Abdulqodir ibn Muhammad at-Tabariy al-Makkiy ash-Shofiʼiy
Muhaddis
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
972-yilda tugʻilgan; barcha fanlarda mohir boʻlib, ustun kelgan. Asarlari: «ad-Duraydiyya» sharhi — «al-Oyot al-maqsura alal-abyot al-maqsura», «Husn as-sarira fi husn as-sira», badiʼiyya va uning «Ali al-hujja bi-taʼxir Abu Bakr ibn Hijja» degan sharhi, «Nashaot as-sulofa bi-munshaot al-xilofa», al-Mutanabbiy devonining bir qismiga sharh va bir necha risola. Makka sharifi Hasan ibn Abu Numayy uni gʻoyat ikrom qilardi, shuning uchun asarlarining koʻpi uning nomida. Boshidan oʻtgan latif voqealardan: mazkur «ad-Duraydiyya» sharhini oʻsha sharif nomiga tasnif qilib, unga yetkazganida, kitob tilidan taʼlifi tugagan tarixni oʻz ichiga olgan ikki bayt aytganini bildirgan: «Ey muallifim, meni yoʻqolmaydigan bir bayt bilan tarixla: menga ming oltin mukofot bergan bir ulugʻning saxovatini maqtayman». Sharif tabassum qilib, kitobni tizzasiga qoʻygan va qoʻlini boshiga qoʻyib: «Bosh va koʻz ustiga! Vallohi, bu uning muqobilida arzimas narsa; sening kabingni mening zamonimda yaratgan Allohga hamd aytaman», degan. Oʻlimiga sabab boʻlgan mihnat shu ediki: oʻgʻlini hayit xutbasini oʻqishga noib qilgan va bu unga birinchi nasib boʻlgan xutba edi, u tayyorlangan; ammo oʻsha yili Makkaga kelgan Rum amirlaridan biri buni man etib, xatib hanafiy boʻlishini istagan. Bu unga gʻoyat ogʻir botib, shu zahoti gʻamdan joni uzilgan — bu 1032-yilda edi; oʻlimi xatib minbarda turgan chogʻda boʻlib, oʻsha xutbadan keyin uning ustiga namoz oʻqilgan.972-йилда туғилган; барча фанларда моҳир бўлиб, устун келган. Асарлари: «ад-Дурайдийя» шарҳи — «ал-Оёт ал-мақсура алал-абёт ал-мақсура», «Ҳусн ас-сарира фи ҳусн ас-сира», бадиъийя ва унинг «Али ал-ҳужжа би-таъхир Абу Бакр ибн Ҳижжа» деган шарҳи, «Нашаот ас-сулофа би-муншаот ал-хилофа», ал-Мутанаббий девонининг бир қисмига шарҳ ва бир неча рисола. Макка шарифи Ҳасан ибн Абу Нумайй уни ғоят икром қиларди, шунинг учун асарларининг кўпи унинг номида. Бошидан ўтган латиф воқеалардан: мазкур «ад-Дурайдийя» шарҳини ўша шариф номига тасниф қилиб, унга етказганида, китоб тилидан таълифи тугаган тарихни ўз ичига олган икки байт айтганини билдирган: «Эй муаллифим, мени йўқолмайдиган бир байт билан тарихла: менга минг олтин мукофот берган бир улуғнинг саховатини мақтайман». Шариф табассум қилиб, китобни тиззасига қўйган ва қўлини бошига қўйиб: «Бош ва кўз устига! Валлоҳи, бу унинг муқобилида арзимас нарса; сенинг кабингни менинг замонимда яратган Аллоҳга ҳамд айтаман», деган. Ўлимига сабаб бўлган миҳнат шу эдики: ўғлини ҳайит хутбасини ўқишга ноиб қилган ва бу унга биринчи насиб бўлган хутба эди, у тайёрланган; аммо ўша йили Маккага келган Рум амирларидан бири буни ман этиб, хатиб ҳанафий бўлишини истаган. Бу унга ғоят оғир ботиб, шу заҳоти ғамдан жони узилган — бу 1032-йилда эди; ўлими хатиб минбарда турган чоғда бўлиб, ўша хутбадан кейин унинг устига намоз ўқилган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 0Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 0
