Urva ibn az-Zubayr

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏ قُلْتُ مَا هِيَ إِلاَّ أَنْتِ ‏.‏ فَضَحِكَتْ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayollaridan birini oʻpdilar, soʻng taharat qilmagan holda namozga chiqdilar. Men (Urva): «U sizdan boshqa hech kim emas», dedim. Shunda u kishi kulib qoʻydilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёлларидан бирини ўпдилар, сўнг таҳарат қилмаган ҳолда намозга чиқдилар. Мен (Урва): «У сиздан бошқа ҳеч ким эмас», дедим. Шунда у киши кулиб қўйдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، وَعَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَتِ اسْتُحِيضَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِنْتُ جَحْشٍ وَهِيَ تَحْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ سَبْعَ سِنِينَ فَشَكَتْ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ لَيْسَتْ بِالْحَيْضَةِ وَإِنَّمَا هُوَ عِرْقٌ فَإِذَا أَقْبَلَتِ الْحَيْضَةُ فَدَعِي الصَّلاَةَ وَإِذَا أَدْبَرَتْ فَاغْتَسِلِي وَصَلِّي ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ لِكُلِّ صَلاَةٍ ثُمَّ تُصَلِّي وَكَانَتْ تَقْعُدُ فِي مِرْكَنٍ لأُخْتِهَا زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ حَتَّى إِنَّ حُمْرَةَ الدَّمِ لَتَعْلُو الْمَاءَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Umm Habiba bint Jahsh Abdurrahmon ibn Avfning nikohida ekan, yetti yil istihoza koʻrdi. U buni Nabiy ﷺga shikoyat qildi. Nabiy ﷺ: «Bu hayz emas, balki bir tomirdir. Hayz kelsa, namozni tark et, ketsa gʻusl qil va namoz oʻqi», dedilar. Oisha aytadi: U har namoz uchun gʻusl qilib, soʻng namoz oʻqirdi. U opasi Zaynab bint Jahshning togʻorasida oʻtirar, hatto qonning qizilligi suv yuzasiga chiqib turardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умм Ҳабиба бинт Жаҳш Абдурраҳмон ибн Авфнинг никоҳида экан, етти йил истиҳоза кўрди. У буни Набий ﷺга шикоят қилди. Набий ﷺ: «Бу ҳайз эмас, балки бир томирдир. Ҳайз келса, намозни тарк эт, кетса ғусл қил ва намоз ўқи», дедилар. Оиша айтади: У ҳар намоз учун ғусл қилиб, сўнг намоз ўқирди. У опаси Зайнаб бинт Жаҳшнинг тоғорасида ўтирар, ҳатто қоннинг қизиллиги сув юзасига чиқиб турарди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى مَرْوَانَ فَقُلْتُ لَهُ امْرَأَةٌ مِنْ أَهْلِكَ طُلِّقَتْ فَمَرَرْتُ عَلَيْهَا وَهِيَ تَنْتَقِلُ فَقَالَتْ أَمَرَتْنَا فَاطِمَةُ بِنْتُ قَيْسٍ وَأَخْبَرَتْنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَمَرَهَا أَنْ تَنْتَقِلَ ‏.‏ فَقَالَ مَرْوَانُ هِيَ أَمَرَتْهُمْ بِذَلِكَ ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ فَقُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ عَابَتْ ذَلِكَ عَائِشَةُ وَقَالَتْ إِنَّ فَاطِمَةَ كَانَتْ فِي مَسْكَنٍ وَحْشٍ فَخِيفَ عَلَيْهَا فَلِذَلِكَ أَرْخَصَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Urva ibn Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Marvon huzuriga kirib unga: ‹Oilangdan bir ayol taloq qilingan ekan, men uning yonidan oʻtdim, u koʻchib ketayotgan edi. U: Fotima binti Qays bizga shunday buyurdi va bizga Allohning Rasuli ﷺ unga koʻchib ketishni buyurganlarini xabar berdi, dedi›, dedim. Marvon: ‹Ular shunday qilishni Fotimaning oʻzi buyurgan›, dedi. Urva aytadi: Men: ‹Alloh nomiga qasamki, Oisha (roziyallohu anho) buni maʼqul koʻrmagan va: Fotima kimsasiz, huvillagan bir uyda edi, uning xavfsizligidan qoʻrqildi, shuning uchun Allohning Rasuli ﷺ unga ruxsat berdilar, degan›, dedim».