Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، قَالَ أَذَّنَ ابْنُ عُمَرَ فِي لَيْلَةٍ بَارِدَةٍ بِضَجْنَانَ ثُمَّ قَالَ صَلُّوا فِي رِحَالِكُمْ، فَأَخْبَرَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْمُرُ مُؤَذِّنًا يُؤَذِّنُ، ثُمَّ يَقُولُ عَلَى إِثْرِهِ، أَلاَ صَلُّوا فِي الرِّحَالِ‏.‏ فِي اللَّيْلَةِ الْبَارِدَةِ أَوِ الْمَطِيرَةِ فِي السَّفَرِ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Bir sovuq kechada Ibn Umar Dajnon (togʻ nomi)da namozga azon aytdi, soʻng: «Uylaringizda namoz oʻqinglar», — dedi va bizga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ safarda yomgʻirli yoki juda sovuq kechada muazzinga azon aytishni va azon oxirida «Uylaringizda namoz oʻqinglar» deyishni aytar edilar.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Бир совуқ кечада Ибн Умар Дажнон (тоғ номи)да намозга азон айтди, сўнг: «Уйларингизда намоз ўқинглар», — деди ва бизга хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ сафарда ёмғирли ёки жуда совуқ кечада муаззинга азон айтишни ва азон охирида «Уйларингизда намоз ўқинглар» дейишни айтар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَذَّنَ بِالصَّلاَةِ فِي لَيْلَةٍ ذَاتِ بَرْدٍ وَرِيحٍ ثُمَّ قَالَ أَلاَ صَلُّوا فِي الرِّحَالِ‏.‏ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْمُرُ الْمُؤَذِّنَ إِذَا كَانَتْ لَيْلَةٌ ذَاتُ بَرْدٍ وَمَطَرٍ يَقُولُ أَلاَ صَلُّوا فِي الرِّحَالِ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Bir juda sovuq va boʻronli kechada Ibn Umar namozga azon aytdi, soʻng: «Uylaringizda namoz oʻqinglar», — dedi. U (Ibn Umar) qoʻshimcha qildi: «Juda sovuq va yomgʻirli kechalarda Rasululloh ﷺ muazzinga: ‹Uylaringizda namoz oʻqinglar›, — deyishni buyurar edilar».Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Бир жуда совуқ ва бўронли кечада Ибн Умар намозга азон айтди, сўнг: «Уйларингизда намоз ўқинглар», — деди. У (Ибн Умар) қўшимча қилди: «Жуда совуқ ва ёмғирли кечаларда Расулуллоҳ ﷺ муаззинга: ‹Уйларингизда намоз ўқинглар›, — дейишни буюрар эдилар».

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا وُضِعَ عَشَاءُ أَحَدِكُمْ وَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ، وَلاَ يَعْجَلْ حَتَّى يَفْرُغَ مِنْهُ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يُوضَعُ لَهُ الطَّعَامُ وَتُقَامُ الصَّلاَةُ فَلاَ يَأْتِيهَا حَتَّى يَفْرُغَ، وَإِنَّهُ لَيَسْمَعُ قِرَاءَةَ الإِمَامِ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar dedi: «Rasululloh ﷺ: ‹Biringizga kechlik (taom) tortilsa va iqomat aytilsa, (avval) kechlikdan boshla va uni tugatmaguncha shoshilma›, — dedilar». Ibn Umarga taom tortilib iqomat aytilsa, u — imomning (namozda) qiroatini eshitsa ham — uni (taomni) tugatmaguncha namozga kelmas edi.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар деди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бирингизга кечлик (таом) тортилса ва иқомат айтилса, (аввал) кечликдан бошла ва уни тугатмагунча шошилма›, — дедилар». Ибн Умарга таом тортилиб иқомат айтилса, у — имомнинг (намозда) қироатини эшица ҳам — уни (таомни) тугатмагунча намозга келмас эди.

