Abu Bakr Abdulqohir ibn Abdurrahmon ibn Muhammad al-Forisiy al-Jurjoniy
أبو بكر عبد القاهر بن عبد الرحمن بن محمد الفارسي الأصل، الجرجاني الدار
Mufassir
Abu Bakr Abdulqohir ibn Abdurrahmon al-Jurjoniy asli forsiy boʻlib, deyarli butun umrini Kaspiy boʻyidagi Jurjon shahrida oʻtkazgan. Nahv ilmini Abu Ali al-Forisiyning jiyani Abul Husayn Muhammad ibn al-Hasandan oʻrgangan; kambagʻal, ammo qanoatli va taqvodor hayot kechirgani, shahridan chiqmay dars berib oʻtgani manbalarda taʼkidlanadi. Fiqhda shofiiy, aqidada ashʼariy edi. U arab balogʻat ilmining haqiqiy asoschisi sanaladi: «Daloil al-iʼjoz» asarida soʻzning goʻzalligi alohida lafzlarda emas, balki maʼnolarning gap tuzilishidagi munosabatlarida — «nazm» nazariyasida ekanini isbotlab, Qurʼon iʼjozini shu asosda tushuntirgan. «Asror al-balogʻa» esa tashbeh, istiora va majozning taʼsir mexanizmini tahlil qiladi. Bu ikki kitob keyinchalik az-Zamaxshariy, ar-Roziy va as-Sakkokiy orqali maoniy hamda bayon ilmlarining butun tizimiga asos boʻldi. Nahvdagi «al-Avomil al-mia» va «al-Jumal» risolalari esa asrlar davomida boshlangʻich darslik boʻlib kelgan. 471 h. (1078 m.) yili Jurjonda vafot etgan.Абу Бакр Абдулқоҳир ибн Абдурраҳмон ал-Журжоний асли форсий бўлиб, деярли бутун умрини Каспий бўйидаги Журжон шаҳрида ўтказган. Наҳв илмини Абу Али ал-Форисийнинг жияни Абул Ҳусайн Муҳаммад ибн ал-Ҳасандан ўрганган; камбағал, аммо қаноатли ва тақводор ҳаёт кечиргани, шаҳридан чиқмай дарс бериб ўтгани манбаларда таъкидланади. Фиқҳда шофиий, ақидада ашъарий эди. У араб балоғат илмининг ҳақиқий асосчиси саналади: «Далоил ал-иъжоз» асарида сўзнинг гўзаллиги алоҳида лафзларда эмас, балки маъноларнинг гап тузилишидаги муносабатларида — «назм» назариясида эканини исботлаб, Қуръон иъжозини шу асосда тушунтирган. «Асрор ал-балоға» эса ташбеҳ, истиора ва мажознинг таъсир механизмини таҳлил қилади. Бу икки китоб кейинчалик аз-Замахшарий, ар-Розий ва ас-Саккокий орқали маоний ҳамда баён илмларининг бутун тизимига асос бўлди. Наҳвдаги «ал-Авомил ал-миа» ва «ал-Жумал» рисолалари эса асрлар давомида бошланғич дарслик бўлиб келган. 471 ҳ. (1078 м.) йили Журжонда вафот этган.
Manba koʻrsatilmagan — umumiy maʼlumot asosidaМанба кўрсатилмаган — умумий маълумот асосида