Abdurrahmon ibn Avf az-Zuhriy

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما قال‏:‏ اشتكى سعد بن عبادة رضي الله عنه شكوى فأتاه رسول الله صلى الله عليه وسلم يعوده مع عبد الرحمن بن عوف، وسعد بن أبي وقاص، وعبد الله بن مسعود رضي الله عنهم، فلما دخل عليه، وجده في غشية فقال‏:‏ ‏"‏أقضي‏؟‏‏"‏ قالوا‏:‏ لا يا رسول الله فبكى رسول الله صلى الله عليه وسلم فلما رأى القوم بكاء النبي صلى الله عليه وسلم بكوا، قال‏:‏ ‏"‏ألا تسمعون‏؟‏ إن الله لا يُعذب بدمع العين، ولا بحزن القلب، ولكن يعذب بهذا‏"‏ وأشار إلى لسانه ‏"‏أو يرحم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda kasal boʻldi va Paygʻambar ﷺ Abdurrahmon ibn Avf, Saʼd ibn Abu Vaqqos va Abdulloh ibn Masʼud bilan birga — uning ahvolini soʻrashga — uni ziyorat qildilar. U zot uning oldiga kelganda, uni oilasi oʻrab olgan holda topdilar va: «U vafot etdimi?» — dedilar. Ular: «Yoʻq, yo Rasululloh», — dedi. Paygʻambar ﷺ yigʻladilar va odamlar Rasululloh ﷺ ning yigʻlaganini koʻrgach, ularning hammasi yigʻladi. U zot: «(Quloq solib) eshityapsizlarmi? Alloh koʻz yoshi uchun ham, qalbning gʻami uchun ham azoblamaydi; balki U buning (sababidan) azoblaydi yoki oʻz rahmatini ato etadi», — dedilar va tillariga ishora qildilar hamda: «Mayyit — uning ortidan yaqinlarining yigʻisi sababli — azoblanadi», — dedilar. Umar (mayyit ortidan yigʻlaydiganlarning) yuzlariga tayoq bilan urar, tosh otar va tuproq separ edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода касал бўлди ва Пайғамбар ﷺ Абдурраҳмон ибн Авф, Саъд ибн Абу Ваққос ва Абдуллоҳ ибн Масъуд билан бирга — унинг аҳволини сўрашга — уни зиёрат қилдилар. У зот унинг олдига келганда, уни оиласи ўраб олган ҳолда топдилар ва: «У вафот этдими?» — дедилар. Улар: «Йўқ, ё Расулуллоҳ», — деди. Пайғамбар ﷺ йиғладилар ва одамлар Расулуллоҳ ﷺ нинг йиғлаганини кўргач, уларнинг ҳаммаси йиғлади. У зот: «(Қулоқ солиб) эшитяпсизларми? Аллоҳ кўз ёши учун ҳам, қалбнинг ғами учун ҳам азобламайди; балки У бунинг (сабабидан) азоблайди ёки ўз раҳматини ато этади», — дедилар ва тилларига ишора қилдилар ҳамда: «Маййит — унинг ортидан яқинларининг йиғиси сабабли — азобланади», — дедилар. Умар (маййит ортидан йиғлайдиганларнинг) юзларига таёқ билан урар, тош отар ва тупроқ сепар эди.

