Abu Dardo Uvaymir ibn Zayd

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ الأَوْزَاعِيَّ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ هِشَامٍ الْمُعَيْطِيُّ، حَدَّثَنِي مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ، قَالَ لَقِيتُ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْخِلُنِي اللَّهُ بِهِ الْجَنَّةَ ‏.‏ أَوْ قَالَ قُلْتُ بِأَحَبِّ الأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ ‏.‏ فَسَكَتَ ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَسَكَتَ ثُمَّ سَأَلْتُهُ الثَّالِثَةَ فَقَالَ سَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ عَلَيْكَ بِكَثْرَةِ السُّجُودِ لِلَّهِ فَإِنَّكَ لاَ تَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَكَ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْكَ بِهَا خَطِيئَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَعْدَانُ ثُمَّ لَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَا قَالَ لِي ثَوْبَانُ ‏.‏

Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Maʼdon ibn Abu Talha aytadi: Rasululloh ﷺ ning ozod qilgan quli Savbon bilan uchrashdim va: «Menga shunday bir amalni aytginki, uni qilsam, Alloh meni u sababli jannatga kiritsa», dedim, yoki: «Allohga eng suyukli amallarni (ayt)», dedim. (Savbon) jim qoldi. Soʻng undan (yana) soʻradim, jim qoldi. Soʻng uchinchi marta soʻradim. Shunda (u): «Buni Rasululloh ﷺ dan soʻragandim, (u zot): ‹Allohga koʻp sajda qilishni oʻzingga lozim tut. Zero, sen Allohga bir sajda qilsang, albatta, Alloh shu bilan seni bir daraja koʻtaradi va shu bilan sendan bir xatoni oʻchiradi›, dedilar», dedi. Maʼdon dedi: Soʻng Abud-Dardo bilan uchrashdim va undan soʻradim. U menga Savbon aytgan narsaning oʻxshashini aytdi.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Маъдон ибн Абу Талҳа айтади: Расулуллоҳ ﷺ нинг озод қилган қули Савбон билан учрашдим ва: «Менга шундай бир амални айтгинки, уни қилсам, Аллоҳ мени у сабабли жаннатга киритса», дедим, ёки: «Аллоҳга энг суюкли амалларни (айт)», дедим. (Савбон) жим қолди. Сўнг ундан (яна) сўрадим, жим қолди. Сўнг учинчи марта сўрадим. Шунда (у): «Буни Расулуллоҳ ﷺ дан сўрагандим, (у зот): ‹Аллоҳга кўп сажда қилишни ўзингга лозим тут. Зеро, сен Аллоҳга бир сажда қилсанг, албатта, Аллоҳ шу билан сени бир даража кўтаради ва шу билан сендан бир хатони ўчиради›, дедилар», деди. Маъдон деди: Сўнг Абуд-Дардо билан учрашдим ва ундан сўрадим. У менга Савбон айтган нарсанинг ўхшашини айтди.

حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ عَبْدَ الْمَلِكِ، بْنَ مَرْوَانَ بَعَثَ إِلَى أُمِّ الدَّرْدَاءِ بِأَنْجَادٍ مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا أَنْ كَانَ ذَاتَ لَيْلَةٍ قَامَ عَبْدُ الْمَلِكِ مِنَ اللَّيْلِ فَدَعَا خَادِمَهُ فَكَأَنَّهُ أَبْطَأَ عَلَيْهِ فَلَعَنَهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَتْ لَهُ أُمُّ الدَّرْدَاءِ سَمِعْتُكَ اللَّيْلَةَ لَعَنْتَ خَادِمَكَ حِينَ دَعَوْتَهُ ‏.‏ فَقَالَتْ سَمِعْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَكُونُ اللَّعَّانُونَ شُفَعَاءَ وَلاَ شُهَدَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulmalik ibn Marvon Ummud-Dardoga oʻz tomonidan baʼzi uy anjomlarini yuborgan edi. Bir kechasi Abdulmalik tunda turib, xizmatkorini chaqirdi. (Xizmatkor) unga (kelishni) sekinlik qilgandek boʻldi, shunda (Abdulmalik) unga laʼnat oʻqidi. Tong otgach, Ummud-Dardo unga: «Kechasi xizmatkoringni chaqirganingda, unga laʼnat oʻqiganingni eshitdim», dedi. Soʻng (Ummud-Dardo): «Men Abud-Dardoning: ‹Rasululloh ﷺ: ‹Laʼnat oʻquvchilar Qiyomat kuni shafoatchi ham, guvoh ham boʻlmaydilar›, — dedilar›, deganini eshitganman», dedi.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдулмалик ибн Марвон Уммуд-Дардога ўз томонидан баъзи уй анжомларини юборган эди. Бир кечаси Абдулмалик тунда туриб, хизматкорини чақирди. (Хизматкор) унга (келишни) секинлик қилгандек бўлди, шунда (Абдулмалик) унга лаънат ўқиди. Тонг отгач, Уммуд-Дардо унга: «Кечаси хизматкорингни чақирганингда, унга лаънат ўқиганингни эшитдим», деди. Сўнг (Уммуд-Дардо): «Мен Абуд-Дардонинг: ‹Расулуллоҳ ﷺ: ‹Лаънат ўқувчилар Қиёмат куни шафоатчи ҳам, гувоҳ ҳам бўлмайдилар›, — дедилар›, деганини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، وَأَبِي، حَازِمٍ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّعَّانِينَ لاَ يَكُونُونَ شُهَدَاءَ وَلاَ شُفَعَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Albatta, laʼnat oʻquvchilar Qiyomat kuni guvoh ham, shafoatchi ham boʻlmaydilar», — deganlarini eshitganman.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Албатта, лаънат ўқувчилар Қиёмат куни гувоҳ ҳам, шафоатчи ҳам бўлмайдилар», — деганларини эшитганман.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي، سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ صَفْوَانَ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَفْوَانَ - وَكَانَتْ تَحْتَهُ الدَّرْدَاءُ قَالَ قَدِمْتُ الشَّامَ فَأَتَيْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فِي مَنْزِلِهِ فَلَمْ أَجِدْهُ وَوَجَدْتُ أُمَّ الدَّرْدَاءِ فَقَالَتْ أَتُرِيدُ الْحَجَّ الْعَامَ فَقُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَتْ فَادْعُ اللَّهَ لَنَا بِخَيْرٍ فَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏"‏ دَعْوَةُ الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ لأَخِيهِ بِظَهْرِ الْغَيْبِ مُسْتَجَابَةٌ عِنْدَ رَأْسِهِ مَلَكٌ مُوَكَّلٌ كُلَّمَا دَعَا لأَخِيهِ بِخَيْرٍ قَالَ الْمَلَكُ الْمُوَكَّلُ بِهِ آمِينَ وَلَكَ بِمِثْلٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجْتُ إِلَى السُّوقِ فَلَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَقَالَ لِي مِثْلَ ذَلِكَ يَرْوِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Safvon ibn Abdulloh ibn Safvondan rivoyat qilinadi: Shomga keldim va Abud-Dardoning manziliga uni izlab keldim, ammo uni topmadim, Ummud-Dardoni topdim. U: «Shu yili haj qilmoqchimisan?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Unda biz uchun Allohga yaxshilik soʻrab duo qilgin, chunki Nabiy ﷺ shunday der edilar: ‹Kishining oʻz birodari uchun u yoʻgʻida (gʻoyibona) qilgan duosi mustajobdir; uning bosh tomonida vakil qilingan farishta turadi, har gal u oʻz birodari uchun yaxshilik soʻrab duo qilganida, unga vakil qilingan farishta: «Omin, senga ham xuddi shunday boʻlsin», deydi›», dedi. Soʻng bozorga chiqdim va Abud-Dardoni uchratdim, u ham menga xuddi shunga oʻxshashni Nabiy ﷺ dan rivoyat qilib aytdi.Сафвон ибн Абдуллоҳ ибн Сафвондан ривоят қилинади: Шомга келдим ва Абуд-Дардонинг манзилига уни излаб келдим, аммо уни топмадим, Уммуд-Дардони топдим. У: «Шу йили ҳаж қилмоқчимисан?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Унда биз учун Аллоҳга яхшилик сўраб дуо қилгин, чунки Набий ﷺ шундай дер эдилар: ‹Кишининг ўз биродари учун у йўғида (ғойибона) қилган дуоси мустажобдир; унинг бош томонида вакил қилинган фаришта туради, ҳар гал у ўз биродари учун яхшилик сўраб дуо қилганида, унга вакил қилинган фаришта: «Омин, сенга ҳам худди шундай бўлсин», дейди›», деди. Сўнг бозорга чиқдим ва Абуд-Дардони учратдим, у ҳам менга худди шунга ўхшашни Набий ﷺ дан ривоят қилиб айтди.

وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنْ أَبِي مُرَّةَ، مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ أَوْصَانِي حَبِيبِي صلى الله عليه وسلم بِثَلاَثٍ لَنْ أَدَعَهُنَّ مَا عِشْتُ بِصِيَامِ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَصَلاَةِ الضُّحَى وَبِأَنْ لاَ أَنَامَ حَتَّى أُوتِرَ ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Doʻstim ﷺ menga, tirik ekanman, hech qachon tark etmaydigan uch narsani vasiyat qildilar: har oyda uch kun roʻza tutishni, zuho (chosht) namozini va vitr (namozini) oʻqimagunimcha uxlamaslikni.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Дўстим ﷺ менга, тирик эканман, ҳеч қачон тарк этмайдиган уч нарсани васият қилдилар: ҳар ойда уч кун рўза тутишни, зуҳо (чошт) намозини ва витр (намозини) ўқимагунимча ухламасликни.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لأَبِي بَكْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ قَدِمْنَا الشَّامَ فَأَتَانَا أَبُو الدَّرْدَاءِ فَقَالَ أَفِيكُمْ أَحَدٌ يَقْرَأُ عَلَى قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ فَقُلْتُ نَعَمْ أَنَا ‏.‏ قَالَ فَكَيْفَ سَمِعْتَ عَبْدَ اللَّهِ يَقْرَأُ هَذِهِ الآيَةَ ‏{‏ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى‏}‏ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ ‏{‏ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى * وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى‏}‏ ‏.‏ قَالَ وَأَنَا وَاللَّهِ هَكَذَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَؤُهَا وَلَكِنْ هَؤُلاَءِ يُرِيدُونَ أَنْ أَقْرَأَ وَمَا خَلَقَ ‏.‏ فَلاَ أُتَابِعُهُمْ ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Shomga keldik. Bizning oldimizga Abud-Dardo kelib: «Sizlarning oranglarda Abdullohning qiroati boʻyicha oʻqiydigan birortangiz bormi?» dedi. Men: «Ha, men», dedim. (U): «Sen Abdullohning bu oyatni — {val-layli izo yagʻsho} — qanday oʻqiganini eshitding?» dedi. Men uning {val-layli izo yagʻsho, vaz-zakari val-unso} deb oʻqiganini eshitdim, dedim. (Abud-Dardo): «Vallohi, men ham Rasululloh ﷺ ni uni xuddi shunday oʻqiyotganlarini eshitganman. Lekin anavilar mendan {va mo xalaqa} deb oʻqishimni istashadi. Men ularga (bunda) ergashmayman», dedi.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Шомга келдик. Бизнинг олдимизга Абуд-Дардо келиб: «Сизларнинг орангларда Абдуллоҳнинг қироати бўйича ўқийдиган бирортангиз борми?» деди. Мен: «Ҳа, мен», дедим. (У): «Сен Абдуллоҳнинг бу оятни — {вал-лайли изо яғшо} — қандай ўқиганини эшитдинг?» деди. Мен унинг {вал-лайли изо яғшо, ваз-закари вал-унсо} деб ўқиганини эшитдим, дедим. (Абуд-Дардо): «Валлоҳи, мен ҳам Расулуллоҳ ﷺ ни уни худди шундай ўқиётганларини эшитганман. Лекин анавилар мендан {ва мо халақа} деб ўқишимни исташади. Мен уларга (бунда) эргашмайман», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي، هِنْدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ لَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَقَالَ لِي مِمَّنْ أَنْتَ قُلْتُ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ ‏.‏ قَالَ مِنْ أَيِّهِمْ قُلْتُ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ ‏.‏ قَالَ هَلْ تَقْرَأُ عَلَى قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَاقْرَأْ ‏{‏ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى‏}‏ قَالَ فَقَرَأْتُ ‏{‏ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى * وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى * وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى‏}‏ ‏.‏ قَالَ فَضَحِكَ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَؤُهَا ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abud-Dardoga yoʻliqdim. U menga: «Sen qaysi (yurt) ahlidansan?» dedi. Men: «Iroq ahlidanman», dedim. U: «Ularning qaysi (shahar)idan?» dedi. Men: «Kufa ahlidanman», dedim. U: «Sen Abdulloh ibn Masʼud qiroatida oʻqiysanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Boʻlmasa {Vallayli izo yagʻsho}ni oʻqib ber», dedi. Men: {Vallayli izo yagʻsho, van-nahori izo tajallo, vaz-zakari val-unso} (Qasamki, qoplab kelguvchi tunga, charaqlab nur sochguvchi kunduzga, erkak va urgʻochini yaratguvchiga), deb oʻqidim. (Abud-Dardo) kuldi, soʻng: «Men Rasululloh ﷺ ni xuddi shunday oʻqiyotganlarini eshitganman», dedi.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абуд-Дардога йўлиқдим. У менга: «Сен қайси (юрт) аҳлидансан?» деди. Мен: «Ироқ аҳлиданман», дедим. У: «Уларнинг қайси (шаҳар)идан?» деди. Мен: «Куфа аҳлиданман», дедим. У: «Сен Абдуллоҳ ибн Масъуд қироатида ўқийсанми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Бўлмаса {Валлайли изо яғшо}ни ўқиб бер», деди. Мен: {Валлайли изо яғшо, ван-наҳори изо тажалло, ваз-закари вал-унсо} (Қасамки, қоплаб келгувчи тунга, чарақлаб нур сочгувчи кундузга, эркак ва урғочини яратгувчига), деб ўқидим. (Абуд-Дардо) кулди, сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни худди шундай ўқиётганларини эшитганман», деди.