Abdurrahim ibn al-Husayn ibn Abdurrahim ibn Abu Bakr ibn Ibrohim ibn az-Zayn Abul-Fazl al-Kurdiy ash-Shofiʼiy, al-Iroqiy nomi bilan mashhur

Katta hofiz. Yetti yuz yigirma beshinchi yil jumodul-ulo oyining yigirma birinchi kunida, otasi Misrga koʻchganidan keyin oʻsha yerda tugʻilgan. Qozi Sanjardan, qozi Taqiyuddin al-Axnoiy al-Molikiydan va boshqalardan hadis eshitgan; «al-Hoviy»ni va Ibn Daqiq al-Iydning «al-Ilmom»ini yod olgan, baʼzan bir kunda toʻrt yuz satr yodlar edi. Yetti qiroatni oʻqigan, fiqh va usulni Ibn Adlon va al-Isnaviy kabilardan olgan, soʻng hadisga yuzlanib, al-Aloʼ at-Turkumoniydan va boshqalardan olib, undan koʻp foyda koʻrgan; Bayt al-Maqdis, Makka va Shomga rihla qilib, oʻsha yurtlar shayxlaridan olgan, yetti yuz ellik ikkinchi yildan boshlab bu ishga shunday berilganki, faqat shu bilan tanilgan va shayxlari hayot boʻla turib yakka-yu yagona boʻlgan. Shayxlaridan al-Izz ibn Jamoʼa: «Misr diyorida hadisni daʼvo qilgan har kim — undan boshqasi rad etiladi», degan. Tasnif va dars bilan shugʻullanib, «Ihyo» hadislarining taxriji, hadis ilmidagi «Alfiya» va uning sharhi, siyra hamda gʻarib al-Qurʼon haqidagi manzumalar, Ibn Daqiq al-Iydning «al-Iqtiroh»ini nazmga solish, Ibn Sayyid an-Nos qoldirgan joydan Termiziy sharhini davom ettirish (toʻqqiz jild yozib, tugallamagan), «al-Istiʼoza bil-Vohid min iqomati jumʼatayn fi makonin vohid», Navaviyning «Sharh al-Muhazzab»ini toʻldirish, al-Isnaviyning «al-Muhimmot»iga istidrok va Bayzoviyning «Minhoj»ini nazmga solish kabi asarlarni yozgan; ash-Shavkoniy uning Termiziy sharhining birinchi jildini koʻrib, unda boshqa joyda topilmaydigan foydalar, gʻarib usul va ajib uslub borligini aytadi. Doru-l-hadis al-Komiliyada, az-Zohiriyada va Ibn Tulun jomeʼida hadisdan dars bergan; koʻp bor haj qilib mujovir boʻlgan va u yerda imlo qilgan; yetti yuz sakson sakkizinchi yilda Madina qozisi, xatibi va imomi etib tayinlanib, uch yilu besh oydan keyin chetlatilgan, Qohiraga qaytib, yetti yuz toʻqson beshinchi yildan boshlab toʻrt yuz oʻn olti majlis imlo qilgan. Nurli soqolli, koʻrkam yuzli, viqorli, kam gapiruvchi, takallufni tashlagan, turmushi tor, tahoratda oʻta ehtiyotkor — oʻzidan yoki hamrohi al-Haysamiydan boshqasiga suyanmas, juda hayoli, odamlardan chetlanuvchi, latifagoʻy kishi edi. Shogirdi hofiz Ibn Hajar: «Uzoq muddat uning suhbatida boʻldim, tun namozini tark etganini koʻrmadim, u kabi odat boʻlib qolgan edi; har oyda uch kun nafl roʻza tutardi», deydi. Nahv, lugʻat, gʻarib, qiroat, fiqh va usulni bilgan, lekin unda hadis gʻolib boʻlib, u bilan mashhur boʻlgan; zamondoshlari va shogirdlaridan koʻpchilik uni ulugʻlab tarjima qilgan, Ibn al-Jazariy unga marsiya aytgan.