Abdurrahmon ibn Ahmad al-Jomiy

Xuroson qasabalaridan Jomda tugʻilgan. Ilmlar bilan eng toʻliq tarzda mashgʻul boʻlib, barcha maʼrifatlarda yetuk chiqqan, soʻng soʻfiya shayxlari suhbatida boʻlib, undan ham salmoqli ulush olgan. Xuroson va boshqa diyorlarda ilmi bilan shuhrat qozongani uchun Rum sultoni Boyazidxon uni oʻz mamlakatiga chorlab, oliy sovgʻalar yuborgan; u Xurosondan Rum tomon yoʻlga chiqqan, Hamadonga yetganida sulton yuborgan kishiga: «Men sultonning amriga bu yergacha boʻysundim, bundan keyin uzr etagiga yopishaman, chunki Rum yurtlarida vabo kasali borligini eshitib turibman, u yerga kira olmayman», degan. Sultonning uni chaqirishdan maqsadi soʻfiylar, kalom ulamolari va hakimlar orasidagi ixtilof xayoliga kelgani va uni shu toifalar orasida hakam qilmoqchi boʻlgani edi, ammo bu amalga oshmadi. Asarlaridan «al-Jomiy» nomi bilan mashhur «al-Kofiya» sharhi bor; Qurʼon tafsiriga kirishgan; forschada «Shavohid an-nubuvva» va «Nafahot al-uns» kitoblari hamda boshqa asarlari bor; forsiy nazmi shu til ahli orasida yod olishga bellashiladigan darajada. Hirotda, sakkiz yuz toʻqson sakkizinchi yilda vafot etgan.Хуросон қасабаларидан Жомда туғилган. Илмлар билан энг тўлиқ тарзда машғул бўлиб, барча маърифатларда етук чиққан, сўнг сўфия шайхлари суҳбатида бўлиб, ундан ҳам салмоқли улуш олган. Хуросон ва бошқа диёрларда илми билан шуҳрат қозонгани учун Рум султони Боязидхон уни ўз мамлакатига чорлаб, олий совғалар юборган; у Хуросондан Рум томон йўлга чиққан, Ҳамадонга етганида султон юборган кишига: «Мен султоннинг амрига бу ергача бўйсундим, бундан кейин узр этагига ёпишаман, чунки Рум юртларида вабо касали борлигини эшитиб турибман, у ерга кира олмайман», деган. Султоннинг уни чақиришдан мақсади сўфийлар, калом уламолари ва ҳакимлар орасидаги ихтилоф хаёлига келгани ва уни шу тоифалар орасида ҳакам қилмоқчи бўлгани эди, аммо бу амалга ошмади. Асарларидан «ал-Жомий» номи билан машҳур «ал-Кофия» шарҳи бор; Қуръон тафсирига киришган; форсчада «Шавоҳид ан-нубувва» ва «Нафаҳот ал-унс» китоблари ҳамда бошқа асарлари бор; форсий назми шу тил аҳли орасида ёд олишга беллашиладиган даражада. Ҳиротда, саккиз юз тўқсон саккизинчи йилда вафот этган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 327Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 327