- وعن ابن عباس رضي الله عنه أن عمر بن الخطاب رضي الله عنه خرج إلى الشام حتى إذا كان بسرغ لقيه أمراء الأجناد -أبو عبيدة بن الجراح وأصحابه- فأخبروه أن الوباء قد وقع بالشام، قال بن عباس‏:‏ فقال عمر‏:‏ ادع لي المهاجرين الأولين، فدعوتهم، فاستشارهم، وأخبرهم أن الوباء قد وقع بالشام، فاختلفوا، فقال بعضهم‏:‏ خرجت لأمر، ولا نرى أن ترجع عنه‏.‏ وقال بعضهم‏:‏ معك بقية الناس وأصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم ، ولا نرى أن تقدمهم على هذا الوباء‏.‏ فقال‏:‏ ارتفعوا عني، ثم قال‏:‏ ادع لي الأنصار، فدعوتهم، فاستشارهم، فسلكوا سبيل المهاجرين، واختلفوا كاختلافهم، فقال‏:‏ ارتفعوا عني، ثم قال‏:‏ ادع لي من كان ها هنا من مشيخة قريش من مهاجرة الفتح، فدعوتهم، فلم يختلف عليه منهم رجلان، فقالوا‏:‏ نرى أن ترجع بالناس، ولا تقدمهم على هذا الوباء، فنادى عمر رضي الله عنه في الناس‏:‏ إني مصبح على ظهر، فأصبحوا عليه فقال أبو عبيدة بن الجراح رضي الله عنه ‏:‏ أفرار من قدر الله‏؟‏ فقال عمر رضي الله عنه ‏:‏ لو غيرك قالها يا أبا عبيدة‏!‏ -وكان عمر يكره خلافه- نعم نفر من قدر الله إلى قدر الله، أرأيت لو كان لك إبل، فهبطت وادياً له عدوتان، إحداهما خصبة، والأخرى جدبة، أليس إن رعيت الخصبة رعيتها بقدر الله، وإن رعيت الجدبة رعيتها بقدر الله‏؟‏ قال‏:‏ فجاء عبد الرحمن بن عوف رضي الله عنه ، وكان متغيباً في بعض حاجته، فقال‏:‏ إن عندي من هذا علما، سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ “إذا سمعتم به بأرض، فلا تقدموا عليه، وإذا وقع بأرض وأنتم بها، فلا تخرجوا فرارا منه‏"‏ فحمد الله تعالى عمر رضي الله عنه وانصرف‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ والعدوة‏:‏ جانب الوادي‏‏‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob Shomga (safar) chiqdi. Sargʼ (degan joy)ga yetganida, qoʼshin ahli — Abu Ubayda ibn al-Jarroh va uning sheriklari uni kutib oldilar va unga Shomda vabo paydo boʼlganini xabar qildilar. Ibn Abbos dedi: Shunda Umar: «Menga muhojirlarning avvalgilarini (avvalda Islom keltirganlarini) chaqir», dedi. Men ularni chaqirdim. U ular bilan maslahatlashdi va ularga Shomda vabo paydo boʼlganini xabar qildi. Shunda ular ixtilof qildilar. Baʼzilari: «Sen bir ish (maqsad) uchun chiqibsan, undan qaytishingni durust koʼrmaymiz», dedilar. Baʼzilari: «Sen bilan birga (boshqa) odamlarning qoldigʼi va Rasululloh ﷺ ning sahobalari bor; ularni shu vaboga olib borishingni durust koʼrmaymiz», dedilar. U: «Mendan koʼtarilinglar (chiqib turinglar)», dedi. Soʼng: «Menga ansorlarni chaqir», dedi. Men ularni uning huzuriga chaqirdim. U ular bilan maslahatlashdi. Ular muhojirlarning yoʼlidan bordilar va ular kabi ixtilof qildilar. U: «Mendan koʼtarilinglar», dedi. Soʼng: «Menga shu yerda boʼlgan, Fath (Makka fathi) muhojirlaridan boʼlgan Quraysh shayxlarini (oqsoqollarini) chaqir», dedi. Men ularni chaqirdim. Bas, ulardan ikki kishi ham ixtilof qilmadi va: «Bizning fikrimiz shuki, sen odamlar bilan qaytasan va ularni shu vaboga olib bormaysan», dedilar. Shunda Umar odamlar orasida nido qilib: «Men ertalab (ulov) ortiga minib (qaytaman); sizlar ham ertalab unga (ulovga minib) tayyor boʼlinglar», dedi. Shunda Abu Ubayda ibn al-Jarroh: «Allohning taqdiridan qochish boʼladimi?» dedi. Umar: «Buni sendan boshqa kishi aytganida edi, ey Abu Ubayda!» dedi — Umar uning xilofiga borishni yoqtirmas edi — «Ha, biz Allohning taqdiridan Allohning taqdiriga qochamiz. Aytgin-chi, agar sening