Катта ҳофиз. Етти юз йигирма бешинчи йил жумодул-уло ойининг йигирма биринчи кунида, отаси Мисрга кўчганидан кейин ўша ерда туғилган. Қози Санжардан, қози Тақиюддин ал-Ахноий ал-Моликийдан ва бошқалардан ҳадис эшитган; «ал-Ҳовий»ни ва Ибн Дақиқ ал-Ийднинг «ал-Илмом»ини ёд олган, баъзан бир кунда тўрт юз сатр ёдлар эди. Етти қироатни ўқиган, фиқҳ ва усулни Ибн Адлон ва ал-Иснавий кабилардан олган, сўнг ҳадисга юзланиб, ал-Алў ат-Туркумонийдан ва бошқалардан олиб, ундан кўп фойда кўрган; Байт ал-Мақдис, Макка ва Шомга риҳла қилиб, ўша юртлар шайхларидан олган, етти юз эллик иккинчи йилдан бошлаб бу ишга шундай берилганки, фақат шу билан танилган ва шайхлари ҳаёт бўла туриб якка-ю ягона бўлган. Шайхларидан ал-Изз ибн Жамўа: «Миср диёрида ҳадисни даъво қилган ҳар ким — ундан бошқаси рад этилади», деган. Тасниф ва дарс билан шуғулланиб, «Иҳё» ҳадисларининг тахрижи, ҳадис илмидаги «Алфия» ва унинг шарҳи, сийра ҳамда ғариб ал-Қуръон ҳақидаги манзумалар, Ибн Дақиқ ал-Ийднинг «ал-Иқтироҳ»ини назмга солиш, Ибн Саййид ан-Нос қолдирган жойдан Термизий шарҳини давом эттириш (тўққиз жилд ёзиб, тугалламаган), «ал-Истиъоза бил-Воҳид мин иқомати жумъатайн фи маконин воҳид», Нававийнинг «Шарҳ ал-Муҳаззаб»ини тўлдириш, ал-Иснавийнинг «ал-Муҳиммот»ига истидрок ва Байзовийнинг «Минҳож»ини назмга солиш каби асарларни ёзган; аш-Шавконий унинг Термизий шарҳининг биринчи жилдини кўриб, унда бошқа жойда топилмайдиган фойдалар, ғариб усул ва ажиб услуб борлигини айтади. Дору-л-ҳадис ал-Комилияда, аз-Зоҳирияда ва Ибн Тулун жомеъида ҳадисдан дарс берган; кўп бор ҳаж қилиб мужовир бўлган ва у ерда имло қилган; етти юз саксон саккизинчи йилда Мадина қозиси, хатиби ва имоми этиб тайинланиб, уч йилу беш ойдан кейин четлатилган, Қоҳирага қайтиб, етти юз тўқсон бешинчи йилдан бошлаб тўрт юз ўн олти мажлис имло қилган. Нурли соқолли, кўркам юзли, виқорли, кам гапирувчи, такаллуфни ташлаган, турмуши тор, таҳоратда ўта эҳтиёткор — ўзидан ёки ҳамроҳи ал-Ҳайсамийдан бошқасига суянмас, жуда ҳаёли, одамлардан четланувчи, латифагўй киши эди. Шогирди ҳофиз Ибн Ҳажар: «Узоқ муддат унинг суҳбатида бўлдим, тун намозини тарк этганини кўрмадим, у каби одат бўлиб қолган эди; ҳар ойда уч кун нафл рўза тутарди», дейди. Наҳв, луғат, ғариб, қироат, фиқҳ ва усулни билган, лекин унда ҳадис ғолиб бўлиб, у билан машҳур бўлган; замондошлари ва шогирдларидан кўпчилик уни улуғлаб таржима қилган, Ибн ал-Жазарий унга марсия айтган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 354Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 354