Abu Dalaf al-Ijliy
Muhaddis
Ismi Qosim ibn Iso ibn Idris ibn Maʼqil ibn Umayr ibn Shayx ibn Muoviya ibn Xuzoiy ibn Abdulazzo ibn Dalaf ibn Jasham ibn Qays ibn Saʼd ibn Ijl ibn Lujaym — amir, Maʼmun va Muʼtasimning qoʻmondonlaridan biri. Karamli, saxovatli, maqtovga sazovor kishi edi; shoirlar har tarafdan uning huzuriga kelardi, Abu Tammom at-Toiy ham uning eshigiga borib turganlardan edi. Adabiyot va musiqada mahorati bor edi, «Siyosatul-muluk», ov va qushlar, qurol-yarogʻ haqida kitoblar tasnif qilgan. Bakr ibn an-Nattoh uni maqtab: «Ey kimyo va uning ilmini istagan, Ibn Isoni maqta — eng buyuk kimyo shudir; yer yuzida bir dirham qolsa ham, uni maqtaganing uchun oʻsha dirham senga kelardi», degan va shu baytlar uchun oʻn ming dirham bergani aytiladi. Botir va shiddatli, beray deb charchamaydigan, zimmasiga qarz olib ham beradigan odam edi; otasi Karaj shahrini qura boshlab, tugatolmay vafot etgan, uni Abu Dalaf oxiriga yetkazdi. Unda shiaga moyillik bor edi va: «Kim shialikda gʻuluvga ketmasa, u zinodan tugʻilgan», derdi.Исми Қосим ибн Исо ибн Идрис ибн Маъқил ибн Умайр ибн Шайх ибн Муовия ибн Хузоий ибн Абдулаззо ибн Далаф ибн Жашам ибн Қайс ибн Саъд ибн Ижл ибн Лужайм — амир, Маъмун ва Муътасимнинг қўмондонларидан бири. Карамли, саховатли, мақтовга сазовор киши эди; шоирлар ҳар тарафдан унинг ҳузурига келарди, Абу Таммом ат-Тоий ҳам унинг эшигига бориб турганлардан эди. Адабиёт ва мусиқада маҳорати бор эди, «Сиёсатул-мулук», ов ва қушлар, қурол-яроғ ҳақида китоблар тасниф қилган. Бакр ибн ан-Наттоҳ уни мақтаб: «Эй кимё ва унинг илмини истаган, Ибн Исони мақта — энг буюк кимё шудир; ер юзида бир дирҳам қолса ҳам, уни мақтаганинг учун ўша дирҳам сенга келарди», деган ва шу байтлар учун ўн минг дирҳам бергани айтилади. Ботир ва шиддатли, берай деб чарчамайдиган, зиммасига қарз олиб ҳам берадиган одам эди; отаси Караж шаҳрини қура бошлаб, тугатолмай вафот этган, уни Абу Далаф охирига етказди. Унда шиага мойиллик бор эди ва: «Ким шиаликда ғулувга кетмаса, у зинодан туғилган», дерди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5278Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5278