Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ سَأَلَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَلَا تَسْأَلْ عَنْهُ غَيْرَهُ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ maxsilari ustiga mash tortar edilar. Abdulloh ibn Umar bu haqda Umar (roziyallohu anhu)dan soʻraganida, u: «Ha, Saʼd senga Rasululloh ﷺ dan bir narsani aytsa, undan boshqasidan soʻrama», dedi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ махсилари устига маш тортар эдилар. Абдуллоҳ ибн Умар бу ҳақда Умар (розияллоҳу анҳу)дан сўраганида, у: «Ҳа, Саъд сенга Расулуллоҳ ﷺ дан бир нарсани айтса, ундан бошқасидан сўрама», деди.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، كَمَا حَدَّثَنِي عَنْهُ، نَافِعٌ مَوْلَاهُ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ إِذَا لَمْ يَكُنْ لِلرَّجُلِ إِلَّا ثَوْبٌ وَاحِدٌ فَلْيَأْتَزِرْ بِهِ ثُمَّ لِيُصَلِّ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَيَقُولُ لَا تَلْتَحِفُوا بِالثَّوْبِ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ كَمَا تَفْعَلُ الْيَهُودُ قَالَ نَافِعٌ وَلَوْ قُلْتُ لَكُمْ إِنَّهُ أَسْنَدَ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَرَجَوْتُ أَنْ لَا أَكُونَ كَذَبْتُ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kishining birgina koʻylagi boʻlsa, uni beliga bogʻlab (izor qilib) olsin, soʻng namoz oʻqisin. Koʻylak bittagina boʻlganida, yahudiylar qilganidek, uni butun badaniga oʻrab olmanglar», derdilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Кишининг биргина кўйлаги бўлса, уни белига боғлаб (изор қилиб) олсин, сўнг намоз ўқисин. Кўйлак биттагина бўлганида, яҳудийлар қилганидек, уни бутун баданига ўраб олманглар», дердилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَانَ مُسْتَنِدًا إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَعِنْدَهُ ابْنُ عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَقَالَ اعْلَمُوا أَنِّي لَمْ أَقُلْ فِي الْكَلَالَةِ شَيْئًا وَلَمْ أَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِي أَحَدًا وَأَنَّهُ مَنْ أَدْرَكَ وَفَاتِي مِنْ سَبْيِ الْعَرَبِ فَهُوَ حُرٌّ مِنْ مَالِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ أَمَا إِنَّكَ لَوْ أَشَرْتَ بِرَجُلٍ مِنْ الْمُسْلِمِينَ لَأْتَمَنَكَ النَّاسُ وَقَدْ فَعَلَ ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَأْتَمَنَهُ النَّاسُ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَدْ رَأَيْتُ مِنْ أَصْحَابِي حِرْصًا سَيِّئًا وَإِنِّي جَاعِلٌ هَذَا الْأَمْرَ إِلَى هَؤُلَاءِ النَّفَرِ السِّتَّةِ الَّذِينَ مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ ثُمَّ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَوْ أَدْرَكَنِي أَحَدُ رَجُلَيْنِ ثُمَّ جَعَلْتُ هَذَا الْأَمْرَ إِلَيْهِ لَوَثِقْتُ بِهِ سَالِمٌ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U (roziyallohu anhu) Ibn Abbosga suyanib turgan, yonida Ibn Umar va Said ibn Zayd (roziyallohu anhum) bor edi. U: «Bilib qoʻyinglarki, men kalola haqida hech narsa demadim va oʻzimdan keyin birovni xalifa qilmadim. Vafotim payti arab asirlaridan kim boʻlsa, u Alloh azza va jalla molidan boʻlsada, ozoddir», dedi. Said ibn Zayd: «Agar musulmonlardan bir kishini koʻrsatganingda, odamlar senga ishonardilar. Buni Abu Bakr (roziyallohu anhu) qilgan edi va odamlar unga ishongan edilar», dedi. Umar (roziyallohu anhu): «Men ashoblarimda yomon hirsni koʻrdim. Shuning uchun bu ishni Rasululloh ﷺ vafot etganlarida ulardan rozi boʻlgan holda ketgan mana shu olti kishiga topshiraman», dedi. Soʻng Umar (roziyallohu anhu): «Agar ikki kishidan biri hayot boʻlib menga yetganida, bu ishni unga topshirar va unga ishonardim: Abu Huzayfaning ozod qilgan quli Solim va Abu Ubayda ibn al-Jarroh», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У (розияллоҳу анҳу) Ибн Аббосга суяниб турган, ёнида Ибн Умар ва Саид ибн Зайд (розияллоҳу анҳум) бор эди. У: «Билиб қўйингларки, мен калола ҳақида ҳеч нарса демадим ва ўзимдан кейин бировни халифа қилмадим. Вафотим пайти араб асирларидан ким бўлса, у Аллоҳ азза ва жалла молидан бўлсада, озоддир», деди. Саид ибн Зайд: «Агар мусулмонлардан бир кишини кўрсатганингда, одамлар сенга ишонардилар. Буни Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) қилган эди ва одамлар унга ишонган эдилар», деди. Умар (розияллоҳу анҳу): «Мен ашобларимда