tuyalaring boʼlsa-yu, ularni ikki yon (qirgʼoq)li bir vodiyga olib tushsang, ularning biri serhosil (oʼtli), ikkinchisi qaqshigan (choʻl) boʼlsa, serhosilini boqsang, uni Allohning taqdiri bilan boqqan boʼlmaysanmi? Qaqshiganini boqsang ham, uni Allohning taqdiri bilan boqqan boʼlmaysanmi?» dedi. (Ibn Abbos) dedi: Shunda Abdurahmon ibn Avf keldi — u baʼzi hojati bilan gʻoyib (yoʼq) boʼlgan edi — va: «Albatta menda bu haqida bir ilm bor: men Rasululloh ﷺ ni: ‹Qachon uning (vaboning) bir yerda (borligini) eshitsangizlar, u yerga bormanglar. Qachon u sizlar turgan yerda paydo boʼlsa, undan qochib chiqib ketmanglar›, deb aytayotganlarini eshitganman», dedi. (Ibn Abbos) dedi: Shunda Umar ibn al-Xattob Allohga hamd aytdi, soʼng (orqaga) qaytdi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб Шомга (сафар) чиқди. Сарғ (деган жой)га етганида, қўшин аҳли — Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ ва унинг шериклари уни кутиб олдилар ва унга Шомда вабо пайдо бўлганини хабар қилдилар. Ибн Аббос деди: Шунда Умар: «Менга муҳожирларнинг аввалгиларини (аввалда Ислом келтирганларини) чақир», деди. Мен уларни чақирдим. У улар билан маслаҳатлашди ва уларга Шомда вабо пайдо бўлганини хабар қилди. Шунда улар ихтилоф қилдилар. Баъзилари: «Сен бир иш (мақсад) учун чиқибсан, ундан қайтишингни дуруст кўрмаймиз», дедилар. Баъзилари: «Сен билан бирга (бошқа) одамларнинг қолдиғи ва Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобалари бор; уларни шу вабога олиб боришингни дуруст кўрмаймиз», дедилар. У: «Мендан кўтарилинглар (чиқиб туринглар)», деди. Сўнг: «Менга ансорларни чақир», деди. Мен уларни унинг ҳузурига чақирдим. У улар билан маслаҳатлашди. Улар муҳожирларнинг йўлидан бордилар ва улар каби ихтилоф қилдилар. У: «Мендан кўтарилинглар», деди. Сўнг: «Менга шу ерда бўлган, Фатҳ (Макка фатҳи) муҳожирларидан бўлган Қурайш шайхларини (оқсоқолларини) чақир», деди. Мен уларни чақирдим. Бас, улардан икки киши ҳам ихтилоф қилмади ва: «Бизнинг фикримиз шуки, сен одамлар билан қайтасан ва уларни шу вабога олиб бормайсан», дедилар. Шунда Умар одамлар орасида нидо қилиб: «Мен эрталаб (улов) ортига миниб (қайтаман); сизлар ҳам эрталаб унга (уловга миниб) тайёр бўлинглар», деди. Шунда Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ: «Аллоҳнинг тақдиридан қочиш бўладими?» деди. Умар: «Буни сендан бошқа киши айтганида эди, эй Абу Убайда!» деди — Умар унинг хилофига боришни ёқтирмас эди — «Ҳа, биз Аллоҳнинг тақдиридан Аллоҳнинг тақдирига қочамиз. Айтгин-чи, агар сенинг туяларинг бўлса-ю, уларни икки ён (қирғоқ)ли бир водийга олиб тушсанг, уларнинг бири серҳосил (ўтли), иккинчиси қақшиган (чўл) бўлса, серҳосилини боқсанг, уни Аллоҳнинг тақдири билан боққан бўлмайсанми? Қақшиганини боқсанг ҳам, уни Аллоҳнинг тақдири билан боққан бўлмайсанми?» деди. (Ибн Аббос) деди: Шунда Абдураҳмон ибн Авф келди — у баъзи ҳожати билан ғойиб (йўқ) бўлган эди — ва: «Албатта менда бу ҳақида бир илм бор: мен Расулуллоҳ ﷺ ни: ‹Қачон унинг (вабонинг) бир ерда (борлигини) эшитсангизлар, у ерга борманглар. Қачон у сизлар турган ерда пайдо бўлса, ундан қочиб чиқиб кетманглар›, деб айтаётганларини эшитганман», деди. (Ибн Аббос) деди: Шунда Умар ибн ал-Хаттоб Аллоҳга ҳамд айтди, сўнг (орқага) қайтди.

