حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلالٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، قَالَ‏:‏ أَخْرَجَتْ إِلَيْنَا عَائِشَةُ، كِسَاءً مُلَبَّدًا، وَإِزَارًا غَلِيظًا، فَقَالَتْ‏:‏ قُبِضَ رُوحُ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فِي هَذَيْنِ‏.‏

Abu Burda (rahimahulloh) aytdi: Oisha (roziyallohu anho) bizga yamalgan jundan (toʻqilgan) bir kisoʼ (chopon) va dagʻal bir izorni chiqarib keltirdi va: «Rasululloh ﷺning ruhlari mana shu ikkisida (kiyovlarida) olindi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ali va Ibn Masʼuddan ham (rivoyatlar) bor. Oishaning hadisi hasan sahih hadisdir.Абу Бурда (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) бизга ямалган жундан (тўқилган) бир кисў (чопон) ва дағал бир изорни чиқариб келтирди ва: «Расулуллоҳ ﷺнинг руҳлари мана шу иккисида (киёвларида) олинди», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Али ва Ибн Масъуддан ҳам (ривоятлар) бор. Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ عَمَّتِي، تُحَدِّثُ عَنْ عَمِّهَا، قَالَ‏:‏ بَيْنَا أَنَا أَمشِي بِالْمَدِينَةِ، إِذَا إِنْسَانٌ خَلْفِي يَقُولُ‏:‏ ارْفَعْ إِزَارَكَ، فَإِنَّهُ أَتْقَى وَأَبْقَى فَإِذَا هُوَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَقُلْتُ‏:‏ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّمَا هِيَ بُرْدَةٌ مَلْحَاءُ، قَالَ‏:‏ أَمَا لَكَ فِيَّ أُسْوَةٌ‏؟‏ فَنَظَرْتُ فَإِذَا إِزَارُهُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻzini temir (qurol) bilan oʻldirsa, temiri qoʻlida boʻladi va u bilan jahannam oʻtida qornini sanchadi, unda mangu, abadiy qoladi. Kim oʻzini zahar bilan oʻldirsa, zahari qoʻlida boʻladi va uni jahannam oʻtida hoʻplab ichadi, unda mangu, abadiy qoladi. Kim togʻdan oʻzini tashlab oʻldirsa, jahannam oʻtida oʻzini tashlayveradi, unda mangu, abadiy qoladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir va u birinchi hadisdan sahihroqdir. Bu hadisni bir necha (roviy) shunday — Aʼmashdan, u Abu Solihdan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan — rivoyat qilgan. Muhammad ibn Ajlon esa Said al-Maqburiydan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan: «Kim oʻzini zahar bilan oʻldirsa, jahannam oʻtida azoblanadi», deb rivoyat qilgan va unda «unda mangu, abadiy qoladi»ni zikr qilmagan. Abu Zinod ham al-Aʼrajdan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan shunday rivoyat qilgan, bu sahihroqdir. Chunki rivoyatlar tavhid ahli oʻtda azoblanib, soʻng undan chiqarilishi haqida kelgan, ularning unda mangu qolishlari zikr qilinmagan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўзини темир (қурол) билан ўлдирса, темири қўлида бўлади ва у билан жаҳаннам ўтида қорнини санчади, унда мангу, абадий қолади. Ким ўзини заҳар билан ўлдирса, заҳари қўлида бўлади ва уни жаҳаннам ўтида ҳўплаб ичади, унда мангу, абадий қолади. Ким тоғдан ўзини ташлаб ўлдирса, жаҳаннам ўтида ўзини ташлайверади, унда мангу, абадий қолади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир ва у биринчи ҳадисдан саҳиҳроқдир. Бу ҳадисни бир неча (ровий) шундай — Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан — ривоят қилган. Муҳаммад ибн Ажлон эса Саид ал-Мақбурийдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан: «Ким ўзини заҳар билан ўлдирса, жаҳаннам ўтида азобланади», деб ривоят қилган ва унда «унда мангу, абадий қолади»ни зикр қилмаган. Абу Зинод ҳам ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан шундай ривоят қилган, бу саҳиҳроқдир. Чунки ривоятлар тавҳид аҳли ўтда азобланиб, сўнг ундан чиқарилиши ҳақида келган, уларнинг унда мангу қолишлари зикр қилинмаган.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنِ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ‏:‏ كَانَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ، يَأْتَزِرُ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ، وَقَالَ‏:‏ هَكَذَا كَانَتْ إِزْرَةُ صَاحِبِي، يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ {Annan-nafsa bin-nafsi val-aynu bil-ayn} deb oʻqidilar. Bu hasan gʻarib hadisdir. Abu Ali ibn Yaziyd — Yunus ibn Yaziydning akasidir. Muhammad aytdi: Ibn al-Muborak bu hadisni Yunus ibn Yaziyddan rivoyat qilishda yakka qolgan. Abu Ubayd ham bu hadisga ergashib {val-aynu bil-ayn} deb oʻqigan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ {Аннан-нафса бин-нафси вал-айну бил-айн} деб ўқидилар. Бу ҳасан ғариб ҳадисдир. Абу Али ибн Язийд — Юнус ибн Язийднинг акасидир. Муҳаммад айтди: Ибн ал-Муборак бу ҳадисни Юнус ибн Язийддан ривоят қилишда якка қолган. Абу Убайд ҳам бу ҳадисга эргашиб {вал-айну бил-айн} деб ўқиган.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ نَذِيرٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ، قَالَ‏:‏ أَخَذَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، بِعَضَلَةِ سَاقِي أَوْ سَاقِهِ، فَقَالَ‏:‏ هَذَا مَوْضِعُ الإِزَارِ، فَإِنْ أَبَيْتَ فَأَسْفَلَ، فَإِنْ أَبَيْتَ فَلا حَقَّ لِلإِزَارِ فِي الْكَعْبَيْنِ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺ mening boldirimning yoki oʻzlarining boldirlarining muskulidan ushlab: ‹Mana shu — izorning oʻrnidir. Agar koʻnmasang, undan pastroq. Agar yana koʻnmasang, izorning toʻpiqlarda boʻlishga haqqi yoʻq›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Uni Savriy va Shuʼba Abu Ishoqdan rivoyat qilganlar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺ менинг болдиримнинг ёки ўзларининг болдирларининг мускулидан ушлаб: ‹Мана шу — изорнинг ўрнидир. Агар кўнмасанг, ундан пастроқ. Агар яна кўнмасанг, изорнинг тўпиқларда бўлишга ҳаққи йўқ›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Уни Саврий ва Шуъба Абу Ишоқдан ривоят қилганлар.