ёмон ҳирсни кўрдим. Шунинг учун бу ишни Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида улардан рози бўлган ҳолда кетган мана шу олти кишига топшираман», деди. Сўнг Умар (розияллоҳу анҳу): «Агар икки кишидан бири ҳаёт бўлиб менга етганида, бу ишни унга топширар ва унга ишонардим: Абу Ҳузайфанинг озод қилган қули Солим ва Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَائِدَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ كَانَ مَعَ مَسْلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ فِي أَرْضِ الرُّومِ فَوُجِدَ فِي مَتَاعِ رَجُلٍ غُلُولٌ فَسَأَلَ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ وَجَدْتُمْ فِي مَتَاعِهِ غُلُولًا فَأَحْرِقُوهُ قَالَ وَأَحْسَبُهُ قَالَ وَاضْرِبُوهُ قَالَ فَأَخْرَجَ مَتَاعَهُ فِي السُّوقِ قَالَ فَوَجَدَ فِيهِ مُصْحَفًا فَسَأَلَ سَالِمًا فَقَالَ بِعْهُ وَتَصَدَّقْ بِثَمَنِهِ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning yuki ichidan gʻulul (oʻgʻirlangan oʻlja) topsangiz, uni yoqib yuboringlar», dedilar. Roviy aytdi: «Menimcha, u zot: ‹Va uni uringlar›, ham dedilar».Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг юки ичидан ғулул (ўғирланган ўлжа) топсангиз, уни ёқиб юборинглар», дедилар. Ровий айтди: «Менимча, у зот: ‹Ва уни уринглар›, ҳам дедилар».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، أَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَنَامُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ يَتَوَضَّأُ وَيَنَامُ إِنْ شَاءَ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً لِيَتَوَضَّأْ وَلْيَنَمْ‏.‏

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺ dan: «Birimiz junub holida uxlashi mumkinmi?», deb soʻradi. U zot: «Xohlasa taharat qilib uxlaydi», dedilar.Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺ дан: «Биримиз жунуб ҳолида ухлаши мумкинми?», деб сўради. У зот: «Хоҳласа таҳарат қилиб ухлайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، مَوْلَى أَسْمَاءَ قَالَ أَرْسَلَتْنِي أَسْمَاءُ إِلَى ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ بَلَغَهَا أَنَّكَ تُحَرِّمُ أَشْيَاءَ ثَلَاثَةً الْعَلَمَ فِي الثَّوْبِ وَمِيثَرَةَ الْأُرْجُوَانِ وَصَوْمَ رَجَبٍ كُلِّهِ فَقَالَ أَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صَوْمِ رَجَبٍ فَكَيْفَ بِمَنْ يَصُومُ الْأَبَدَ وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ الْعَلَمِ فِي الثَّوْبِ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ لَبِسَ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا لَمْ يَلْبَسْهُ فِي الْآخِرَةِ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Kim dunyoda ipak kiysa, uni oxiratda kiymaydi›, deganlarini eshitdim.»Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким дунёда ипак кийса, уни охиратда киймайди›, деганларини эшитдим.»

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ، قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَقَالَ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ فَقُولُوا إِنَّ ابْنَ عُمَرَ مِنْكُمْ بَرِيءٌ وَأَنْتُمْ مِنْهُ بُرَآءُ ثَلَاثَ مِرَارٍ ثُمَّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُمْ بَيْنَا هُمْ جُلُوسٌ أَوْ قُعُودٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَهُ رَجُلٌ يَمْشِي حَسَنُ الْوَجْهِ حَسَنُ الشَّعْرِ عَلَيْهِ ثِيَابُ بَيَاضٍ فَنَظَرَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ مَا نَعْرِفُ هَذَا وَمَا هَذَا بِصَاحِبِ سَفَرٍ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ آتِيكَ قَالَ نَعَمْ فَجَاءَ فَوَضَعَ رُكْبَتَيْهِ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ وَيَدَيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ فَقَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ قَالَ فَمَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْمَلَ لِلَّهِ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَشْرَاطُهَا قَالَ إِذَا الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ الْعَالَةُ رِعَاءُ الشَّاءِ تَطَاوَلُوا فِي الْبُنْيَانِ وَوَلَدَتْ الْإِمَاءُ رَبَّاتِهِنَّ قَالَ ثُمَّ قَالَ عَلَيَّ الرَّجُلَ فَطَلَبُوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَمَكَثَ يَوْمَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةً ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ عَنْ كَذَا وَكَذَا قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ جُهَيْنَةَ أَوْ مُزَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى فَقَالَ رَجُلٌ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ قَالَ أَهْلُ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَهْلُ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ قَالَ يَحْيَى قَالَ هُوَ هَكَذَا يَعْنِي كَمَا قَرَأْتَ عَلَيَّ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ huzurlarida oʻtirgan edik, chiroyli yuzli, chiroyli sochli, oq kiyimlar kiygan bir kishi yurib keldi. Qavm bir-biriga qaradi: «Biz buni tanimaymiz, bu safar ahlidan ham emas». Soʻng u: «Ey Rasululloh, huzuringizga kelsam boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U keldi va tizzalarini u zotning tizzalariga qoʻyib, qoʻllarini u zotning sonlariga qoʻyib: «Islom nima?» dedi. U zot: «La ilaha illalloh va Muhammadun Rasululloh deb guvohlik berishing, namozni toʻkis ado etishing, zakotni berishing, Ramazonda roʻza tutishing va Baytni haj qilishingdir», dedilar. U: «Iymon nima?» dedi. U zot: «Allohga, Uning farishtalariga, jannatga, doʻzaxga, oʻlgandan keyin qayta tirilishga va butun taqdirga iymon keltirishingdir», dedilar. U: «Ehson nima?» dedi. U zot: «Allohga xuddi Uni koʻrayotgandek ibodat qilishingdir, agar Uni koʻrmasang ham, albatta U seni koʻradi», dedilar. U: «Qiyomat qachon?» dedi. U zot: «Bu haqda soʻralgan zot soʻrovchidan koʻra bilimdonroq emas», dedilar. U: «Uning alomatlari nima?» dedi. U zot: «Yalangʻoch, yalangoyoq, qashshoq qoʻy choʻponlari bino qurishda bir-biridan oʻzishga urinsa va choʻrilar oʻz bekalarini tugʻsa», dedilar. Soʻng u zot: «Menga u kishini keltiringlar», dedilar. Uni qidirishdi, lekin hech narsa topa olmadilar. U zot ikki yoki uch kun turdilar, soʻng: «Ey Xattob oʻgʻli, ana u soʻrovchi kim edi, bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «U Jibril edi, sizlarga diningizni oʻrgatgani keldi», dedilar. Va Juhayna yoki Muzaynadan bir kishi u zotdan soʻrab: «Ey Rasululloh, biz nima ustida amal qilamiz — allaqachon oʻtib ketgan narsa ustidami yoki hozir yangidan boshlanadigan narsa ustidami?» dedi. U zot: «Allaqachon oʻtib ketgan narsa ustida», dedilar. Bir kishi yoki qavmdan baʼzisi: «Ey Rasululloh, unda nima uchun amal qilamiz?» dedi. U zot: «Jannat ahli jannat ahlining amaliga muyassar qilinadi, doʻzax ahli doʻzax ahlining amaliga muyassar qilinadi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ ҳузурларида ўтирган эдик, чиройли юзли, чиройли сочли, оқ кийимлар кийган бир киши юриб келди. Қавм бир-бирига қаради: «Биз буни танимаймиз, бу сафар аҳлидан ҳам эмас». Сўнг у: «Эй Расулуллоҳ, ҳузурингизга келсам бўладими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У келди ва тиззаларини у зотнинг тиззаларига қўйиб, қўлларини у зотнинг сонларига қўйиб: «Ислом нима?» деди. У зот: «Ла илаҳа иллаллоҳ ва Муҳаммадун Расулуллоҳ деб гувоҳлик беришинг, намозни тўкис адо этишинг, закотни беришинг, Рамазонда рўза тутишинг ва Байтни ҳаж қилишингдир», дедилар. У: «Иймон нима?» деди. У зот: «Аллоҳга, Унинг фаришталарига, жаннатга, дўзахга, ўлгандан кейин қайта тирилишга ва бутун тақдирга иймон келтиришингдир», дедилар. У: «Эҳсон нима?» деди. У зот: «Аллоҳга худди Уни кўраётгандек ибодат қилишингдир, агар Уни кўрмасанг ҳам, албатта У сени кўради», дедилар. У: «Қиёмат қачон?» деди. У зот: «Бу ҳақда сўралган зот сўровчидан кўра билимдонроқ эмас», дедилар. У: «Унинг аломатлари нима?» деди. У зот: «Яланғоч, ялангоёқ, қашшоқ қўй чўпонлари бино қуришда бир-биридан ўзишга уринса ва чўрилар ўз бекаларини туғса», дедилар. Сўнг у зот: «Менга у кишини келтиринглар», дедилар. Уни қидиришди, лекин ҳеч нарса топа олмадилар. У зот икки ёки уч кун турдилар, сўнг: «Эй Хаттоб ўғли, ана у сўровчи ким эди, биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «У Жибрил эди, сизларга динингизни ўргатгани келди», дедилар. Ва Жуҳайна ёки Музайнадан бир киши у зотдан сўраб: «Эй Расулуллоҳ, биз нима устида амал қиламиз — аллақачон ўтиб кетган нарса устидами ёки ҳозир янгидан бошланадиган нарса устидами?» деди. У зот: «Аллақачон ўтиб кетган нарса устида», дедилар. Бир киши ёки қавмдан баъзиси: «Эй Расулуллоҳ, унда нима учун амал қиламиз?» деди. У зот: «Жаннат аҳли жаннат аҳлининг амалига муяссар қилинади, дўзах аҳли дўзах аҳлининг амалига муяссар қилинади», дедилар.