عن أنس رضى الله عنه قال‏:‏ رخص رسول الله ، صلى الله عليه وسلم، للزبير وعبد الرحمن بن عوف رضى الله عنهما في لبس الحرير لحكة بهما‏.‏((متفق عليه))

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zubayr va Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhumo)ga, ularda (teri) qichima kasali boʻlgani sababli, ipak kiyishga ruxsat berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зубайр ва Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳумо)га, уларда (тери) қичима касали бўлгани сабабли, ипак кийишга рухсат бердилар.

- عن ابن عمر رضي الله عنهما أن رسول الله صلى الله عليه وسلم عاد سعد بن عباده ومعه عبد الرحمن بن عوف، وسعد بن أبي وقاص، وعبد الله بن مسعود رضي الله عنهم، فبكي رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فلما رأي القوم بكاء رسول الله صلى الله عليه وسلم ، بكوا ؛ فقال‏:‏ “ألا تسمعون‏؟‏ إن الله لا يعذب بدمع العين، ولا بحزن القلب، ولكن بهذا أو يرحم‏"‏ وأشار إلا لسانه‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda oʻzidagi bir kasallikdan shikoyat qildi (kasal boʻldi). Shunda Rasululloh ﷺ Abdurrahmon ibn Avf, Saʼd ibn Abu Vaqqos va Abdulloh ibn Masʼud bilan birga uni koʻrgani keldilar. Uning yoniga kirganlarida, uni behush holatda topdilar. Shunda: «U vafot etibdimi?» dedilar. Ular: «Yoʻq, yo Rasululloh!» dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ yigʻladilar. Odamlar Rasululloh ﷺ ning yigʻlaganlarini koʻrib, ular ham yigʻladilar. Shunda (Rasululloh ﷺ): «Eshitmaysizmi! Albatta, Alloh koʻzning yoshi va qalbning gʻami uchun azoblamaydi, balki manabunisi uchun azoblaydi, — va tillariga ishora qildilar, — yoki rahm qiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода ўзидаги бир касалликдан шикоят қилди (касал бўлди). Шунда Расулуллоҳ ﷺ Абдурраҳмон ибн Авф, Саъд ибн Абу Ваққос ва Абдуллоҳ ибн Масъуд билан бирга уни кўргани келдилар. Унинг ёнига кирганларида, уни беҳуш ҳолатда топдилар. Шунда: «У вафот этибдими?» дедилар. Улар: «Йўқ, ё Расулуллоҳ!» дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ йиғладилар. Одамлар Расулуллоҳ ﷺ нинг йиғлаганларини кўриб, улар ҳам йиғладилар. Шунда (Расулуллоҳ ﷺ): «Эшитмайсизми! Албатта, Аллоҳ кўзнинг ёши ва қалбнинг ғами учун азобламайди, балки манабуниси учун азоблайди, — ва тилларига ишора қилдилар, — ёки раҳм қилади», дедилар.

