Abdurrahmon ibn Yahyo al-Onisiy as-Sanʼoniy

Bir ming bir yuz oltmish sakkizinchi yil zul-qaʼda oyida tugʻilib, Sanʼoda voyaga yetgan. Arab tili va boshqa ilmlarni Sayyid Ismoil ibn Ismoil ibn Nosiruddindan, Sayyid Abdulloh ibn Muhammad al-Amirdan va boshqalardan, fiqhni Ahmad ibn Muhammad al-Harroziydan, hadisni muhaddis Lutf al-Boriy ibn Ahmad al-Vardan olgan. Mutolaaga berilib, oʻtkir zehni va tanqidchi fikri bilan koʻp ilmlarni, ayniqsa adab ilmlarini egallagan va bu sohada zamonasining yetuk kishilaridan biri boʻlgan. Xalifa uni avval Yaman viloyatlaridan birida, soʻng Hajja va uning atrofida qozi qilib tayinlagan; u bu ishni iffat, poklik, hurmat, hayabat va qatʼiyat bilan olib borgan, hatto uning amri amaldorlarning amridan oʻtkirroq boʻlgan; baʼzan botilchilar va sharʼiatga xilof qiluvchilar ustiga oʻz jamoati bilan yurish qilib, shijoat va tadbir bilan ish tutgan. Shu bilan birga ilmlarni mutolaa qilishdan boʻshamas, nozik masalalarda mudom muzokara va bahs qilar, arablar uslubida sof va gʻarib lugʻat bilan bezalgan sheʼrlar bitar, balogʻatli nasri esa vasfdan yuqori edi. Ash-Shavkoniy u bilan uchrashib, suhbatining yoqimliligi, zehnining kuchi va fahmining tezligini vasfga sigʻmas deb bilgan; u ash-Shavkoniyga oʻn savoldan iborat risola yozgan, ash-Shavkoniy esa «Tiyb an-nashr fi javob al-masoil al-ashr» nomli risola bilan javob bergan; yana unga baland bir qasida ham yoʻllagan.Бир минг бир юз олтмиш саккизинчи йил зул-қаъда ойида туғилиб, Санъода вояга етган. Араб тили ва бошқа илмларни Саййид Исмоил ибн Исмоил ибн Носируддиндан, Саййид Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ал-Амирдан ва бошқалардан, фиқҳни Аҳмад ибн Муҳаммад ал-Ҳаррозийдан, ҳадисни муҳаддис Лутф ал-Борий ибн Аҳмад ал-Вардан олган. Мутолаага берилиб, ўткир зеҳни ва танқидчи фикри билан кўп илмларни, айниқса адаб илмларини эгаллаган ва бу соҳада замонасининг етук кишиларидан бири бўлган. Халифа уни аввал Яман вилоятларидан бирида, сўнг Ҳажжа ва унинг атрофида қози қилиб тайинлаган; у бу ишни иффат, поклик, ҳурмат, ҳаябат ва қатъият билан олиб борган, ҳатто унинг амри амалдорларнинг амридан ўткирроқ бўлган; баъзан ботилчилар ва шаръиатга хилоф қилувчилар устига ўз жамоати билан юриш қилиб, шижоат ва тадбир билан иш тутган. Шу билан бирга илмларни мутолаа қилишдан бўшамас, нозик масалаларда мудом музокара ва баҳс қилар, араблар услубида соф ва ғариб луғат билан безалган шеърлар битар, балоғатли насри эса васфдан юқори эди. Аш-Шавконий у билан учрашиб, суҳбатининг ёқимлилиги, зеҳнининг кучи ва фаҳмининг тезлигини васфга сиғмас деб билган; у аш-Шавконийга ўн саволдан иборат рисола ёзган, аш-Шавконий эса «Тийб ан-нашр фи жавоб ал-масоил ал-ашр» номли рисола билан жавоб берган; яна унга баланд бир қасида ҳам йўллаган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 340Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 340