← Xaritaga qaytish← Харитага қайтиш
FaqihlarФақиҳлар

Abdulhodiy ibn Ahmad ibn Soleh ibn Muhammad ibn al-Hasan as-Sulaʼiy, al-Hasusa nomi bilan mashhur

Muhaddis

Qozi Ahmad ibn Saʼduddinning aytishicha, al-Qosim va al-Hodiy hamda boshqa imomlarning majmualarini yod bilib, aqlni hayratga soladigan tarzda yoddan imlo qildirar, kalom ahlining boshqa ilmlarini ham bilar edi; odamlarning ahvolini yodda saqlar, fozillar bilan uchrashib ularga oʻqir edi. Shayxlaridan: imom al-Qosimning shayxi Abdurrahmon ibn Abdulloh al-Haymiy, Iso Zaʼfon va Aliy ibn al-Hoj. Yana: «Qozi Abdulhodiy kalomning jalili va daqiqidan shundayini koʻtarar ediki, unda unga hech kim oʻxshamas edi»; hatto imom al-Qosim uni Abu-l-Huzayldan ham keng ilmli deb gumon qilgan, chunki u Abu-l-Huzayl va boshqalar erishgan narsani bilib olgan edi. Bahshamiya qoidalaridan hech nima undan chetda qolmasdi. Kamchilik qidiruvchilar uni Aliy ibn Abu Tolib haqida muʼtazila mazhabiga moyil deb ayblaganida bundan ozor chekib, Alining fazilatlarini ular bilmaydigan darajada imlo qildi. Sanʼoda qozilik qilib, uni goʻzal yuritdi va siyosatining yaxshiligi haqida hikoyalar qolgan. Kasali boshlanganda Sanʼodan Sulaga koʻchib, juma kechasi, zulhijjaning oʻn ikkinchisida oʻsha yerda vafot etdi.Қози Аҳмад ибн Саъдуддиннинг айтишича, ал-Қосим ва ал-Ҳодий ҳамда бошқа имомларнинг мажмуаларини ёд билиб, ақлни ҳайратга соладиган тарзда ёддан имло қилдирар, калом аҳлининг бошқа илмларини ҳам билар эди; одамларнинг аҳволини ёдда сақлар, фозиллар билан учрашиб уларга ўқир эди. Шайхларидан: имом ал-Қосимнинг шайхи Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ал-Ҳаймий, Исо Заъфон ва Алий ибн ал-Ҳож. Яна: «Қози Абдулҳодий каломнинг жалили ва дақиқидан шундайини кўтарар эдики, унда унга ҳеч ким ўхшамас эди»; ҳатто имом ал-Қосим уни Абу-л-Ҳузайлдан ҳам кенг илмли деб гумон қилган, чунки у Абу-л-Ҳузайл ва бошқалар эришган нарсани билиб олган эди. Баҳшамия қоидаларидан ҳеч нима ундан четда қолмасди. Камчилик қидирувчилар уни Алий ибн Абу Толиб ҳақида муътазила мазҳабига мойил деб айблаганида бундан озор чекиб, Алининг фазилатларини улар билмайдиган даражада имло қилди. Санъода қозилик қилиб, уни гўзал юритди ва сиёсатининг яхшилиги ҳақида ҳикоялар қолган. Касали бошланганда Санъодан Сулага кўчиб, жума кечаси, зулҳижжанинг ўн иккинчисида ўша ерда вафот этди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)