Abu Umoma al-Bohiliy

وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَرَأَى سِكَّةً وَشَيْئًا مِنْ آلَةِ الْحَرْثِ فَقَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَا يَدْخُلُ هَذَا بَيْتَ قوم إِلَّا أدخلهُ الذل» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men baʼzi dehqonchilik asboblarini koʻrib: «Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdim: ‹Bu asboblar qaysi uyga kirsa, Alloh oʻsha uyga xorlik (zillat)ni (ham) kiritadi›», — dedim.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен баъзи деҳқончилик асбобларини кўриб: «Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: ‹Бу асбоблар қайси уйга кирса, Аллоҳ ўша уйга хорлик (зиллат)ни (ҳам) киритади›», — дедим.

وَعَن أبي غالبٍ رأى أَبُو أُمامةَ رؤوساً مَنْصُوبَةً عَلَى دَرَجِ دِمَشْقَ فَقَالَ أَبُو أُمَامَةَ: «كِلَابُ النَّارِ شَرُّ قَتْلَى تَحْتَ أَدِيمِ السَّمَاءِ خَيْرُ قَتْلَى مَنْ قَتَلُوهُ» ثُمَّ قَرَأَ (يَوْمَ تبيَضُّ وُجوهٌ وتَسوَدُّ وُجوهٌ) الْآيَةَ قِيلَ لِأَبِي أُمَامَةَ: أَنْتَ سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ قَالَ: لَوْ لَمْ أَسْمَعْهُ إِلَّا مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ أوْ ثَلَاثًا حَتَّى عَدَّ سَبْعًا مَا حَدَّثْتُكُمُوهُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Gʻolib aytdi: Abu Umoma Damashq masjidining zinasiga (sanchib) qoʻyilgan (xorijiylarning) boshlarini koʻrib qoldi-da: «Doʻzax itlari! Osmon gumbazi ostidagi eng yomon oʻliklar — bular, eng yaxshi oʻliklar esa — bular oʻldirgan kishilardir», dedi. Soʻng: {Baʼzi yuzlar oqaradigan va baʼzi yuzlar qoradigan kunda} (Oli Imron 106) oyatini oxirigacha oʻqidi. Men Abu Umomaga: «Buni Rasululloh ﷺdan eshitganmisiz?» dedim. U: «Agar buni bir, ikki, uch yoki toʻrt — hatto yettini sanaguncha — marta eshitmaganimda, sizlarga aytmagan boʻlardim», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Abu Gʻolibning ismi Hazavvar deyiladi, Abu Umoma al-Bohiliyning ismi esa Sudayy ibn Ajlon boʻlib, u Bohila (qabilasi)ning sayyididir.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Ғолиб айтди: Абу Умома Дамашқ масжидининг зинасига (санчиб) қўйилган (хорижийларнинг) бошларини кўриб қолди-да: «Дўзах итлари! Осмон гумбази остидаги энг ёмон ўликлар — булар, энг яхши ўликлар эса — булар ўлдирган кишилардир», деди. Сўнг: {Баъзи юзлар оқарадиган ва баъзи юзлар қорадиган кунда} (Оли Имрон 106) оятини охиригача ўқиди. Мен Абу Умомага: «Буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганмисиз?» дедим. У: «Агар буни бир, икки, уч ёки тўрт — ҳатто еттини санагунча — марта эшитмаганимда, сизларга айтмаган бўлардим», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Абу Ғолибнинг исми Ҳазаввар дейилади, Абу Умома ал-Боҳилийнинг исми эса Судайй ибн Ажлон бўлиб, у Боҳила (қабиласи)нинг саййидидир.

وَعَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ أَجْمَعِينَ كُلُّهُمْ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: «مَنْ أَرْسَلَ نَفَقَةً فِي سبيلِ الله وأقامَ فِي بيتِه فلَه بكلِّ دِرْهَمٍ سَبْعُمِائَةِ دِرْهَمٍ وَمَنْ غَزَا بِنَفْسِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأَنْفَقَ فِي وَجْهِهِ ذَلِكَ فَلَهُ بِكُلِّ دِرْهَمٍ سَبْعُمِائَةِ أَلْفِ دِرْهَمٍ» . ثُمَّ تَلَا هذهِ الآيةَ: (واللَّهُ يُضاعفُ لمنْ يشاءُ) رَوَاهُ ابنُ مَاجَه