حَدَّثَنَا عَيَّاشٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ، وَإِذَا رَكَعَ رَفَعَ يَدَيْهِ، وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ‏.‏ رَفَعَ يَدَيْهِ، وَإِذَا قَامَ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ رَفَعَ يَدَيْهِ‏.‏ وَرَفَعَ ذَلِكَ ابْنُ عُمَرَ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ رَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَرَوَاهُ ابْنُ طَهْمَانَ عَنْ أَيُّوبَ وَمُوسَى بْنِ عُقْبَةَ مُخْتَصَرًا‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar namozni takbir bilan boshlaganida qoʻllarini koʻtarar; rukuʼ qilayotganida (rukuʼdan oldin) qoʻllarini koʻtarar; ‹Samiʼalloohu liman hamidah› deganda ham qoʻllarini koʻtarar; ikkinchi rakatdan (uchinchiga) turganda ham shunday qilar edi. Ibn Umar: «Paygʻambar ﷺ shunday qilar edilar», — dedi.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар намозни такбир билан бошлаганида қўлларини кўтарар; рукуъ қилаётганида (рукуъдан олдин) қўлларини кўтарар; ‹Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ› деганда ҳам қўлларини кўтарар; иккинчи ракатдан (учинчига) турганда ҳам шундай қилар эди. Ибн Умар: «Пайғамбар ﷺ шундай қилар эдилар», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، كَانَ يَرَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَتَرَبَّعُ فِي الصَّلاَةِ إِذَا جَلَسَ، فَفَعَلْتُهُ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ حَدِيثُ السِّنِّ، فَنَهَانِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَقَالَ إِنَّمَا سُنَّةُ الصَّلاَةِ أَنْ تَنْصِبَ رِجْلَكَ الْيُمْنَى وَتَثْنِيَ الْيُسْرَى‏.‏ فَقُلْتُ إِنَّكَ تَفْعَلُ ذَلِكَ‏.‏ فَقَالَ إِنَّ رِجْلَىَّ لاَ تَحْمِلاَنِي‏.‏

Abdulloh ibn Abdulloh (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Men Abdulloh ibn Umarni namozda oʻtirganida oyoqlarini chalkashtirib (chordana qurib) oʻtirgan holda koʻrdim va men — oʻsha kunlarda yosh yigit edim — shunday qildim. Ibn Umar meni bundan qaytardi va: «Namozda (sunnat) — oʻng oyoqni tik tutib, chapni bukib (oʻtirish)», — dedi. Men (savol bilan): «Lekin siz shunday qilyapsiz (oyoqni chalkashtiryapsiz)-ku», — dedim. U: «Mening oyoqlarim ogʻirligimni koʻtara olmaydi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Мен Абдуллоҳ ибн Умарни намозда ўтирганида оёқларини чалкаштириб (чордана қуриб) ўтирган ҳолда кўрдим ва мен — ўша кунларда ёш йигит эдим — шундай қилдим. Ибн Умар мени бундан қайтарди ва: «Намозда (суннат) — ўнг оёқни тик тутиб, чапни букиб (ўтириш)», — деди. Мен (савол билан): «Лекин сиз шундай қиляпсиз (оёқни чалкаштиряпсиз)-ку», — дедим. У: «Менинг оёқларим оғирлигимни кўтара олмайди», — деди.