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Toʻqqiz yuz yetmish ikkinchi yilda tugʻilgan; barcha fanlarda yetuklikka erishib, tengdoshlaridan oʻzib ketgan. Asarlari: «al-Oyot al-maqsura alal-abyot al-maqsura» deb atalgan «Duraydiya» sharhi, «Husn as-sarira fi husn as-sira», bir «Badiʼiya» va uning «Alal-hujja bi-taʼxir Abi Bakr ibn Hijja» nomli sharhi, «Nashaot as-sulofa bi-munshaot al-xilofa», al-Mutanabbiy devonining bir qismiga sharh va bir necha risola. Makka sharifi Hasan ibn Abu Numay uni gʻoyat ulugʻlar edi, shuning uchun asarlarining koʻpi uning nomiga bitilgan; «Duraydiya» sharhini uning nomiga yozib olib borganida, kitob tilidan aytilgan va tugallanish tarixini oʻz ichiga olgan ikki bayt bitgani zikr qilinganda, sharif tabassum qilib kitobni tizzasiga qoʻygan, qoʻlini boshiga qoʻyib: «Bosh ustiga, koʻz ustiga; vallohi bu uning oldida arzimas narsa; sening kabi kishini mening zamonimda yaratgan Allohga hamd aytaman», degan. Oʻlimiga sabab boʻlgan bir mihnat yuz bergan: hayit xutbasini oʻqishga oʻgʻlini oʻz oʻrniga qoʻygan va bu uning birinchi xutbasi edi; oʻsha yili Makkaga kelgan rum amirlaridan baʼzisi buni yomonlab, xatib hanafiy boʻlishini istagan; bu unga juda ogʻir botib, oʻsha zahoti gʻam-alamdan joni uzilgan — xatib minbarda turganida vafot etgan va oʻsha xutbadan keyin ustiga janoza oʻqilgan.Тўққиз юз етмиш иккинчи йилда туғилган; барча фанларда етукликка эришиб, тенгдошларидан ўзиб кетган. Асарлари: «ал-Оёт ал-мақсура алал-абёт ал-мақсура» деб аталган «Дурайдия» шарҳи, «Ҳусн ас-сарира фи ҳусн ас-сира», бир «Бадиъия» ва унинг «Алал-ҳужжа би-таъхир Аби Бакр ибн Ҳижжа» номли шарҳи, «Нашаот ас-сулофа би-муншаот ал-хилофа», ал-Мутанаббий девонининг бир қисмига шарҳ ва бир неча рисола. Макка шарифи Ҳасан ибн Абу Нумай уни ғоят улуғлар эди, шунинг учун асарларининг кўпи унинг номига битилган; «Дурайдия» шарҳини унинг номига ёзиб олиб борганида, китоб тилидан айтилган ва тугалланиш тарихини ўз ичига олган икки байт битгани зикр қилинганда, шариф табассум қилиб китобни тиззасига қўйган, қўлини бошига қўйиб: «Бош устига, кўз устига; валлоҳи бу унинг олдида арзимас нарса; сенинг каби кишини менинг замонимда яратган Аллоҳга ҳамд айтаман», деган. Ўлимига сабаб бўлган бир миҳнат юз берган: ҳайит хутбасини ўқишга ўғлини ўз ўрнига қўйган ва бу унинг биринчи хутбаси эди; ўша йили Маккага келган рум амирларидан баъзиси буни ёмонлаб, хатиб ҳанафий бўлишини истаган; бу унга жуда оғир ботиб, ўша заҳоти ғам-аламдан жони узилган — хатиб минбарда турганида вафот этган ва ўша хутбадан кейин устига жаноза ўқилган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 371Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 371