Abdulloh ibn Shubruma az-Zabbiy
Tobeʼin
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Undan: Savriy, al-Hasan ibn Solih, Ibnul-Muborak, Hushaym, Abdulvohid ibn Ziyod, Sufyon ibn Uyayna, Abdulvoris ibn Saʼid, Ahmad ibn Bashir, Vuhayb ibn Xolid, Shuayb ibn Safvon va ulardan boshqa koʻp kishilar hadis rivoyat qilishgan. Uni Ahmad ibn Hanbal, Abu Hotim ar-Roziy va boshqalar siqa dedilar. U furuʼ (fiqh) imomlaridan edi; hadisga kelsak, undan koʻp rivoyat qilgan emas — uning oltmishtacha yoki yetmishtacha hadisi bor. U Abdulloh ibn Shubruma ibn Tufayl ibn Hasson az-Zabbiydir. U Umora ibn al-Qaʼqoʼning amakisi, lekin Umora undan yoshi kattaroq edi. Ashoblari ichida eng oxirgi vafot etgani Abu Badr as-Sakuniydir. Ahmad ibn Abdulloh al-Ijliy aytdi: Ibn Shubruma iffatli, qatʼiyatli, aqlli, yaxshi kishi boʻlib, obidlarga oʻxshardi. U shoir, karamli, saxovatli edi. Uning ellikkacha hadisi bor. Ibn Fuzayl Ibn Shubrumadan rivoyat qildi: u aytdi: «Men bilan al-Horis al-Ukliy bir masalada birlashsak, bizga kim muxolif boʻlishiga parvo qilmasdik». Fuzayl ibn Gʻazvon aytdi: men, Ibn Shubruma, al-Horis ibn Yazid al-Ukliy, al-Mugʻira va al-Qaʼqoʼ ibn Yazid kechasi oʻtirib fiqh muzokara qilardik; baʼzan bomdod azonini eshitmagunimizcha turmasdik. Abdulvoris aytdi: men Ibn Shubramadan koʻra tez javob beradigan birovni koʻrmadim. Maʼmar aytdi: men Ibn Shubramani koʻrardim: bir kishi unga «senga fido boʻlay» desa, gʻazablanib: «Alloh seni magʻfirat qilsin, deb ayt», derdi. Ibn as-Sammok Ibn Shubramadan rivoyat qildi: u aytdi: «Kim janjalda haddan oshsa gunohkor boʻladi, kim unda kamchilikka yoʻl qoʻysa yengiladi. Ish kimning foydasiga hal boʻlishiga parvo qilgan kishi haqqa dosh berolmaydi». Ibnul-Muborak Ibn Shubramadan rivoyat qildi: u aytdi: «Odamlarga hayronman: kasallikdan qoʻrqib taomdan parhez qiladilar-u, doʻzaxdan qoʻrqib gunohlardan parhez qilmaydilar». Ahmad al-Ijliy aytdi: Iso ibn Muso Ibn Shubramasiz hech bir ishni qatʼiy hal qilmasdi. U aytdi: Abu Jaʼfar al-Mansur Isoning oldiga amakisi Abdulloh ibn Alini yuborib, uni hibsga olishni buyurdi, soʻng unga: «Uni oʻldir, chunki u…» deb yozdi…Ундан: Саврий, ал-Ҳасан ибн Солиҳ, Ибнул-Муборак, Ҳушайм, Абдулвоҳид ибн Зиёд, Суфён ибн Уяйна, Абдулворис ибн Саъид, Аҳмад ибн Башир, Вуҳайб ибн Холид, Шуайб ибн Сафвон ва улардан бошқа кўп кишилар ҳадис ривоят қилишган. Уни Аҳмад ибн Ҳанбал, Абу Ҳотим ар-Розий ва бошқалар сиқа дедилар. У фуруъ (фиқҳ) имомларидан эди; ҳадисга келсак, ундан кўп ривоят қилган эмас — унинг олтмиштача ёки етмиштача ҳадиси бор. У Абдуллоҳ ибн Шубрума ибн Туфайл ибн Ҳассон аз-Заббийдир. У Умора ибн ал-Қаъқўнинг амакиси, лекин Умора ундан ёши каттароқ эди. Ашоблари ичида