қилиб, унда «бир тозаланишдан кейинги тозаланишгача» деган, сўнг одамлар уни «бир пешиндан кейинги пешингача» деб айлантириб юборишган.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْمَوْصِلِيُّ أَبُو عَلِيٍّ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَابِتٍ الْعَبْدِيُّ، أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، قَالَ انْطَلَقْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ فِي حَاجَةٍ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَضَى ابْنُ عُمَرَ حَاجَتَهُ فَكَانَ مِنْ حَدِيثِهِ يَوْمَئِذٍ أَنْ قَالَ مَرَّ رَجُلٌ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سِكَّةٍ مِنَ السِّكَكِ وَقَدْ خَرَجَ مِنْ غَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ حَتَّى إِذَا كَادَ الرَّجُلُ أَنْ يَتَوَارَى فِي السِّكَّةِ ضَرَبَ بِيَدَيْهِ عَلَى الْحَائِطِ وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ ثُمَّ ضَرَبَ ضَرْبَةً أُخْرَى فَمَسَحَ ذِرَاعَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَى الرَّجُلِ السَّلاَمَ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرُدَّ عَلَيْكَ السَّلاَمَ إِلاَّ أَنِّي لَمْ أَكُنْ عَلَى طُهْرٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ ثَابِتٍ حَدِيثًا مُنْكَرًا فِي التَّيَمُّمِ ‏.‏ قَالَ ابْنُ دَاسَةَ قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يُتَابَعْ مُحَمَّدُ بْنُ ثَابِتٍ فِي هَذِهِ الْقِصَّةِ عَلَى ضَرْبَتَيْنِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرَوَوْهُ فِعْلَ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏

Ahmad ibn Ibrohim al-Mavsiliy Abu Ali bizga shunday dedi: Muhammad ibn Sobit al-Abdiy bizga xabar berdi: Nofiʼ bizga xabar berib, dedi: Bir hojat yuzasidan Ibn Umar bilan birga Ibn Abbosning huzuriga bordim. Ibn Umar oʻz hojatini bitirdi. Oʻsha kuni (Ibn Abbosning) gapidan biri shu boʻldiki, u dedi: Bir kishi koʻchalardan birida Rasululloh ﷺ ning yonlaridan oʻtib qoldi. U zot esa katta hojat yoki kichik hojatdan chiqqan edilar. (U kishi) u zotga salom berdi, ammo u zot toki haligi kishi koʻchada koʻzdan gʻoyib boʻlay deganda alik oldilar. (Avval) ikki qoʻllarini devorga urib, ular bilan yuzlarini mash qildilar. Soʻngra yana bir bor (qoʻllarini devorga) urib, ikki bilaklarini mash qildilar. Keyin u kishining salomiga alik oldilar va: «Senga alik olishimga, faqat tahoratsiz boʻlganligimgina toʻsqinlik qildi», dedilar. Abu Dovud dedi: Men Ahmad ibn Hanbalning shunday deganini eshitdim: Muhammad ibn Sobit tayammum haqida munkar (rad etilgan) bir hadis rivoyat qildi. Ibn Dosa dedi: Abu Dovud aytdi: Muhammad ibn Sobitni Paygʻambar ﷺ dan (qoʻlni devorga) ikki marta urish haqidagi bu rivoyatda hech kim quvvatlamadi, balki uni Ibn Umarning fiʼli (oʻzining qilgan ishi) sifatida rivoyat qildilar.Аҳмад ибн Иброҳим ал-Мавсилий Абу Али бизга шундай деди: Муҳаммад ибн Собит ал-Абдий бизга хабар берди: Нофиъ бизга хабар бериб, деди: Бир ҳожат юзасидан Ибн Умар билан бирга Ибн Аббоснинг ҳузурига бордим. Ибн Умар ўз ҳожатини битирди. Ўша куни (Ибн Аббоснинг) гапидан бири шу бўлдики, у деди: Бир киши кўчалардан бирида Расулуллоҳ ﷺ нинг ёнларидан ўтиб қолди. У зот эса катта ҳожат ёки кичик ҳожатдан чиққан эдилар. (У киши) у зотга салом берди, аммо у зот токи ҳалиги киши кўчада кўздан ғойиб бўлай деганда алик олдилар. (Аввал) икки қўлларини деворга уриб, улар билан юзларини маш қилдилар. Сўнгра яна бир бор (қўлларини деворга) уриб, икки билакларини маш қилдилар. Кейин у кишининг саломига алик олдилар ва: «Сенга алик олишимга, фақат таҳоратсиз бўлганлигимгина тўсқинлик қилди», дедилар. Абу Довуд деди: Мен Аҳмад ибн Ҳанбалнинг шундай деганини эшитдим: Муҳаммад ибн Собит таяммум ҳақида мункар (рад этилган) бир ҳадис ривоят қилди. Ибн Доса деди: Абу Довуд айтди: Муҳаммад ибн Собитни Пайғамбар ﷺ дан (қўлни деворга) икки марта уриш ҳақидаги бу ривоятда ҳеч ким қувватламади, балки уни Ибн Умарнинг фиъли (ўзининг қилган иши) сифатида ривоят қилдилар.