Урва ибн Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Марвон ҳузурига кириб унга: ‹Оилангдан бир аёл талоқ қилинган экан, мен унинг ёнидан ўтдим, у кўчиб кетаётган эди. У: Фотима бинти Қайс бизга шундай буюрди ва бизга Аллоҳнинг Расули ﷺ унга кўчиб кетишни буюрганларини хабар берди, деди›, дедим. Марвон: ‹Улар шундай қилишни Фотиманинг ўзи буюрган›, деди. Урва айтади: Мен: ‹Аллоҳ номига қасамки, Оиша (розияллоҳу анҳо) буни маъқул кўрмаган ва: Фотима кимсасиз, ҳувиллаган бир уйда эди, унинг хавфсизлигидан қўрқилди, шунинг учун Аллоҳнинг Расули ﷺ унга рухсат бердилар, деган›, дедим».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ سَأَلْتُ الزُّهْرِيَّ أَىُّ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ اسْتَعَاذَتْ مِنْهُ فَقَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ ابْنَةَ الْجَوْنِ لَمَّا دَخَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَدَنَا مِنْهَا قَالَتْ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ عُذْتِ بِعَظِيمٍ ‏.‏ الْحَقِي بِأَهْلِكِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Javn qizi Rasululloh ﷺ huzuriga kirganida, u zot unga yaqinlashdilar. Shunda u ayol: «Sizdan Allohga sigʻinaman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Sen Ulugʻ Zotdan panoh soʻrading. Ahling oldiga qaytib bor», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Жавн қизи Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига кирганида, у зот унга яқинлашдилар. Шунда у аёл: «Сиздан Аллоҳга сиғинаман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен Улуғ Зотдан паноҳ сўрадинг. Аҳлинг олдига қайтиб бор», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ بَرِيرَةَ أَتَتْهَا وَهِيَ مُكَاتَبَةٌ قَدْ كَاتَبَهَا أَهْلُهَا عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فَقَالَتْ لَهَا إِنْ شَاءَ أَهْلُكِ عَدَدْتُ لَهُمْ عَدَّةً وَاحِدَةً وَكَانَ الْوَلاَءُ لِي قَالَ فَأَتَتْ أَهْلَهَا فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُمْ فَأَبَوْا إِلاَّ أَنْ تَشْتَرِطَ الْوَلاَءَ لَهُمْ فَذَكَرَتْ عَائِشَةُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ افْعَلِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ كُلُّ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ كِتَابُ اللَّهِ أَحَقُّ وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ وَالْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Barira uning huzuriga keldi, u mukotaba (ozodlik shartnomasi tuzgan choʻri) edi. Egalari uni toʻqqiz uqiyaga (ozod boʻlish sharti bilan) shartnoma qilgan edilar. (Oisha) unga: «Agar egalaring xohlasa, men ularga (pulni) bir yoʻla sanab beraman, val (voris boʻlish huquqi) esa menga tegishli boʻladi», dedi. (Barira) egalariga borib, buni ularga aytdi. Ammo ular val oʻzlariga shart qilib qoʻyilishidan boshqasiga koʻnmadilar. Oisha buni Paygʻambar ﷺga aytdi. Shunda u zot: «Sotib olaver», dedilar. (Oisha) dedi: Soʻng Paygʻambar ﷺ oʻrinlaridan turib, odamlarga xutba oʻqidilar, Allohga hamd va sano aytganlaridan soʻng: «Baʼzi kishilarga nima boʻldiki, Alloh Kitobida boʻlmagan shartlarni shart qilib qoʻyadilar? Alloh Kitobida boʻlmagan har qanday shart botildir, garchi yuzta shart boʻlsa ham. Alloh Kitobi haqroq va Alloh sharti mustahkamroqdir. Val (voris boʻlish huquqi) esa ozod qilgan kishiniki boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Барира унинг ҳузурига келди, у мукотаба (озодлик шартномаси тузган чўри) эди. Эгалари уни тўққиз уқияга (озод бўлиш шарти билан) шартнома қилган эдилар. (Оиша) унга: «Агар эгаларинг хоҳласа, мен уларга (пулни) бир йўла санаб бераман, вал (ворис бўлиш ҳуқуқи) эса менга тегишли бўлади», деди. (Барира) эгаларига бориб, буни уларга айтди. Аммо улар вал ўзларига шарт қилиб қўйилишидан бошқасига кўнмадилар. Оиша буни Пайғамбар ﷺга айтди. Шунда у зот: «Сотиб олавер», дедилар. (Оиша) деди: Сўнг