энг охирги вафот этгани Абу Бадр ас-Сакунийдир. Аҳмад ибн Абдуллоҳ ал-Ижлий айтди: Ибн Шубрума иффатли, қатъиятли, ақлли, яхши киши бўлиб, обидларга ўхшарди. У шоир, карамли, саховатли эди. Унинг элликкача ҳадиси бор. Ибн Фузайл Ибн Шубрумадан ривоят қилди: у айтди: «Мен билан ал-Ҳорис ал-Уклий бир масалада бирлашсак, бизга ким мухолиф бўлишига парво қилмасдик». Фузайл ибн Ғазвон айтди: мен, Ибн Шубрума, ал-Ҳорис ибн Язид ал-Уклий, ал-Муғира ва ал-Қаъқў ибн Язид кечаси ўтириб фиқҳ музокара қилардик; баъзан бомдод азонини эшитмагунимизча турмасдик. Абдулворис айтди: мен Ибн Шубрамадан кўра тез жавоб берадиган бировни кўрмадим. Маъмар айтди: мен Ибн Шубрамани кўрардим: бир киши унга «сенга фидо бўлай» деса, ғазабланиб: «Аллоҳ сени мағфират қилсин, деб айт», дерди. Ибн ас-Саммок Ибн Шубрамадан ривоят қилди: у айтди: «Ким жанжалда ҳаддан ошса гуноҳкор бўлади, ким унда камчиликка йўл қўйса енгилади. Иш кимнинг фойдасига ҳал бўлишига парво қилган киши ҳаққа дош беролмайди». Ибнул-Муборак Ибн Шубрамадан ривоят қилди: у айтди: «Одамларга ҳайронман: касалликдан қўрқиб таомдан парҳез қиладилар-у, дўзахдан қўрқиб гуноҳлардан парҳез қилмайдилар». Аҳмад ал-Ижлий айтди: Исо ибн Мусо Ибн Шубрамасиз ҳеч бир ишни қатъий ҳал қилмасди. У айтди: Абу Жаъфар ал-Мансур Исонинг олдига амакиси Абдуллоҳ ибн Алини юбориб, уни ҳибсга олишни буюрди, сўнг унга: «Уни ўлдир, чунки у…» деб ёзди…
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 10, b. 347Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 10, б. 347
at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy)ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий)
Ibn Sirindan, ash-Shaʼbiydan va Abu Zurʼadan eshitgan. Undan Shuʼba eshitgan. Kunyasini Ibn Uyayna keltirgan. Musaddad aytdi: bizga Ibn Dovud aytdi, Sufyonning shunday deganini eshitdim: bizning faqihimiz — Ibn Shubrumadir. U Umora ibn al-Qaʼqoʼning amakisi, Umora esa undan kattaroq. Yahyo ibn Bukayr aytdi: u bir yuz qirq toʻrtinchi yilda vafot etdi. Ali aytdi: Sufyonga: Ibn Shubruma al-Hasan bilan oʻtirganmi? dedim. U: yoʻq, lekin Vositda Ibn Sirinni koʻrgan, dedi.Ибн Сириндан, аш-Шаъбийдан ва Абу Зуръадан эшитган. Ундан Шуъба эшитган. Кунясини Ибн Уяйна келтирган. Мусаддад айтди: бизга Ибн Довуд айтди, Суфённинг шундай деганини эшитдим: бизнинг фақиҳимиз — Ибн Шубрумадир. У Умора ибн ал-Қаъқўнинг амакиси, Умора эса ундан каттароқ. Яҳё ибн Букайр айтди: у бир юз қирқ тўртинчи йилда вафот этди. Али айтди: Суфёнга: Ибн Шубрума ал-Ҳасан билан ўтирганми? дедим. У: йўқ, лекин Воситда Ибн Сиринни кўрган, деди.
Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 6, b. 141Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 6, б. 141