Abdulloh ibn Misboh ibn Ibrohim al-Idrisiy al-Hasaniy (Abdulloh an-Nadim)

Misr adiblari, shoirlari va zajal aytuvchilaridan; xatib. Nasabi Hasan as-Sibtga ulanadi. Iskandariyada tugʻilib, baʼzi kichik lavozimlarda ishlagan va u yerda Islom xayriya jamiyatini tashkil qilgan. «Al-Mahrusa» va «al-Asr al-jadid» gazetalarida koʻp maqola yozgan, soʻng bir muddat «at-Tankit va-t-tabkit» gazetasini chiqargan, keyin uning oʻrniga «at-Toif» degan gazeta chiqarib, unda vatanparvarlik kurashini eʼlon qilgan. Uning kunlarida Urobiy inqilobi boʻlib, u shu inqilobning katta notiqlaridan edi. 1309-hijriy yili Misr hukumati uni qidirib topib, bir necha kun qamagan, soʻng Misrdan chiqib ketish sharti bilan ozod qilgan; u Falastinga borib Yofada bir yilcha turgan, keyin qaytishga ruxsat berilgach, Qohirani makon tutgan. 1310-hijriy yili «al-Ustoz» jurnalini chiqargan. Inglizlar uni ikkinchi marta surgun qilgach, Yofaga, soʻng Istanbulga chiqib ketgan; u yerda Maorif devonida, keyin «Bob al-oliy»da matbuot mufattishi boʻlib ishlagan va vafotigacha shu ishda qolgan. Kitoblaridan: «as-Soq fi mukobadat al-mashoq» (bosilgan), «Kona va yakunu» (bosilgan), «an-Nahla fi-r-rihla» (bosilgan), «al-Mutarodifot» (bosilgan), ikkita devon va «al-Arab» hamda «al-Vatan» degan ikki sahna asari; Abu-l-Hudo as-Sayyodiy hajviga bagʻishlangan «al-Masomir» (bosilgan) ham unga nisbat berilgan. Yozganlaridan bir toʻplam «Sulofat an-Nadim fi muntaxabot as-sayyid Abdulloh Nadim» nomi bilan bosilgan. «Al-Axbor» gazetasida chiqqan bir maqolaga koʻra, otasi Misboh Sharqiya qishloqlaridan boʻlib, Iskandariyada kichik novvoyxona ochgan; Abdulloh voyaga yetgach uni oʻqishga masjidga bergan, ammo u davom etmay sheʼr va zajal yodlashga moyil boʻlgan; keyin telegraf ishorasi hunarini oʻrganib, hukumat uni Banha telegraf mahkamasiga ishga olgan, soʻng Qohiradagi «al-Qasr al-oliy» mahkamasiga oʻtkazilgan va u yerda adiblar bilan koʻp aralashgan.Миср адиблари, шоирлари ва зажал айтувчиларидан; хатиб. Насаби Ҳасан ас-Сибтга уланади. Искандарияда туғилиб, баъзи кичик лавозимларда ишлаган ва у ерда Ислом хайрия жамиятини ташкил қилган. «Ал-Маҳруса» ва «ал-Аср ал-жадид» газеталарида кўп мақола ёзган, сўнг бир муддат «ат-Танкит ва-т-табкит» газетасини чиқарган, кейин унинг ўрнига «ат-Тоиф» деган газета чиқариб, унда ватанпарварлик курашини эълон қилган. Унинг кунларида Уробий инқилоби бўлиб, у шу инқилобнинг катта нотиқларидан эди. 1309-ҳижрий йили Миср ҳукумати уни қидириб топиб, бир неча кун қамаган, сўнг Мисрдан чиқиб кетиш шарти билан озод қилган; у Фаластинга бориб Ёфада бир йилча турган, кейин қайтишга рухсат берилгач, Қоҳирани макон тутган. 1310-ҳижрий йили «ал-Устоз» журналини чиқарган. Инглизлар уни иккинчи марта сургун қилгач, Ёфага, сўнг Истанбулга чиқиб кетган; у ерда Маориф девонида, кейин «Боб ал-олий»да матбуот муфаттиши бўлиб ишлаган ва вафотигача шу ишда қолган. Китобларидан: «ас-Соқ фи мукобадат ал-машоқ» (босилган), «Кона ва якуну» (босилган), «ан-Наҳла фи-р-риҳла» (босилган), «ал-Мутародифот» (босилган), иккита девон ва «ал-Араб» ҳамда «ал-Ватан» деган икки саҳна асари; Абу-л-Ҳудо ас-Сайёдий ҳажвига бағишланган «ал-Масомир» (босилган) ҳам унга нисбат берилган. Ёзганларидан бир тўплам «Сулофат ан-Надим фи мунтахабот ас-саййид Абдуллоҳ Надим» номи билан босилган. «Ал-Ахбор» газетасида чиққан бир мақолага кўра, отаси Мисбоҳ Шарқия қишлоқларидан бўлиб, Искандарияда кичик новвойхона очган; Абдуллоҳ вояга етгач уни ўқишга масжидга берган, аммо у давом этмай шеър ва зажал ёдлашга мойил бўлган; кейин телеграф ишораси ҳунарини ўрганиб, ҳукумат уни Банҳа телеграф маҳкамасига ишга олган, сўнг Қоҳирадаги «ал-Қаср ал-олий» маҳкамасига ўтказилган ва у ерда адиблар билан кўп аралашган.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 4, b. 137Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 4, б. 137