Abdulloh ibn al-Husayn ibn Ali al-Umariy
Muhaddis
Yamanlik vazir, «Faxrul-islom» laqabi bilan atalgan. Yoshligida imom Yahyo Hamididdinga hamroh boʻlgan va uning usmonlilar bilan urushlarida qatnashgan, soʻng uning bosh vaziri, harbiy vaziri va devon kotiblarining boshligʻi boʻlgan; Sanʼoda u bilan birga oʻldirilgan. Uni bilganlardan biri: «Zamonaviy maʼlumoti boʻlganida arab yurtlarining yirik siyosatchilaridan sanalardi», degan. Koʻp oʻylaydigan, kam gapiradigan, gʻayrati zoʻr kishi edi, zaydiy fiqhidan xabardor boʻlib, yurtiga yevropacha yangilanish kirishiga qarshi turardi. «Qalb al-Yaman» muallifi: Yamanning oʻralib qolishi va Yevropa dunyosidan uzoqlashuvida uning katta taʼsiri bor, buni u mamlakatning diniy va milliy qiyofasini saqlash uchun qilgan, degan. Italyan yozuvchisi Salvator Aponte: «Qozi Abdulloh zukko, aqlli, moʻʼtadil, unda taassub asari yoʻq; begona fikrlarni tushuna oladi va ularni chiroyli qabul qiladi; ohangi oʻzgarmaydigan tinch ovozda gapiradi va soʻzini imo-ishora bilan quvvatlashga odatlanmagan», degan. Oltmish yilcha umr koʻrgan.Яманлик вазир, «Фахрул-ислом» лақаби билан аталган. Ёшлигида имом Яҳё Ҳамидиддинга ҳамроҳ бўлган ва унинг усмонлилар билан урушларида қатнашган, сўнг унинг бош вазири, ҳарбий вазири ва девон котибларининг бошлиғи бўлган; Санъода у билан бирга ўлдирилган. Уни билганлардан бири: «Замонавий маълумоти бўлганида араб юртларининг йирик сиёсатчиларидан саналарди», деган. Кўп ўйлайдиган, кам гапирадиган, ғайрати зўр киши эди, зайдий фиқҳидан хабардор бўлиб, юртига европача янгиланиш киришига қарши турарди. «Қалб ал-Яман» муаллифи: Яманнинг ўралиб қолиши ва Европа дунёсидан узоқлашувида унинг катта таъсири бор, буни у мамлакатнинг диний ва миллий қиёфасини сақлаш учун қилган, деган. Италян ёзувчиси Салватор Апонте: «Қози Абдуллоҳ зукко, ақлли, мўътадил, унда таассуб асари йўқ; бегона фикрларни тушуна олади ва уларни чиройли қабул қилади; оҳанги ўзгармайдиган тинч овозда гапиради ва сўзини имо-ишора билан қувватлашга одатланмаган», деган. Олтмиш йилча умр кўрган.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 4, b. 81Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 4, б. 81