- وعن أنس رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم دخل علي ابنه إبراهيم رضي الله عنه وهو يجود بنفسه فجعلت عينا رسول الله صلى الله عليه وسلم تذرفان ‏.‏ فقال له عبد الرحمن بن عوف‏:‏ وأنت يا رسول الله ‏؟‏‏!‏ فقال‏:‏ “يا ابن عوف إنها رحمة” ثم أتبعها بأخرى، فقال‏:‏”إن العين تدمع والقلب يحزن ، ولا نقول إلا ما يرضي ربنا، وإنا بفراقك يا إبراهيم لمحزونون‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري، وروي مسلم بعضه‏)‏‏)‏‏.‏ والأحاديث في الباب كثيرة في الصحيح مشهورة والله أعلم‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan temirchi Abu Sayfning oldiga bordik — u Ibrohim (Paygʻambar ﷺ ning oʻgʻli)ning enagasi (emizganchi ayoli)ning eri edi. Rasululloh ﷺ Ibrohimni oldilar, uni oʻpdilar va hidladilar; soʻng biz Abu Sayfning uyiga kirdik — oʻsha paytda Ibrohim soʻnggi nafaslarida edi — va Rasululloh ﷺ ning koʻzlari yosh toʻka boshladi. Abdurrahmon ibn Avf: «Yo Rasululloh, hatto siz ham yigʻlayapsizmi?» — dedi. U zot: «Ey Ibn Avf, bu — rahmat(dir)», — dedilar. Soʻng u zot yana yigʻlab: «Koʻz yosh toʻkadi va qalb gʻamgin; biz Robbimizni rozi qiladigan (soʻz)dan boshqani aytmaymiz; ey Ibrohim, albatta biz sening ayriliging tufayli gʻamgindirmiz», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан темирчи Абу Сайфнинг олдига бордик — у Иброҳим (Пайғамбар ﷺ нинг ўғли)нинг энагаси (эмизганчи аёли)нинг эри эди. Расулуллоҳ ﷺ Иброҳимни олдилар, уни ўпдилар ва ҳидладилар; сўнг биз Абу Сайфнинг уйига кирдик — ўша пайтда Иброҳим сўнгги нафасларида эди — ва Расулуллоҳ ﷺ нинг кўзлари ёш тўка бошлади. Абдурраҳмон ибн Авф: «Ё Расулуллоҳ, ҳатто сиз ҳам йиғлаяпсизми?» — деди. У зот: «Эй Ибн Авф, бу — раҳмат(дир)», — дедилар. Сўнг у зот яна йиғлаб: «Кўз ёш тўкади ва қалб ғамгин; биз Роббимизни рози қиладиган (сўз)дан бошқани айтмаймиз; эй Иброҳим, албатта биз сенинг айрилигинг туфайли ғамгиндирмиз», — дедилар.

- وعن إبراهيم بن عبد الرحمن بن عوف أن عبد الرحمن بن عوف، رضي الله عنه ، أتي بطعام وكان صائما، فقال‏:‏ قتل مصعب بن عمير رضي الله عنه، وهو خير مني، فلم يوجد له ما يكفن به إلا بردة إن غطى بها رأسه بدت رجلاه، وإن غطى بها رجلاه بدا رأسه، ثم بسط لنا من الدنيا ما بسط -أو قال‏:‏ أعطينا من الدنيا ما أعطينا -قد خشينا أن تكون حسناتنا عجلت لنا‏.‏ ثم جعل يبكي حتى ترك الطعام‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Ibrohim (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Abdurrahmon ibn Avfning oldiga taom keltirildi — u roʻza tutgan edi. U: «Musʼab ibn Umayr shahid boʻldi — u mendan yaxshiroq edi — va oʻz burdiga kafanlandi; (burd) bilan boshi yopilsa, oyoqlari ochilib qolar, oyoqlari yopilsa, boshi ochilib qolar edi. Hamza shahid boʻldi — u (ham) mendan yaxshiroq edi. Endi bizga dunyo boyligi berildi (yoki shunga oʻxshash narsa aytdi). Shubhasiz, men — amallarimning savobi bu dunyodayoq menga erta berib yuborilgan boʻlishidan — qoʻrqaman», — dedi, soʻng yigʻlay boshladi va taomini (yemay) tark etdi.Иброҳим (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Бир марта Абдурраҳмон ибн Авфнинг олдига таом келтирилди — у рўза тутган эди. У: «Мусъаб ибн Умайр шаҳид бўлди — у мендан яхшироқ эди — ва ўз бурдига кафанланди; (бурд) билан боши ёпилса, оёқлари очилиб қолар, оёқлари ёпилса, боши очилиб қолар эди. Ҳамза шаҳид бўлди — у (ҳам) мендан яхшироқ эди. Энди бизга дунё бойлиги берилди (ёки шунга ўхшаш нарса айтди). Шубҳасиз, мен — амалларимнинг савоби бу дунёдаёқ менга эрта бериб юборилган бўлишидан — қўрқаман», — деди, сўнг йиғлай бошлади ва таомини (емай) тарк этди.