← Xaritaga qaytish← Харитага қайтиш
FaqihlarФақиҳлар

Abdulqodir ibn Ahmad ibn Abdulqodir ibn an-Nosir ibn Abdurabb ibn Aliy ibn Shamsuddin ibn al-Imom Sharafuddin ibn Shamsuddin ibn al-Imom al-Mahdiy Ahmad ibn Yahyo

Roviy

Ash-Shavkoniyning shayxi; u uni imom, muhaddis, hofiz, musnid va mutlaq mujtahid deb ataydi. Oʻz qoʻlyozmasidan naql qilinishicha, bir ming bir yuz oʻttiz beshinchi yil zul-qaʼda oyida tugʻilgan. Kavkabonda voyaga yetib oʻsha yerdagi ulamolardan oʻqigan, soʻng Sanʼoga koʻchib, Sayyid Muhammad ibn Ismoil al-Amir, Sayyid Hoshim ibn Yahyo kabi katta olimlaridan olgan; keyin oʻsha vaqtda fiqh va faroiz ulamolariga toʻla boʻlgan Zimor shahriga borib, uning shayxlaridan fiqh va faroiz oʻqigan; soʻng Yamanning barcha shaharlarini kezib, uchragan har bir olimdan ilm olgan; keyin Makka va Madinaga borib Haramayn ulamolaridan olgan va u yerda ikki yilcha muhojir boʻlib qolgan. Shayxlari haqida katta bir jild kitob yozib, unda kimlardan olgani, kimlar unga ijoza bergani va shayxlaridan olgan sanadlarini zikr etgan. Kavkabonga qaytib oʻsha yerni vatan tutgan va ilm tarqatib, talabalarga foyda yetkazgan; undan Kavkabon amiri Sayyid Ahmad ibn Muhammad ibn al-Husayn, Sayyid Aliy ibn Muhammad ibn Aliy, oʻgʻli Sayyid Ibrohim ibn Abdulqodir va koʻp kishilar ilm olgan. Ustozi Sayyid Muhammad ibn Ismoil al-Amir vafotidan keyin uning barcha ilm turlarida yakkalanganini hamma eʼtirof etgan va ovozasi Yaman oʻlkalariga tarqagan; ash-Shavkoniy maktabda bolalar bilan oʻtirgan chogʻida otasidan «Yaman diyorida eng bilimdon kim?» deb soʻraganida, otasi shu kishini koʻrsatganini eslaydi. Abdurrahmon ibn al-Hasan ar-Raiy ash-Shavkoniyga xabar berishicha, Sanʼoning eng katta ulamolari yigʻilgan bir majlisda u eng yoshi boʻlgan, shunga qaramay hammasi unga tavozeʼ qilib, ilmiga boʻysunib, undan foydalanib, oʻzlaridan yuqori ekanini eʼtirof etishgan. Keyin Kavkabon amiri Sayyid Ibrohim ibn Muhammad ibn al-Husayn bilan orasi buzilgach, kuzda Vodiy Zahrga sayr uchun chiqmoqchi ekanini bildirib ruxsat olgan va u yerda turib, ahli, kitoblari va kerakli narsalarini asta koʻchirtirgan; soʻng vazir al-Hasan ibn Aliy Hanashga Sanʼoga koʻchmoqchi ekanini yozgan, xalifa ruxsat berib, uni Biʼr al-Arabdagi Dor al-Farajga joylashtirgan. Sanʼoning katta ulamolari uning huzuriga kelgan va aʼyonlaridan bir jamoat — shayximiz al-Qosim ibn Yahyo al-Xavloniy, Sayyid Aliy ibn Abdulloh al-Jalol va boshqalar — undan ilm olishgan.Аш-Шавконийнинг шайхи; у уни имом, муҳаддис, ҳофиз, муснид ва мутлақ мужтаҳид деб атайди. Ўз қўлёзмасидан нақл қилинишича, бир минг бир юз ўттиз бешинчи йил зул-қаъда ойида туғилган. Кавкабонда вояга етиб ўша ердаги уламолардан ўқиган, сўнг Санъога кўчиб, Саййид Муҳаммад ибн Исмоил ал-Амир, Саййид Ҳошим ибн Яҳё каби катта олимларидан олган; кейин ўша вақтда фиқҳ ва фароиз уламоларига тўла бўлган Зимор шаҳрига бориб, унинг шайхларидан фиқҳ ва фароиз ўқиган; сўнг Яманнинг барча шаҳарларини кезиб, учраган ҳар бир олимдан илм олган; кейин Макка ва Мадинага бориб Ҳарамайн уламоларидан олган ва у ерда икки йилча муҳожир бўлиб қолган. Шайхлари ҳақида катта бир жилд китоб ёзиб, унда кимлардан олгани, кимлар унга ижоза бергани ва шайхларидан олган санадларини зикр этган. Кавкабонга қайтиб ўша ерни ватан тутган ва илм тарқатиб, талабаларга фойда етказган; ундан Кавкабон амири Саййид Аҳмад ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳусайн, Саййид Алий ибн Муҳаммад ибн Алий, ўғли Саййид Иброҳим ибн Абдулқодир ва кўп кишилар илм олган. Устози Саййид Муҳаммад ибн Исмоил ал-Амир вафотидан кейин унинг барча илм турларида яккаланганини ҳамма эътироф этган ва овозаси Яман ўлкаларига тарқаган; аш-Шавконий мактабда болалар билан ўтирган чоғида отасидан «Яман диёрида энг билимдон ким?» деб сўраганида, отаси шу кишини кўрсатганини эслайди. Абдурраҳмон ибн ал-Ҳасан ар-Раий аш-Шавконийга хабар беришича, Санъонинг энг катта уламолари йиғилган бир мажлисда у энг ёши бўлган, шунга қарамай ҳаммаси унга тавозеъ қилиб, илмига бўйсуниб, ундан фойдаланиб, ўзларидан юқори эканини эътироф этишган. Кейин Кавкабон амири Саййид Иброҳим ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳусайн билан ораси бузилгач, кузда Водий Заҳрга сайр учун чиқмоқчи эканини билдириб рухсат олган ва у ерда туриб, аҳли, китоблари ва керакли нарсаларини аста кўчиртирган; сўнг вазир ал-Ҳасан ибн Алий Ҳанашга Санъога кўчмоқчи эканини ёзган, халифа рухсат бериб, уни Биър ал-Арабдаги Дор ал-Фаражга жойлаштирган. Санъонинг катта уламолари унинг ҳузурига келган ва аъёнларидан бир жамоат — шайхимиз ал-Қосим ибн Яҳё ал-Хавлоний, Саййид Алий ибн Абдуллоҳ ал-Жалол ва бошқалар — ундан илм олишган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 360Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 360