Abu Abdurrahmon al-Muqriʼ
Muhaddis
Imom, olim, hofiz, muqriʼ, muhaddis, hujjat, Haram shayxi Abu Abdurrahmon Abdulloh ibn Yazid ibn Abdurrahmon — asli ahvozlik, basralik, soʻngra makkalik; Umar ibn al-Xattob oilasining mavlosi. Tugʻilishi 120 h. atrofida boʻlgan. Ibn Avn, Kahmas ibn al-Hasan, Abu Hanifa, Muso ibn Ulay ibn Raboh, Hayva ibn Shurayh, Harmala ibn Imron at-Tujibiy, Shuʼba ibn al-Hajjoj, Saʼid ibn Abu Ayyub, Abdurrahmon ibn Ziyod ibn Anʼum al-Ifriqiy, Yahyo ibn Ayyub, Lays, Ibn Lahiʼa, Molik, Muhammad ibn Abdulloh ash-Shuayniy, al-Masʼudiy, Ibn Lahiʼaning amakisi Ayyosh ibn Uqba, Varqo ibn Umar al-Yashkuriy va koʻp kishilardan hadis rivoyat qilgan. Undan Buxoriy — barchasi bir kishi orqali undan — Ahmad ibn Hanbal, Ishoq, Abu Xaysama, Ibn Numayr, Horun al-Hammol, al-Hasan ibn Ali al-Hulvoniy, Muhammad ibn Yahyo az-Zuhliy, Abbos ad-Duriy, Muhammad ibn Usoma, Horun ibn Ismoil as-Soigʻ, Bishr ibn Muso, al-Horis ibn Abu Mallul, Abu-z-Zinboʼ Ravh ibn al-Faraj al-Qatton va koʻp kishilar rivoyat qilgan. Nasoiy uni siqa sanagan; u Buxoriyning ulugʻ shayxlaridandir. Muhammad ibn Osim as-Saqafiy aytadi: Abu Abdurrahmonni shunday deganini eshitdim: «Men toʻqson bilan yuz yosh orasidaman; Basrada oʻttiz olti yil, mana bu yerda — Makkada — oʻttiz besh yil Qurʼon oʻqitdim». Zahabiy aytadi: u harflarni Nofiʼ ibn Abu Nuaymdan olgan va, oʻylashimcha, unga tilovat qilgan; qiroatda oʻz ixtiyori bor edi, uni oʻgʻli Muhammad ibn Abu Abdurrahmon undan rivoyat qilgan; unga koʻp kishi talqin olgan. Uning oʻgʻli Muhammad aytadi: Ibn al-Muborakdan otam haqida soʻralsa: «U sof oltin edi», der edi. Abu Hotim: «U sadduq», degan. Xaliliy: «Siqalardan rivoyat qilgan hadisi hujjat; baʼzi hadislarda yolgʻiz qoladi; oʻgʻli Muhammad esa siqadir», degan. Buxoriy aytadi: u Makkada 212 yoki 213 h. da vafot etdi; Mutayyin esa: «213-yilda», degan. Zahabiy aytadi: uning oliy rivoyatlari «al-Qatiʼiyyot»da uchraydi; u Islom shayxlaridan edi, rahimahulloh.Имом, олим, ҳофиз, муқриъ, муҳаддис, ҳужжат, Ҳарам шайхи Абу Абдурраҳмон Абдуллоҳ ибн Язид ибн Абдурраҳмон — асли аҳвозлик, басралик, сўнгра маккалик; Умар ибн ал-Хаттоб оиласининг мавлоси. Туғилиши 120 ҳ. атрофида бўлган. Ибн Авн, Каҳмас ибн ал-Ҳасан, Абу Ҳанифа, Мусо ибн Улай ибн Рабоҳ, Ҳайва ибн Шурайҳ, Ҳармала ибн Имрон ат-Тужибий, Шуъба ибн ал-Ҳажжож, Саъид ибн Абу Айюб, Абдурраҳмон ибн Зиёд ибн Анъум ал-Ифриқий, Яҳё ибн Айюб, Лайс, Ибн Лаҳиъа, Молик, Муҳаммад ибн Абдуллоҳ аш-Шуайний, ал-Масъудий, Ибн Лаҳиъанинг амакиси Айёш ибн Уқба, Варқо ибн Умар ал-Яшкурий ва кўп кишилардан ҳадис ривоят қилган. Ундан Бухорий — барчаси бир киши орқали ундан — Аҳмад ибн Ҳанбал, Исҳоқ, Абу Хайсама, Ибн Нумайр, Ҳорун ал-Ҳаммол, ал-Ҳасан ибн Али ал-Ҳулвоний, Муҳаммад ибн Яҳё аз-Зуҳлий, Аббос ад-Дурий, Муҳаммад ибн Усома, Ҳорун ибн Исмоил ас-Соиғ, Бишр ибн Мусо, ал-Ҳорис ибн Абу Маллул, Абу-з-Зинбў Равҳ ибн ал-Фараж ал-Қаттон ва кўп кишилар ривоят қилган. Насоий уни сиқа санаган; у Бухорийнинг улуғ шайхларидандир. Муҳаммад ибн Осим ас-Сақафий айтади: Абу Абдурраҳмонни шундай деганини эшитдим: «Мен тўқсон билан юз ёш орасидаман; Басрада ўттиз олти йил, мана бу ерда — Маккада — ўттиз беш йил Қуръон ўқитдим». Заҳабий айтади: у ҳарфларни Нофиъ ибн Абу Нуаймдан олган ва, ўйлашимча, унга тиловат қилган; қироатда ўз ихтиёри бор эди, уни ўғли Муҳаммад ибн Абу Абдурраҳмон ундан ривоят қилган; унга кўп киши талқин олган. Унинг ўғли Муҳаммад айтади: Ибн ал-Муборакдан отам ҳақида сўралса: «У соф олтин эди», дер эди. Абу Ҳотим: «У саддуқ», деган. Халилий: «Сиқалардан ривоят қилган ҳадиси ҳужжат; баъзи ҳадисларда ёлғиз қолади; ўғли Муҳаммад эса сиқадир», деган. Бухорий айтади: у Маккада 212 ёки 213 ҳ. да вафот этди; Мутаййин эса: «213-йилда», деган. Заҳабий айтади: унинг олий ривоятлари «ал-Қатиъийёт»да учрайди; у Ислом шайхларидан эди, раҳимаҳуллоҳ.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 14, b. 166Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 14, б. 166