وَقَالَ لَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ يُصَلِّي فِي مَكَانِهِ الَّذِي صَلَّى فِيهِ الْفَرِيضَةَ‏.‏ وَفَعَلَهُ الْقَاسِمُ‏.‏ وَيُذْكَرُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَفَعَهُ لاَ يَتَطَوَّعُ الإِمَامُ فِي مَكَانِهِ‏.‏ وَلَمْ يَصِحَّ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar farz namoz oʻqigan joyida (nafl) namozlarini oʻqir edi. Qosim (ibn Muhammad ibn Abu Bakr) ham shunday qilar edi. Abu Hurayradan (Paygʻambar ﷺ dan) kelgan — imomni farz namoz oʻqigan joyida (nafl) namoz oʻqishdan qaytaruvchi — rivoyat nodurustdir.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар фарз намоз ўқиган жойида (нафл) намозларини ўқир эди. Қосим (ибн Муҳаммад ибн Абу Бакр) ҳам шундай қилар эди. Абу Ҳурайрадан (Пайғамбар ﷺ дан) келган — имомни фарз намоз ўқиган жойида (нафл) намоз ўқишдан қайтарувчи — ривоят нодурустдир.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ لَيْلَةً، فَنَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَوَضَّأَ مِنْ شَنٍّ مُعَلَّقٍ وُضُوءًا خَفِيفًا ـ يُخَفِّفُهُ عَمْرٌو وَيُقَلِّلُهُ جِدًّا ـ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي، فَقُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ نَحْوًا مِمَّا تَوَضَّأَ، ثُمَّ جِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ، فَحَوَّلَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ، ثُمَّ صَلَّى مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ، فَأَتَاهُ الْمُنَادِي يُؤْذِنُهُ بِالصَّلاَةِ فَقَامَ مَعَهُ إِلَى الصَّلاَةِ، فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ‏.‏ قُلْنَا لِعَمْرٍو إِنَّ نَاسًا يَقُولُونَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَنَامُ عَيْنُهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ‏.‏ قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ إِنَّ رُؤْيَا الأَنْبِيَاءِ وَحْىٌ ثُمَّ قَرَأَ ‏[quran sura="37" aya_start="102" aya_end="102"]{‏إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ‏}‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi men xolam Maymunaning uyida uxladim, Paygʻambar ﷺ ham (u yerda) uxladilar. U zot kechaning soʻnggi soatlarida (namozga) turdilar va osilgan mesh (teri xalta)dan yengil tahorat oldilar. (Roviy Amr tahoratning juda yengil boʻlganini taʼrifladi.) Soʻng u zot namozga turdilar, men ham turib, shunday tarzda tahorat oldim va u zotga chap tomonidan qoʻshildim. U zot meni oʻng tomoniga tortdi va Alloh xohlagancha namoz oʻqidilar. Soʻng yotib uxladilar va men u zotning nafas ovozini — muazzin u zotga (bomdod) namoz haqida xabar bergani kelguncha — eshitdim. U zot u bilan namozga (chiqib) ketdilar va (qaytadan) tahorat olmay namoz oʻqidilar. (Roviy Sufyon dedi: Biz Amrga: ‹Baʼzi odamlar: Paygʻambar ﷺ ning koʻzlari uxlaydi, lekin qalbi hech uxlamaydi, — deydi›, — dedik. Amr: ‹Ubayd ibn Umayr: Paygʻambarlarning tushlari vahiydir, — dedi›, — dedi. Soʻng u: ‹(Ey oʻgʻlim), men tushimda seni soʻyayotganimni (qurbonlik qilayotganimni) koʻryapman› (Soffot, 102) — degan (oyatni) oʻqidi.)Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кечаси мен холам Маймунанинг уйида ухладим, Пайғамбар ﷺ ҳам (у ерда) ухладилар. У зот кечанинг сўнгги соатларида (намозга) турдилар ва осилган меш (тери халта)дан енгил таҳорат олдилар. (Ровий Амр таҳоратнинг жуда енгил бўлганини таърифлади.) Сўнг у зот намозга турдилар, мен ҳам туриб, шундай тарзда таҳорат олдим ва у зотга чап томонидан қўшилдим. У зот мени ўнг томонига тортди ва Аллоҳ хоҳлаганча намоз ўқидилар. Сўнг ётиб ухладилар ва мен у зотнинг нафас овозини — муаззин у зотга (бомдод) намоз ҳақида хабар бергани келгунча — эшитдим. У зот у билан намозга (чиқиб) кетдилар ва (қайтадан) таҳорат олмай намоз ўқидилар. (Ровий Суфён деди: Биз Амрга: ‹Баъзи одамлар: Пайғамбар ﷺ нинг кўзлари ухлайди, лекин қалби ҳеч ухламайди, — дейди›, — дедик. Амр: ‹Убайд ибн Умайр: Пайғамбарларнинг тушлари ваҳийдир, — деди›, — деди. Сўнг у: ‹(Эй ўғлим), мен тушимда сени сўяётганимни (қурбонлик қилаётганимни) кўряпман› (Соффот, 102) — деган (оятни) ўқиди.)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ أَخَاهُ مِنْ مَقْعَدِهِ وَيَجْلِسَ فِيهِ‏.‏ قُلْتُ لِنَافِعٍ الْجُمُعَةَ قَالَ الْجُمُعَةَ وَغَيْرَهَا‏.‏

Ibn Jurayj (Nofiʼ, Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Men Nofiʼning shunday deganini eshitdim: «Ibn Umar: ‹Paygʻambar ﷺ kishi boshqa kishini oʻrnidan turgʻizib, uning joyiga oʻtirishdan qaytardilar›, — dedi». Men Nofiʼga: «Bu faqat juma namoziga (xosmi)?» — dedim. U: «Juma namoziga va boshqa (har qanday namozga ham)», — dedi.Ибн Журайж (Нофиъ, Ибн Умардан) ривоят қилади: Мен Нофиънинг шундай деганини эшитдим: «Ибн Умар: ‹Пайғамбар ﷺ киши бошқа кишини ўрнидан турғизиб, унинг жойига ўтиришдан қайтардилар›, — деди». Мен Нофиъга: «Бу фақат жума намозига (хосми)?» — дедим. У: «Жума намозига ва бошқа (ҳар қандай намозга ҳам)», — деди.