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida sarf-xarajat joʻnatib, oʻzi uyida qolsa, har bir dirhami evaziga unga yetti yuz dirham boʻladi. Kim esa Alloh yoʻlida oʻzi gʻazot qilib, oʻsha yoʻlda sarflasa, har bir dirhami evaziga unga yetti yuz ming dirham boʻladi», dedilar. Soʻng bu oyatni tilovat qildilar: {Alloh xohlagan kishiga koʻpaytirib beradi} (Baqara 261).Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида сарф-харажат жўнатиб, ўзи уйида қолса, ҳар бир дирҳами эвазига унга етти юз дирҳам бўлади. Ким эса Аллоҳ йўлида ўзи ғазот қилиб, ўша йўлда сарфласа, ҳар бир дирҳами эвазига унга етти юз минг дирҳам бўлади», дедилар. Сўнг бу оятни тиловат қилдилар: {Аллоҳ хоҳлаган кишига кўпайтириб беради} (Бақара 261).

وَعَن زِيَاد بن لبيد قَالَ ذَكَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَقَالَ: «ذَاكَ عِنْدَ أَوَانِ ذَهَابِ الْعِلْمِ» . قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يَذْهَبُ الْعِلْمُ وَنحن نَقْرَأ الْقُرْآن ونقرئه أبناءنا ويقرؤه ابناؤنا أَبْنَاءَهُم إِلَى يَوْم الْقِيَامَة قَالَ: «ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ زِيَادُ إِنْ كُنْتُ لَأُرَاكَ مِنْ أَفْقَهِ رَجُلٍ بِالْمَدِينَةِ أَوَلَيْسَ هَذِهِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى يَقْرَءُونَ التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ لَا يَعْمَلُونَ بِشَيْءٍ مِمَّا فِيهِمَا» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَابْنُ مَاجَهْ وَرَوَى التِّرْمِذِيُّ عَنهُ نَحوه وَكَذَا الدَّارمِيّ عَن أبي أُمَامَة

Ziyod ibn Labid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir narsani zikr qilib: «Bu ilm ketadigan payt boʻladi», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, biz Qurʼonni oʻqib tursak, uni bolalarimizga oʻrgatsak, bolalarimiz esa uni oʻz bolalariga qiyomat kunigacha oʻrgatib borsalar, ilm qanday ketadi?» dedim. U zot: «Onang seni yoʻqotgur, ey Ziyod! Men seni Madinadagi eng faqih kishilardan biri deb bilar edim. Mana bu yahudiy va nasoro Tavrot va Injilni oʻqiydilar-ku, biroq ulardagi hech narsaga amal qilmaydilar-ku!» dedilar.Зиёд ибн Лабид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир нарсани зикр қилиб: «Бу илм кетадиган пайт бўлади», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, биз Қуръонни ўқиб турсак, уни болаларимизга ўргатсак, болаларимиз эса уни ўз болаларига қиёмат кунигача ўргатиб борсалар, илм қандай кетади?» дедим. У зот: «Онанг сени йўқотгур, эй Зиёд! Мен сени Мадинадаги энг фақиҳ кишилардан бири деб билар эдим. Мана бу яҳудий ва насоро Таврот ва Инжилни ўқийдилар-ку, бироқ улардаги ҳеч нарсага амал қилмайдилар-ку!» дедилар.

وعن عمر وأنس وابن الزبير وأبي أمامة رضي الله عنهم أجمعين عن النبي صلى الله عليه وسلم قال : " من لبس الحرير في الدنيا لم يلبسه في الآخرة "

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim dunyoda ipak kiysa, oxiratda uni kiyolmaydi», dedilar. Bu bobda Aliy, Huzayfa, Anas va boshqa koʻp (sahobalar)dan ham (hadis) bor, biz uni Libos kitobida zikr qilganmiz. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir, u Umardan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan. Asmo bint Abu Bakr as-Siddiqning mavlosining ismi Abdulloh boʻlib, kunyasi Abu Umar edi, undan Ato ibn Abu Raboh va Amr ibn Dinor rivoyat qilgan.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким дунёда ипак кийса, охиратда уни киёлмайди», дедилар. Бу бобда Алий, Ҳузайфа, Анас ва бошқа кўп (саҳобалар)дан ҳам (ҳадис) бор, биз уни Либос китобида зикр қилганмиз. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, у Умардан бир неча йўл билан ривоят қилинган. Асмо бинт Абу Бакр ас-Сиддиқнинг мавлосининг исми Абдуллоҳ бўлиб, куняси Абу Умар эди, ундан Ато ибн Абу Рабоҳ ва Амр ибн Динор ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْعَيْنُ حَقٌّ فَلَوْ كَانَ شَيْءٌ سَابَقَ الْقَدَرِ سَبَقَتْهُ الْعَيْنُ وَإِذَا اسْتُغْسِلْتُمْ فاغسِلوا» . رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Koʻz (tegishi) haqdir. Agar biror narsa qadarni oʻzib oʻtadigan boʻlsa, koʻz (tegishi) uni oʻzib oʻtardi. Sizdan choʻmilishingiz soʻralsa, choʻmiling», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кўз (тегиши) ҳақдир. Агар бирор нарса қадарни ўзиб ўтадиган бўлса, кўз (тегиши) уни ўзиб ўтарди. Сиздан чўмилишингиз сўралса, чўмилинг», дедилар.

وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْأَنْبِيَاءِ كَانَ أَوَّلَ؟ قَالَ: «آدَمُ» . قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَنَبِيٌّ كَانَ؟ قَالَ: «نَعَمْ نَبِيٌّ مُكَلَّمٌ» . قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ كم المُرْسَلُونَ؟ قَالَ: «ثَلَاثمِائَة وبضع عشر جماً غفيراً» وَفِي رِوَايَة عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ: قَلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَمْ وَفَاءُ عِدَّةِ الْأَنْبِيَاءِ؟ قَالَ: «مِائَةُ أَلْفٍ وَأَرْبَعَةٌ وَعِشْرُونَ أَلْفًا الرُّسُلُ مِنْ ذَلِكَ ثَلَاثُمِائَةٍ وَخَمْسَةَ عَشَرَ جَمًّا غَفِيرًا»

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Rasululloh, qaysi nabiy birinchi edi?» dedim. U zot ﷺ: «Odam», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, u nabiy ham edimi?» dedim. U zot: «Ha, u Alloh bilan soʻzlashgan nabiy edi», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, elchilar qancha?» dedim. U zot: «Uch yuz oʻn nechta, katta bir jamoat», dedilar. Abu Umoma orqali kelgan bir rivoyatda: Abu Zar aytdi: Men: «Ey Rasululloh, nabiylarning umumiy soni qanchaga yetadi?» dedim. U zot: «Bir yuz yigirma toʻrt ming; ulardan elchilar uch yuz oʻn besh nafar, katta bir jamoat», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Расулуллоҳ, қайси набий биринчи эди?» дедим. У зот ﷺ: «Одам», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, у набий ҳам эдими?» дедим. У зот: «Ҳа, у Аллоҳ билан сўзлашган набий эди», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, элчилар қанча?» дедим. У зот: «Уч юз ўн нечта, катта бир жамоат», дедилар. Абу Умома орқали келган бир ривоятда: Абу Зар айтди: Мен: «Эй Расулуллоҳ, набийларнинг умумий сони қанчага етади?» дедим. У зот: «Бир юз йигирма тўрт минг; улардан элчилар уч юз ўн беш нафар, катта бир жамоат», дедилар.

وَعَن العِرْباض بن ساريةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: " إِنِّي عِنْدَ اللَّهِ مَكْتُوبٌ: خَاتَمُ النَّبِيِّينَ وَإِنَّ آدَمَ لِمُنْجَدِلٌ فِي طِينَتِهِ وَسَأُخْبِرُكُمْ بِأَوَّلِ أَمْرِي دَعْوَةُ إِبْرَاهِيمَ وَبِشَارَةُ عِيسَى وَرُؤْيَا أُمِّي الَّتِي رَأَتْ حِينَ وَضَعَتْنِي وَقَدْ خَرَجَ لَهَا نُورٌ أَضَاءَ لَهَا مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ «. وَرَاه فِي» شرح السّنة " وَرَوَاهُ أَحْمَدُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ مِنْ قَوْلِهِ: «سأخبركم» إِلَى آخِره

Irbod ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oldingi safga uch marta, ikkinchi safga bir marta salovot aytar edilar.Ирбод ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олдинги сафга уч марта, иккинчи сафга бир марта саловот айтар эдилар.

وَعَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «خَيْرُ الْكَفَنِ الْحُلَّةُ وَخَيْرُ الْأُضْحِيَةِ الْكَبْشُ الْأَقْرَنُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَرَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan Rasululloh ﷺ haqlarida rivoyat qilinadiki, u zot: «Eng yaxshi kafan hulla (boʻlib qoʻyiladigan kiyim)dir, eng yaxshi qurbonlik esa shoxli qoʻchqordir», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан Расулуллоҳ ﷺ ҳақларида ривоят қилинадики, у зот: «Энг яхши кафан ҳулла (бўлиб қўйиладиган кийим)дир, энг яхши қурбонлик эса шохли қўчқордир», дедилар.