Abu Hurayra Abdurrahmon ibn Saxr ad-Davsiy
أبو هريرة عبد الرحمن بن صخر الدوسي
Muhaddis · Faqih · Sahobiy
Ular rivoyat qilgan yoki ular haqida rivoyat qilingan hadislarУлар ривоят қилган ёки улар ҳақида ривоят қилинган ҳадислар6170Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Abu Hurayra raziyallohu anhu haqida aytilishicha, johiliyatda uning ismi Abdu Shams, kunyasi Abul-Asvad boʻlgan; Rasululloh ﷺ uning ismini Abdulloh deb qoʻygan va Abu Hurayra deb kunya bergan. Uning oʻzidan mashhur boʻlgan rivoyatga koʻra, kunyasi yovvoyi bir mushukning bolalari sababli qoʻyilgan: «Ularni topib olib, yengimga solib yurardim, shu bilan bu kunya bilan atalib qoldim», degan. Tabaroniyning aytishicha, onasi Maymuna bint Sabihdir. U Nabiy ﷺ dan koʻp, pokiza va barakali ilm — koʻpligi jihatidan hech kim yetishmagan darajada — rivoyat qildi; yana Ubay, Abu Bakr, Umar, Usoma, Oisha, Fazl, Basra ibn Abu Basra va Kaʼb al-Ahbordan hadis oldi. Undan sahoba va tobeʼinlardan juda koʻp kishi rivoyat qildi; aytilishicha, uning shogirdlari soni sakkiz yuzga yetgan. «Tahzib» sohibi esa faqat oltita imomning kitoblarida undan rivoyati bor kishilarni sanab chiqqan, xolos. Ana shu roʻyxatda Anas ibn Molik, Jobir ibn Abdulloh, Abdulloh ibn Abbos, Hasan al-Basriy, Saʼid ibn al-Musayyib, Saʼid al-Maqburiy, Urva ibn az-Zubayr, Muhammad ibn Sirin, Shaʼbiy, Tovus al-Yamoniy, Ato ibn Abu Raboh, Ato ibn Yasor, Ali ibn al-Husayn, Muhammad ibn Kaʼb al-Quraziy, Qosim ibn Muhammad, Qabisa ibn Zuayb, Qays ibn Abu Hozim, Molik ibn Abu Omir al-Asbahiy, Mujohid, oʻgʻli al-Muharrar ibn Abu Hurayra, Hammom ibn Munabbih, Maymun ibn Mehron, Abu Idris al-Xavloniy, Abu Salama ibn Abdurrahmon, Abu Solih as-Sammon va Abu Usmon an-Nahdiy kabi koʻplab nomlar keladi. Ular orasida undan eshitmagan, balki mursal rivoyat qiladiganlari ham qayd etilgan: Ato al-Xurosoniy, Makhul, Ibn Shihob az-Zuhriy, Yazid ibn Ruman va Qaʼqoʻ ibn Hakim shular jumlasidandir. Bu roʻyxatda yana Basra, Kufa, Shom va Misr ahlidan Zuroro ibn Avfo, Sulaymon ibn Yasor, Shaqiq ibn Salama, Amr ibn Dinor, Amr ibn Maymun al-Avdiy, Voila ibn al-Asqaʼ, Yahyo ibn Yaʼmar, Yusuf ibn Mohak, Abul-Joavzoʼ ar-Rabaʼiy, Abu Rofiʼ as-Soigʻ, Abul-Oliya ar-Riyohiy va Abu Idris al-Xavloniy kabi tobeʼinlar keladi; ularning baʼzilaridan rivoyati haqida «ixtilof bor», «agar sahih boʻlsa», «uni uchratmagan» degan izohlar ham qayd etilgan.Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу ҳақида айтилишича, жоҳилиятда унинг исми Абду Шамс, куняси Абул-Асвад бўлган; Расулуллоҳ ﷺ унинг исмини Абдуллоҳ деб қўйган ва Абу Ҳурайра деб куня берган. Унинг ўзидан машҳур бўлган ривоятга кўра, куняси ёввойи бир мушукнинг болалари сабабли қўйилган: «Уларни топиб олиб, енгимга солиб юрардим, шу билан бу куня билан аталиб қолдим», деган. Табаронийнинг айтишича, онаси Маймуна бинт Сабиҳдир. У Набий ﷺ дан кўп, покиза ва баракали илм — кўплиги жиҳатидан ҳеч ким етишмаган даражада — ривоят қилди; яна Убай, Абу Бакр, Умар, Усома, Оиша, Фазл, Басра ибн Абу Басра ва Каъб ал-Аҳбордан ҳадис олди. Ундан саҳоба ва тобеъинлардан жуда кўп киши ривоят қилди; айтилишича, унинг шогирдлари сони саккиз юзга етган. «Таҳзиб» соҳиби эса фақат олтита имомнинг китобларида ундан ривояти бор кишиларни санаб чиққан, холос. Ана шу рўйхатда Анас ибн Молик, Жобир ибн Абдуллоҳ, Абдуллоҳ ибн Аббос, Ҳасан ал-Басрий, Саъид ибн ал-Мусаййиб, Саъид ал-Мақбурий, Урва ибн аз-Зубайр, Муҳаммад ибн Сирин, Шаъбий, Товус ал-Ямоний, Ато ибн Абу Рабоҳ, Ато ибн Ясор, Али ибн ал-Ҳусайн, Муҳаммад ибн Каъб ал-Қуразий, Қосим ибн Муҳаммад, Қабиса ибн Зуайб, Қайс ибн Абу Ҳозим, Молик ибн Абу Омир ал-Асбаҳий, Мужоҳид, ўғли ал-Муҳаррар ибн Абу Ҳурайра, Ҳаммом ибн Мунаббиҳ, Маймун ибн Меҳрон, Абу Идрис ал-Хавлоний, Абу Салама ибн Абдурраҳмон, Абу Солиҳ ас-Саммон