Пайғамбар ﷺ ўринларидан туриб, одамларга хутба ўқидилар, Аллоҳга ҳамд ва сано айтганларидан сўнг: «Баъзи кишиларга нима бўлдики, Аллоҳ Китобида бўлмаган шартларни шарт қилиб қўядилар? Аллоҳ Китобида бўлмаган ҳар қандай шарт ботилдир, гарчи юзта шарт бўлса ҳам. Аллоҳ Китоби ҳақроқ ва Аллоҳ шарти мустаҳкамроқдир. Вал (ворис бўлиш ҳуқуқи) эса озод қилган кишиники бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ الْمِصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ كَانَ قَاعِدًا عَلَى مَيَاثِرِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ فِي إِمَارَتِهِ عَلَى الْمَدِينَةِ وَمَعَهُ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ فَأَخَّرَ عُمَرُ الْعَصْرَ شَيْئًا فَقَالَ لَهُ عُرْوَةُ أَمَا إِنَّ جِبْرِيلَ نَزَلَ فَصَلَّى إِمَامَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ اعْلَمْ مَا تَقُولُ يَا عُرْوَةُ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ بَشِيرَ بْنَ أَبِي مَسْعُودٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ نَزَلَ جِبْرِيلُ فَأَمَّنِي فَصَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتَ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ‏"‏ ‏.‏ يَحْسُبُ بِأَصَابِعِهِ خَمْسَ صَلَوَاتٍ ‏.‏

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Jibril tushib, menga imomlik qildi, men u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim», deb besh namozni barmoqlari bilan sanab aytayotganlarini eshitdim.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил тушиб, менга имомлик қилди, мен у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим», деб беш намозни бармоқлари билан санаб айтаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّنْعَانِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً تِلْقَاءَ وَجْهِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yuzlari toʻgʻrisiga bir marta salom berar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ юзлари тўғрисига бир марта салом берар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا كَانَتْ تَقُولُ أَمَا تَسْتَحِي الْمَرْأَةُ أَنْ تَهَبَ نَفْسَهَا لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ ‏{تُرْجِي مَنْ تَشَاءُ مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشَاءُ}‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ إِنَّ رَبَّكَ لَيُسَارِعُ فِي هَوَاكَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Ayol kishi oʻzini Nabiy ﷺga hadya qilishdan uyalmaydimi?» der edi. Nihoyat Alloh: {Ulardan xohlaganingni oʻzingdan uzoqlashtirasan, xohlaganingni oʻzingga yaqin qilasan} (Ahzob 51) oyatini nozil qildi. U aytdi: Shunda men: «Sizning Robbingiz Sizning xohishingizni tez bajo keltirar ekan», dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Аёл киши ўзини Набий ﷺга ҳадя қилишдан уялмайдими?» дер эди. Ниҳоят Аллоҳ: {Улардан хоҳлаганингни ўзингдан узоқлаштирасан, хоҳлаганингни ўзингга яқин қиласан} (Аҳзоб 51) оятини нозил қилди. У айтди: Шунда мен: «Сизнинг Роббингиз Сизнинг хоҳишингизни тез бажо келтирар экан», дедим.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَهَدِيَّةُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَتْ لِي عَائِشَةُ يَا عُرْوَةُ كَانَ أَبَوَاكَ مِنَ الَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ أَبُو بَكْرٍ وَالزُّبَيْرُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishi menga: «Ey Urva, sening ikki oting, yaʼni Abu Bakr va Zubayr jarohat yetganidan keyin ham Alloh va Rasulga javob berganlardan edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У киши менга: «Эй Урва, сенинг икки отинг, яъни Абу Бакр ва Зубайр жароҳат етганидан кейин ҳам Аллоҳ ва Расулга жавоб берганлардан эдилар», деди.