Abdulqodir ibn Ali al-Muhayrisiy az-Zaydiy al-Haymiy al-Yamaniy

«Sharh al-Azhor»ga hoshiya sohibi — nafis hoshiya boʻlib, undagi bahslar uning fiqhdan boshqa ilmda ham maʼrifati borligiga va furuʼ ilmiga qotib qolgan boshqalar kabi emas, masalalarga nazar solishga intilganiga dalolat qiladi. Ilmni bir jamoadan olgan, jumladan sayyid Muhammad ibn Izzuddin al-Muftiydan. Rumga qarshi jihod qilganlardan boʻlib, al-Hayma tomonidan qoʻshin yetaklar va gʻoyat dadil borardi. Otasi bilan Kavkabon sohibi orasida katta urushlar boʻlgan va u ularning birida shahid boʻlgan; aytishlaricha, otasida bir haykal boʻlib, u yonida boʻlsa unga hech narsa tegmasdi, shuning uchun dushmandan boʻladigan narsaga parvo qilmay urush qilardi — ular hiyla bilan uni olishgan va u yaralangan. Keyin bu haykal oʻgʻli — sohibi tarjimaga oʻtgan va uning sababidan uning al-Himodagi joyi, boshqa barcha joylar yongandan keyin, yongʻindan omon qolgan. Aytishlaricha, uning muʼmin jinlardan bir sherigi boʻlib, u bilan namoz oʻqir va oʻtirardi. Haqni koʻp aytar, sadaqasi koʻp, taom yedirishi koʻp edi. 1077-yil rajab oyida vafot etgan. Uning bir akasi bor edi — zehni kuchi, tez yodlashi va oʻz mazhabini bilishda zamonning nodirlaridan; keyin hanafiy fiqhini oʻqib, Sanʼoda Rum uchun qozilik qilgan, ularning mazhabi bilan hukm qilar, ularga oʻz tillarida, forslarga forschada, arablarga arabchada fatvo berardi va maʼqul ilmida chuqur edi; oʻz mazhabi fiqhida shayxi zaydiy sayyid muftiy edi. Soʻng fikrining nozikligi va zehnining bandligidan oxirida aralashib qolgan: goho oʻzini kutilayotgan Mahdiy, goho odamlarga soʻzlaydigan «dobba» deb aytardi. Peshqadam sheʼrlari bor; keyin Makkaga kirib, ming ellik nechanchi yilda oʻsha yerda vafot etgan.«Шарҳ ал-Азҳор»га ҳошия соҳиби — нафис ҳошия бўлиб, ундаги баҳслар унинг фиқҳдан бошқа илмда ҳам маърифати борлигига ва фуруъ илмига қотиб қолган бошқалар каби эмас, масалаларга назар солишга интилганига далолат қилади. Илмни бир жамоадан олган, жумладан саййид Муҳаммад ибн Иззуддин ал-Муфтийдан. Румга қарши жиҳод қилганлардан бўлиб, ал-Ҳайма томонидан қўшин етаклар ва ғоят дадил борарди. Отаси билан Кавкабон соҳиби орасида катта урушлар бўлган ва у уларнинг бирида шаҳид бўлган; айтишларича, отасида бир ҳайкал бўлиб, у ёнида бўлса унга ҳеч нарса тегмасди, шунинг учун душмандан бўладиган нарсага парво қилмай уруш қиларди — улар ҳийла билан уни олишган ва у яраланган. Кейин бу ҳайкал ўғли — соҳиби таржимага ўтган ва унинг сабабидан унинг ал-Ҳимодаги жойи, бошқа барча жойлар ёнгандан кейин, ёнғиндан омон қолган. Айтишларича, унинг муъмин жинлардан бир шериги бўлиб, у билан намоз ўқир ва ўтирарди. Ҳақни кўп айтар, садақаси кўп, таом едириши кўп эди. 1077-йил ражаб ойида вафот этган. Унинг бир акаси бор эди — зеҳни кучи, тез ёдлаши ва ўз мазҳабини билишда замоннинг нодирларидан; кейин ҳанафий фиқҳини ўқиб, Санъода Рум учун қозилик қилган, уларнинг мазҳаби билан ҳукм қилар, уларга ўз тилларида, форсларга форсчада, арабларга арабчада фатво берарди ва маъқул илмида чуқур эди; ўз мазҳаби фиқҳида шайхи зайдий саййид муфтий эди. Сўнг фикрининг нозиклиги ва зеҳнининг бандлигидан охирида аралашиб қолган: гоҳо ўзини кутилаётган Маҳдий, гоҳо одамларга сўзлайдиган «добба» деб айтарди. Пешқадам шеърлари бор; кейин Маккага кириб, минг эллик нечанчи йилда ўша ерда вафот этган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 0Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 0