ва Абу Усмон ан-Наҳдий каби кўплаб номлар келади. Улар орасида ундан эшитмаган, балки мурсал ривоят қиладиганлари ҳам қайд этилган: Ато ал-Хуросоний, Макҳул, Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий, Язид ибн Руман ва Қаъқў ибн Ҳаким шулар жумласидандир. Бу рўйхатда яна Басра, Куфа, Шом ва Миср аҳлидан Зуроро ибн Авфо, Сулаймон ибн Ясор, Шақиқ ибн Салама, Амр ибн Динор, Амр ибн Маймун ал-Авдий, Воила ибн ал-Асқаъ, Яҳё ибн Яъмар, Юсуф ибн Моҳак, Абул-Жоавзў ар-Рабаъий, Абу Рофиъ ас-Соиғ, Абул-Олия ар-Риёҳий ва Абу Идрис ал-Хавлоний каби тобеъинлар келади; уларнинг баъзиларидан ривояти ҳақида «ихтилоф бор», «агар саҳиҳ бўлса», «уни учратмаган» деган изоҳлар ҳам қайд этилган.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 6, b. 578Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 6, б. 578
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Uning johiliyatdagi va islomdagi ismi hamda otasining ismi haqida koʻp ixtilof qilingan; eng mashhuri — Abdurrahmon ibn Saxr. U Azd qabilasidan, soʻng Davsdan edi. Johiliyatdagi ismi Abdushams, bir qavlda Abdunuhm, bir qavlda Abdugʻanm boʻlgan, kunyasi Abul-Asvad edi; Rasululloh ﷺ unga Abdulloh — bir qavlda Abdurrahmon — deb ism qoʻyib, Abu Hurayra deb kunya berdilar.Унинг жоҳилиятдаги ва исломдаги исми ҳамда отасининг исми ҳақида кўп ихтилоф қилинган; энг машҳури — Абдурраҳмон ибн Сахр. У Азд қабиласидан, сўнг Давсдан эди. Жоҳилиятдаги исми Абдушамс, бир қавлда Абдунуҳм, бир қавлда Абдуғанм бўлган, куняси Абул-Асвад эди; Расулуллоҳ ﷺ унга Абдуллоҳ — бир қавлда Абдурраҳмон — деб исм қўйиб, Абу Ҳурайра деб куня бердилар.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 3983Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 3983
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Imom, faqih, mujtahid, hofiz, Rasululloh ﷺning sahobasi, Abu Hurayra ad-Davsiy al-Yamoniy. Sobit hofizlarning sarvari. Uning ismi haqida koʻp qavllar bilan ixtilof qilingan; ularning eng toʻgʻrisi — Abdurahmon ibn Saxr. Ibn Gʻanm ham deyilgan. Aytilishicha, ismi Abdushams edi; Abdulloh ham deyilgan. Sukayn ham deyilgan. Omir ham deyilgan. Burayr ham deyilgan. Abd ibn Gʻanm ham deyilgan. Amr ham deyilgan. Saʼid ham deyilgan. Otasining ismi haqida ham shunday qavllar bor. Hishom ibn al-Kalbiy aytadi: U — Umayr ibn Omir ibn Zush-Shara ibn Torif ibn Ayyon ibn Abu Saʼb ibn Haniyya ibn Saʼd ibn Saʼlaba ibn Sulaym ibn Fahm ibn Gʻanm ibn Davs ibn Adson ibn Abdulloh ibn Zahron ibn Kaʼb ibn al-Horis ibn Kaʼb ibn Abdulloh ibn Molik ibn Nasr ibn al-Azd. Aynan shuni Xalifa ibn Xayyot ham uning nasabida aytgan; lekin u «Ayyon» oʻrniga «Attob», «Haniyya» oʻrniga «Munabbih» degan. (Matn shu yerda uzilgan.) Olti kitob ramzi: (ع).Имом, фақиҳ, мужтаҳид, ҳофиз, Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаси, Абу Ҳурайра ад-Давсий ал-Ямоний. Собит ҳофизларнинг сарвари. Унинг исми ҳақида кўп қавллар билан ихтилоф қилинган; уларнинг энг тўғриси — Абдураҳмон ибн Сахр. Ибн Ғанм ҳам дейилган. Айтилишича, исми Абдушамс эди; Абдуллоҳ ҳам дейилган. Сукайн ҳам дейилган. Омир ҳам дейилган. Бурайр ҳам дейилган. Абд ибн Ғанм ҳам дейилган. Амр ҳам дейилган. Саъид ҳам дейилган. Отасининг исми ҳақида ҳам шундай қавллар бор. Ҳишом ибн ал-Калбий айтади: У — Умайр ибн Омир ибн Зуш-Шара ибн Ториф ибн Айён ибн Абу Саъб ибн Ҳанийя ибн Саъд ибн Саълаба ибн Сулайм ибн Фаҳм ибн Ғанм ибн Давс ибн Адсон ибн Абдуллоҳ ибн Заҳрон ибн Каъб ибн ал-Ҳорис ибн Каъб ибн Абдуллоҳ ибн Молик ибн Наср ибн ал-Азд. Айнан шуни Халифа ибн Хайёт ҳам унинг насабида айтган; лекин у «Айён» ўрнига «Аттоб», «Ҳанийя» ўрнига «Мунаббиҳ» деган. (Матн шу ерда узилган.) Олти китоб рамзи: (ع).
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 6, b. 578Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 6, б. 578