← Xaritaga qaytish← Харитага қайтиш
MuhaddislarМуҳаддислар

Abdurrazzoq ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Umar ibn Abul-Maoliy Muhammad ibn Mahmud ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Abul-Maoliy al-Mufazzal ibn Abbos ibn Abdulloh ibn Maʼn ibn Zoyida ash-Shayboniy al-Marvaziy al-Bagʻdodiy

Muhaddis

Asli marvlik, bagʻdodlik boʻlib, olti yuz qirq ikkinchi yil muharram oyida tugʻilgan. Bagʻdod voqeasida asir tushib, Nasiruddin at-Tusiyga qoʻshilgan, unga xizmat qilib undan taʼlim olgan; Muhyiddin ibn al-Jazariydan hadis eshitgan. Marogʻa xazinasidagi kitoblarni boshqargan — u yerda naql qilinishicha toʻrt yuz ming asar bor edi — va nodir kitoblardan xabardor boʻlib, juda katta bir tarix yozgan, soʻng uni «Majmaʼ al-odob va muʼjam al-asmoʼ val-alqob» nomi bilan besh jildga qisqartirgan; yana «Durar al-asdof fi nuhur al-avsof» va «ad-Durar an-nosiʼa fi shuaroʼ al-mia as-sobiʼa» kitoblari bor. Hadisga eʼtibor berib oʻzi oʻqigan, goʻzal xati bilan koʻp narsa yozgan va shayxlari besh yuzga yetadi, degan; sheʼri yaxshi, xati juda goʻzal edi, avvalgilarning ilmlariga ham nazar solgan va kuniga toʻrt daftar yozar edi. As-Safadiy: «Uni koʻrgan kishi menga aytdiki, u yerga chalqancha yotib, qoʻllarini shift tomonga koʻtargancha yozar ekan», deydi. Az-Zahabiy: «Nazmda va tarjimalarni bezashda qoʻli oq edi, zehni sogʻlom, qalami tez, xati goʻzal, mantiq va hikmatdan xabari bor edi; aytishlaricha, mast qiluvchi ichar ekan, soʻng tavba qilib holi tuzalgan; u maorif bogʻi va xabarlar dengizi edi», degan. Ayrim asarlarida islom tarixlarini mutolaa qilganini aytib, Xorazm, Isfahon, Qazvin, Ray, Marogʻa, Basra, Kufa, Vosit, Somarro, Takrit, Mavsil, Mayyoforiqin, Siqilliya va Yaman tarixlarini sanab oʻtgan.Асли марвлик, бағдодлик бўлиб, олти юз қирқ иккинчи йил муҳаррам ойида туғилган. Бағдод воқеасида асир тушиб, Насируддин ат-Тусийга қўшилган, унга хизмат қилиб ундан таълим олган; Муҳйиддин ибн ал-Жазарийдан ҳадис эшитган. Мароға хазинасидаги китобларни бошқарган — у ерда нақл қилинишича тўрт юз минг асар бор эди — ва нодир китоблардан хабардор бўлиб, жуда катта бир тарих ёзган, сўнг уни «Мажмаъ ал-одоб ва муъжам ал-асмў вал-алқоб» номи билан беш жилдга қисқартирган; яна «Дурар ал-асдоф фи нуҳур ал-авсоф» ва «ад-Дурар ан-носиъа фи шуарў ал-миа ас-собиъа» китоблари бор. Ҳадисга эътибор бериб ўзи ўқиган, гўзал хати билан кўп нарса ёзган ва шайхлари беш юзга етади, деган; шеъри яхши, хати жуда гўзал эди, аввалгиларнинг илмларига ҳам назар солган ва кунига тўрт дафтар ёзар эди. Ас-Сафадий: «Уни кўрган киши менга айтдики, у ерга чалқанча ётиб, қўлларини шифт томонга кўтарганча ёзар экан», дейди. Аз-Заҳабий: «Назмда ва таржималарни безашда қўли оқ эди, зеҳни соғлом, қалами тез, хати гўзал, мантиқ ва ҳикматдан хабари бор эди; айтишларича, маст қилувчи ичар экан, сўнг тавба қилиб ҳоли тузалган; у маориф боғи ва хабарлар денгизи эди», деган. Айрим асарларида ислом тарихларини мутолаа қилганини айтиб, Хоразм, Исфаҳон, Қазвин, Рай, Мароға, Басра, Куфа, Восит, Сомарро, Такрит, Мавсил, Майёфориқин, Сиқиллия ва Яман тарихларини санаб ўтган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 356Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 356