Abu Zar al-G'iforiy

حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، وَزَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، كُلُّهُمْ يُخْبِرُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَنْظُرُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَى مَنْ جَرَّ ثَوْبَهُ خُيَلاَءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ حُذَيْفَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَمُرَةَ وَأَبِي ذَرٍّ وَعَائِشَةَ وَهُبَيْبِ بْنِ مُغْفِلٍ ‏.‏ وَحَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni Alloh kiyimini kibr bilan sudrab yurgan kishiga (rahmat nazari bilan) boqmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Huzayfa, Abu Said, Abu Hurayra, Samura, Abu Zar, Oisha va Hubayb ibn Mugʻaffaldan ham (rivoyatlar) bor. Ibn Umarning hadisi hasan sahih hadisdir.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни Аллоҳ кийимини кибр билан судраб юрган кишига (раҳмат назари билан) боқмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ҳузайфа, Абу Саид, Абу Ҳурайра, Самура, Абу Зар, Оиша ва Ҳубайб ибн Муғаффалдан ҳам (ривоятлар) бор. Ибн Умарнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ غَيِّرُوا الشَّيْبَ وَلاَ تَشَبَّهُوا بِالْيَهُودِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ الزُّبَيْرِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَأَنَسٍ وَأَبِي رِمْثَةَ وَالْجَهْدَمَةِ وَأَبِي الطُّفَيْلِ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oqargan sochni oʻzgartiringlar va yahudiylarga oʻxshamanglar», dedilar. Bu bobda Zubayr, Ibn Abbos, Jobir, Abu Zarr, Anas, Abu Rimsa, Jahdama, Abu Tufayl, Jobir ibn Samura, Abu Juhayfa va Ibn Umardan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahih hadisdir va u Abu Hurayradan Nabiy ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оқарган сочни ўзгартиринглар ва яҳудийларга ўхшаманглар», дедилар. Бу бобда Зубайр, Ибн Аббос, Жобир, Абу Зарр, Анас, Абу Римса, Жаҳдама, Абу Туфайл, Жобир ибн Самура, Абу Жуҳайфа ва Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир ва у Абу Ҳурайрадан Набий ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ السِّمْنَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُسْهِرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ بَحِيرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، وَأَبِي، ذَرٍّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَنِ اللَّهِ، عَزَّ وَجَلَّ أَنَّهُ قَالَ ابْنَ آدَمَ ارْكَعْ لِي مِنْ أَوَّلِ النَّهَارِ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ أَكْفِكَ آخِرَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Alloh azza va jalladan (rivoyat qilib): U: «Ey Odam farzandi! Kunning avvalida Men uchun toʻrt rakaat (namoz) oʻqigin, (men) uning oxirida senga kifoya qilurman», dedi, dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ азза ва жалладан (ривоят қилиб): У: «Эй Одам фарзанди! Куннинг аввалида Мен учун тўрт ракаат (намоз) ўқигин, (мен) унинг охирида сенга кифоя қилурман», деди, дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَتُؤَدَّنَّ الْحُقُوقُ إِلَى أَهْلِهَا حَتَّى يُقَادَ لِلشَّاةِ الْجَلْحَاءِ مِنَ الشَّاةِ الْقَرْنَاءِ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُنَيْسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Haqlar albatta egalariga toʻla beriladi, hatto shoxsiz qoʻyning shoxli qoʻydan haqi (qasosi) ham olib beriladi», dedilar. Bu bobda Abu Zarr va Abdulloh ibn Unaysdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahih hadisdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳақлар албатта эгаларига тўла берилади, ҳатто шохсиз қўйнинг шохли қўйдан ҳақи (қасоси) ҳам олиб берилади», дедилар. Бу бобда Абу Зарр ва Абдуллоҳ ибн Унайсдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التُّسْتَرِيِّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي ذَرٍّ لَوْ أَدْرَكْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْتُهُ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّا كُنْتَ تَسْأَلُهُ قُلْتُ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَى مُحَمَّدٌ رَبَّهُ فَقَالَ قَدْ سَأَلْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Shaqiq aytdi: Abu Zar (roziyallohu anhu)ga: «Agar men Paygʻambar ﷺga yetishganimda, u zotdan soʻragan boʻlardim», dedim. U: «Nimani soʻragan boʻlarding?» dedi. Men: «Muhammad ﷺ oʻz Robbisini koʻrganmilar, deb soʻragan boʻlardim», dedim. U: «Men u zotdan soʻragan edim. U zot: ‹U Nurdir, Uni qanday koʻrar edim?› dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтди: Абу Зар (розияллоҳу анҳу)га: «Агар мен Пайғамбар ﷺга етишганимда, у зотдан сўраган бўлардим», дедим. У: «Нимани сўраган бўлардинг?» деди. Мен: «Муҳаммад ﷺ ўз Роббисини кўрганмилар, деб сўраган бўлардим», дедим. У: «Мен у зотдан сўраган эдим. У зот: ‹У Нурдир, Уни қандай кўрар эдим?› дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى الْفَزَارِيُّ ابْنُ بِنْتِ السُّدِّيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي رَبِيعَةَ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِحُبِّ أَرْبَعَةٍ وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُ يُحِبُّهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَمِّهِمْ لَنَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَلِيٌّ مِنْهُمْ يَقُولُ ذَلِكَ ثَلاَثًا وَأَبُو ذَرٍّ وَالْمِقْدَادُ وَسَلْمَانُ أَمَرَنِي بِحُبِّهِمْ وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُ يُحِبُّهُمْ ‏"‏ ‏.‏هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ شَرِيكٍ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh menga toʻrt kishini sevishni buyurdi va menga Oʻzi ham ularni sevishini xabar berdi», dedilar. «Yo Rasululloh, ularni bizga nomma-nom ayting», deyildi. U zot: «Ali ulardan biridir», dedilar — buni uch marta aytdilar — «va Abu Zar, Miqdod hamda Salmon. (Alloh) menga ularni sevishni buyurdi va Oʻzi ham ularni sevishini menga xabar berdi», dedilar. Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Sharikning rivoyatidan bilamiz.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ менга тўрт кишини севишни буюрди ва менга Ўзи ҳам уларни севишини хабар берди», дедилар. «Ё Расулуллоҳ, уларни бизга номма-ном айтинг», дейилди. У зот: «Али улардан биридир», дедилар — буни уч марта айтдилар — «ва Абу Зар, Миқдод ҳамда Салмон. (Аллоҳ) менга уларни севишни буюрди ва Ўзи ҳам уларни севишини менга хабар берди», дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Шарикнинг ривоятидан биламиз.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ كَثِيرٍ النَّوَّاءِ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ نَجْبَةَ، قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ كُلَّ نَبِيٍّ أُعْطِيَ سَبْعَةَ نُجَبَاءَ أَوْ نُقَبَاءَ وَأُعْطِيتُ أَنَا أَرْبَعَةَ عَشَرَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا مَنْ هُمَ قَالَ أَنَا وَابْنَاىَ وَجَعْفَرٌ وَحَمْزَةُ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَمُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَبِلاَلٌ وَسَلْمَانُ وَعَمَّارٌ وَالْمِقْدَادُ وَ حُذَيْفَةُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفًا ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta, har bir paygʻambarga yettita najib (ulugʻ) yordamchi — yoki naqib (vakil) — berilgan, menga esa oʻn toʻrttasi berildi», dedilar. Biz: «Ular kimlar?», deb soʻradik. U zot: «Men, ikki oʻgʻlim (Hasan bilan Husayn), Jaʼfar, Hamza, Abu Bakr, Umar, Musʼab ibn Umayr, Bilol, Salmon, Ammor, Miqdod, Huzayfa va Abdulloh ibn Masʼud», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan gʻaribdir. Bu hadis Alidan mavquf (uning soʻzi sifatida) ham rivoyat qilingan.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта, ҳар бир пайғамбарга еттита нажиб (улуғ) ёрдамчи — ёки нақиб (вакил) — берилган, менга эса ўн тўрттаси берилди», дедилар. Биз: «Улар кимлар?», деб сўрадик. У зот: «Мен, икки ўғлим (Ҳасан билан Ҳусайн), Жаъфар, Ҳамза, Абу Бакр, Умар, Мусъаб ибн Умайр, Билол, Салмон, Аммор, Миқдод, Ҳузайфа ва Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Алидан мавқуф (унинг сўзи сифатида) ҳам ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُمَيْرٍ، هُوَ أَبُو الْيَقْظَانِ عَنْ أَبِي حَرْبِ بْنِ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا أَظَلَّتِ الْخَضْرَاءُ وَلاَ أَقَلَّتِ الْغَبْرَاءُ أَصْدَقَ مِنْ أَبِي ذَرٍّ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَأَبِي ذَرٍّ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Koʻk (osmon) soya solgan va yer koʻtargan (kishilar orasida) Abu Zardan rostgoʻyrogʻi boʻlmadi», deganlarini eshitdim. Bu bobda Abud-Dardo va Abu Zardan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasandir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Кўк (осмон) соя солган ва ер кўтарган (кишилар орасида) Абу Зардан ростгўйроғи бўлмади», деганларини эшитдим. Бу бобда Абуд-Дардо ва Абу Зардан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасандир.