Abdulloh ibn Asʼad ibn Aliy ibn Sulaymon ibn Faloh al-Yofiʼiy ash-Shofiʼiy al-Yamaniy, soʻng al-Makkiy, Afifuddin Abus-Saodat
Muhaddis
Yetti yuzinchi yildan ikki-uch yil oldin tugʻilgan; Yamanda bir jamoat ulamodan ilm olib, yaxshilik va solihlik ustida voyaga yetgan. Yetti yuz oʻn ikkinchi yilda haj qilgan, «al-Hoviy» va «al-Jumal»ni yod olgan, soʻng yetti yuz oʻn sakkizinchi yilda Makkada mujovir boʻlib, u yerda uylangan va faqih Najmuddin at-Tabariy hamda ar-Raziy at-Tabariy kabi ilm shayxlariga hamroh boʻlgan. Keyin buni tark etib, oʻn yil tajarrudda Haramayn orasida borib-kelib yurgan; yetti yuz oʻttiz toʻrtinchi yilda Quddusga rihla qilib, Damashq va Misrga kirgan, soʻng Hijozga qaytib Madinada mujovir boʻlgan, keyin Makkaga qaytgan va bu muddat ichida birorta hajni qoldirmagan. Al-Isnaviy «Tabaqot»da uni maqtab: «Tasniflari koʻp edi, yigirma yoki undan ortiq ilmni oʻz ichiga olgan qasidasi bor, talabalarga koʻp ehson qilar edi», degan. Ash-Shavkoniy uni Ibn Xallikon va az-Zahabiyning tarixlariga suyangan tarix sohibi boʻlsa kerak, deb taxmin qiladi va u tarixda shofiʼiylar hamda ashʼariylardan bir jamoatning tarjimasi berilganini, unda al-Ashʼariyga taassub qilishdan kelib chiqqan munkar narsalar borligini va muallif oʻzini haddan tashqari katta sifatlar bilan vasf qilganini aytadi. Ibn Rofiʼ: «Nomi mashhur boʻlib ovozasi tarqadi, tasavvuf va usuluddinda tasnif qildi, al-Ashʼariyga taassub qilardi va Ibn Taymiyani zamm qilgan soʻzlari bor; shu sababdan hanbaliylardan va boshqalardan Ibn Taymiyaga taassub qiluvchilar uni koʻzga ilmadilar», deydi. U Ibn Arabiyni ulugʻlovchilardan boʻlib, bunda haddan oshgan. Vafoti jumodul-oxira oyining yigirmanchi kunida boʻlgan; sheʼrlaridan Paygʻambar haqidagi bir qasidasi bor.Етти юзинчи йилдан икки-уч йил олдин туғилган; Яманда бир жамоат уламодан илм олиб, яхшилик ва солиҳлик устида вояга етган. Етти юз ўн иккинчи йилда ҳаж қилган, «ал-Ҳовий» ва «ал-Жумал»ни ёд олган, сўнг етти юз ўн саккизинчи йилда Маккада мужовир бўлиб, у ерда уйланган ва фақиҳ Нажмуддин ат-Табарий ҳамда ар-Разий ат-Табарий каби илм шайхларига ҳамроҳ бўлган. Кейин буни тарк этиб, ўн йил тажаррудда Ҳарамайн орасида бориб-келиб юрган; етти юз ўттиз тўртинчи йилда Қуддусга риҳла қилиб, Дамашқ ва Мисрга кирган, сўнг Ҳижозга қайтиб Мадинада мужовир бўлган, кейин Маккага қайтган ва бу муддат ичида бирорта ҳажни қолдирмаган. Ал-Иснавий «Табақот»да уни мақтаб: «Таснифлари кўп эди, йигирма ёки ундан ортиқ илмни ўз ичига олган қасидаси бор, талабаларга кўп эҳсон қилар эди», деган. Аш-Шавконий уни Ибн Халликон ва аз-Заҳабийнинг тарихларига суянган тарих соҳиби бўлса керак, деб тахмин қилади ва у тарихда шофиъийлар ҳамда ашъарийлардан бир жамоатнинг таржимаси берилганини, унда ал-Ашъарийга таассуб қилишдан келиб чиққан мункар нарсалар борлигини ва муаллиф ўзини ҳаддан ташқари катта сифатлар билан васф қилганини айтади. Ибн Рофиъ: «Номи машҳур бўлиб овозаси тарқади, тасаввуф ва усулуддинда тасниф қилди, ал-Ашъарийга таассуб қиларди ва Ибн Таймияни замм қилган сўзлари бор; шу сабабдан ҳанбалийлардан ва бошқалардан Ибн Таймияга таассуб қилувчилар уни кўзга илмадилар», дейди. У Ибн Арабийни улуғловчилардан бўлиб, бунда ҳаддан ошган. Вафоти жумодул-охира ойининг йигирманчи кунида бўлган; шеърларидан Пайғамбар ҳақидаги бир қасидаси бор.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 378Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 378