Abdulloh ibn Muhammad ibn Abu-l-Qosim ibn Ali ibn Somir az-Zaydiy al-Absiy al-Akkiy, an-Najriy nomi bilan mashhur

825-yilning ikki rabiʼidan birida tugʻilib, Havs shahrida voyaga yetgan; otasiga nahv, ikki usul va fiqhni, akasi Ali ibn Muhammadga ham oʻqigan. Soʻng 838-yilda haj qilib, Misr diyoriga koʻchgan va keyingi yilning rabiʼul-avvalida yetib borgan: u yerda nahv va sarfni Ibn Qudayd hamda Abu-l-Qosim an-Nuvayriyga, maoniy va bayonni ash-Shumunniyga, mantiqni at-Taqiy al-Hisniyga, vaqt ilmini al-Izz Abdulaziz al-Miyqotiyga oʻqigan, handasada esa Abu-l-Fazl al-Magʻribiy huzurida oz hozir boʻlib, koʻproq oʻzi mutolaa qilar va mushkul boʻlsa unga qaytardi — shu tarzda ash-Sharif al-Jurjoniyning al-Jagʻminiyga sharhini va Jobir ibn Aflahning «at-Tabsira»sini mutolaa qilgan; fiqhni al-Amin al-Aqsaroniy va al-Azud as-Sayromiyga oʻqigan va bu fanlarning koʻpida peshqadam boʻlgan — al-Biqoʼiy shunday deydi va: «Fazli mashhur boʻlib, ovozasi ketdi», deb 853-yilda undan Havs va Banu Harb diyorlari haqidagi baytlarini yozib olgan. U yerda turgan muddatida oʻzini yashirib, zaydiy deb emas, hanafiy deb nisbat bergan — shu sababdan al-Biqoʼiy va as-Saxoviy uni tarjima qilib «al-Hanafiy» deb atashgan. Soʻng Yamanga qaytib, asarlar tasnif qilgan: Ibn Abdussalomning «al-Qavoid»i yoʻsinida tuzilgan, fiqhiy qoidalar orasidagi munosabatlar haqidagi «al-Miʼyor» — nafis va foydali kitob; «as-Samarot»dan ixtisor qilingan «Sharh oyot al-ahkom»; Imom al-Mahdiyning «Muqaddimat al-Bahr»iga sharh va boshqalar. Misrda turib otasiga yozgan baytlari keltirilgan. Tarjimada zikr etilgan misrlik mashoyix oʻsha zamonda Misrning eng katta shayxlari edi; ehtimol Misrda besh yil, balki undan koʻproq turgan. Misrdan «Mugʻni al-labib» bilan chiqqan va uni Yamanga birinchi boʻlib yetkazgan; «Muqaddimat al-Bahr» sharhini Misrdan qaytish safarida yozgani hikoya qilinadi. 877-yilda vafot etgan.825-йилнинг икки рабиъидан бирида туғилиб, Ҳавс шаҳрида вояга етган; отасига наҳв, икки усул ва фиқҳни, акаси Али ибн Муҳаммадга ҳам ўқиган. Сўнг 838-йилда ҳаж қилиб, Миср диёрига кўчган ва кейинги йилнинг рабиъул-аввалида етиб борган: у ерда наҳв ва сарфни Ибн Қудайд ҳамда Абу-л-Қосим ан-Нувайрийга, маоний ва баённи аш-Шумуннийга, мантиқни ат-Тақий ал-Ҳиснийга, вақт илмини ал-Изз Абдулазиз ал-Мийқотийга ўқиган, ҳандасада эса Абу-л-Фазл ал-Мағрибий ҳузурида оз ҳозир бўлиб, кўпроқ ўзи мутолаа қилар ва мушкул бўлса унга қайтарди — шу тарзда аш-Шариф ал-Журжонийнинг ал-Жағминийга шарҳини ва Жобир ибн Афлаҳнинг «ат-Табсира»сини мутолаа қилган; фиқҳни ал-Амин ал-Ақсароний ва ал-Азуд ас-Сайромийга ўқиган ва бу фанларнинг кўпида пешқадам бўлган — ал-Биқўий шундай дейди ва: «Фазли машҳур бўлиб, овозаси кетди», деб 853-йилда ундан Ҳавс ва Бану Ҳарб диёрлари ҳақидаги байтларини ёзиб олган. У ерда турган муддатида ўзини яшириб, зайдий деб эмас, ҳанафий деб нисбат берган — шу сабабдан ал-Биқўий ва ас-Саховий уни таржима қилиб «ал-Ҳанафий» деб аташган. Сўнг Яманга қайтиб, асарлар тасниф қилган: Ибн Абдуссаломнинг «ал-Қавоид»и йўсинида тузилган, фиқҳий қоидалар орасидаги муносабатлар ҳақидаги «ал-Миъёр» — нафис ва фойдали китоб; «ас-Самарот»дан ихтисор қилинган «Шарҳ оёт ал-аҳком»; Имом ал-Маҳдийнинг «Муқаддимат ал-Баҳр»ига шарҳ ва бошқалар. Мисрда туриб отасига ёзган байтлари келтирилган. Таржимада зикр этилган мисрлик машойих ўша замонда Мисрнинг энг катта шайхлари эди; эҳтимол Мисрда беш йил, балки ундан кўпроқ турган. Мисрдан «Муғни ал-лабиб» билан чиққан ва уни Яманга биринчи бўлиб етказган; «Муқаддимат ал-Баҳр» шарҳини Мисрдан қайтиш сафарида ёзгани ҳикоя қилинади. 877-йилда вафот этган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 397Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 397