Abdulloh ibn Muhammad al-Bagʻaviy

Abdulloh ibn Muhammad ibn Abdulaziz ibn al-Marzubon ibn Sobur ibn Shohanshoh, Abul-Qosim al-Bagʻaviy — «Ibn bint Maniʼ» nomi bilan mashhur. Ikki yuz oʻn uchinchi, baʼzi qavlda oʻn toʻrtinchi yili tugʻilgan. Abu Ubayd al-Qosim ibn Sallomni koʻrgan, ammo undan eshitmagan; Ahmad ibn Hanbal, Aliy ibn al-Madiniy, Yahyo ibn Maʼin, Aliy ibn al-Jaʼd, Xalaf ibn Hishom al-Bazzor va koʻp kishilardan eshitgan. Yonida Ibn Maʼindan eshitgan bir juzi bor edi; hofiz Muso ibn Horun uni olib Dajlaga otdi va: «Uchovini birga jamlamoqchimisan?» dedi. Sakson yetti shayxdan yakka oʻzi rivoyat qilgan; ishonchli, hofiz, zabt egasi edi, hofizlar undan rivoyat qilishgan va asarlari bor. Muso ibn Horun: «Ibn bint Maniʼ ishonchli, rostgoʻy edi», degan; unga: «Bu yerda uning haqida gapiradigan odamlar bor», deyilganda: «Hasad qilishadi; Ibn bint Maniʼ haqdan boshqasini aytmaydi», dedi. Ibn Abu Hotim va boshqalar: «Uning hadislari Sahihga kiradi», deganlar. ad-Doraqutniy: «al-Bagʻaviy hadis ustida kam gapirardi, gapirsa soʻzi sog daraxtiga qoqilgan mixdek boʻlardi», degan. Ibn Adiy «al-Komil»ida uni zikr qilib, tanqid qilgan va: «Inkor qilingan narsalarni rivoyat qildi, unda hadis bilish va tasniflardan bir chekkasi bor edi», degan; Ibn al-Javziy esa Ibn Adiyning bu soʻziga raddiya berishga kirishgan. Ibn al-Javziy uning shu yilning iyd al-fitr kechasi vafot etganini, yuz uch yildan ortiq umr koʻrganini, shunga qaramay quloq-koʻzi va tishlari sogʻ boʻlganini zikr qiladi. Bagʻdodda vafot etib, Bob at-Tibn qabristoniga dafn qilindi.Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Абдулазиз ибн ал-Марзубон ибн Собур ибн Шоҳаншоҳ, Абул-Қосим ал-Бағавий — «Ибн бинт Маниъ» номи билан машҳур. Икки юз ўн учинчи, баъзи қавлда ўн тўртинчи йили туғилган. Абу Убайд ал-Қосим ибн Салломни кўрган, аммо ундан эшитмаган; Аҳмад ибн Ҳанбал, Алий ибн ал-Мадиний, Яҳё ибн Маъин, Алий ибн ал-Жаъд, Халаф ибн Ҳишом ал-Баззор ва кўп кишилардан эшитган. Ёнида Ибн Маъиндан эшитган бир жузи бор эди; ҳофиз Мусо ибн Ҳорун уни олиб Дажлага отди ва: «Учовини бирга жамламоқчимисан?» деди. Саксон етти шайхдан якка ўзи ривоят қилган; ишончли, ҳофиз, забт эгаси эди, ҳофизлар ундан ривоят қилишган ва асарлари бор. Мусо ибн Ҳорун: «Ибн бинт Маниъ ишончли, ростгўй эди», деган; унга: «Бу ерда унинг ҳақида гапирадиган одамлар бор», дейилганда: «Ҳасад қилишади; Ибн бинт Маниъ ҳақдан бошқасини айтмайди», деди. Ибн Абу Ҳотим ва бошқалар: «Унинг ҳадислари Саҳиҳга киради», деганлар. ад-Дорақутний: «ал-Бағавий ҳадис устида кам гапирарди, гапирса сўзи сог дарахтига қоқилган михдек бўларди», деган. Ибн Адий «ал-Комил»ида уни зикр қилиб, танқид қилган ва: «Инкор қилинган нарсаларни ривоят қилди, унда ҳадис билиш ва таснифлардан бир чеккаси бор эди», деган; Ибн ал-Жавзий эса Ибн Адийнинг бу сўзига раддия беришга киришган. Ибн ал-Жавзий унинг шу йилнинг ийд ал-фитр кечаси вафот этганини, юз уч йилдан ортиқ умр кўрганини, шунга қарамай қулоқ-кўзи ва тишлари соғ бўлганини зикр қилади. Бағдодда вафот этиб, Боб ат-Тибн қабристонига дафн қилинди.

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5714Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5714