Abu Jaʼfar ibn Hamdon

Imom, hofiz, zohid, peshvo, duosi ijobat boʻluvchi, shayxul-islom Abu Jaʼfar Ahmad ibn Hamdon ibn Ali ibn Sinon al-Jiyriy an-Naysoburiy — ikki shayx: Abul-Abbos Muhammad va Abu Amr Muhammadning otasi. U ikki yuz qirq (240 h.) atrofida yoki undan avval tugʻilgan. Oʻz shahrida Ahmad ibn al-Azhardan, Abdulloh ibn Hoshim at-Tusiydan, Abdurrahmon ibn Bishrdan, Muhammad ibn Yahyo az-Zuhliydan va ulardan keyingilardan hadis eshitdi; soʻng safar qilib haj qildi va Abu Yahyo ibn Abu Maysara, Abu Amr ibn Abu Gʻaraza al-Gʻiforiy, Ismoil qozi, Usmon ibn Saʼid ad-Doramiy, Hasan ibn Ali ibn Ziyod, Muoz ibn Najda kabilardan oldi. Oʻgʻli Abul-Abbosni olib Muhammad ibn Ayyub al-Bajaliy va boshqalarning huzuriga, oʻgʻli Abu Amrni olib Hasan ibn Sufyon va uning tengdoshlariga safar qildi. U «Sahih Muslim»ga mustaxraj qilib «as-Sahih»ni tasnif etdi va ilm idishlaridan biri edi. Undan Abu Usmon Saʼid ibn Ismoil al-Hiyriy az-Zohid, hofiz Abu Ali Husayn ibn Ali, Abdulloh ibn Saʼd, Abul-Valid Hasson ibn Muhammad, Abul-Abbos ibn Uqda, ikki oʻgʻli va bir toifa rivoyat qildilar. Hokim Abu Amr ibn Hamdondan eshitgan: «Otam Muslimning kitobida Muhammad ibn Abbodning Sufyondan rivoyat qilgan “Yengillashtiringlar, qiyinlashtirmanglar” hadisiga yetganida, uni Ibn Abboddan rivoyat qiladigan birortasini topa olmadi; unga: “U Abu Yaʼlo al-Mavsiliyda bor”, deyilganida, shu bitta hadisni eshitish uchun Naysoburdan qasd qilib unga safar qildi». Yana: «Otam keksaygan chogʻida Jurjonga chiqdi — Imron ibn Muso ibn Mujoshiʼdan Suvayd ibn Saʼid orqali Nofeʼdan, u Ibn Umardan rivoyat qilingan “Odamlar bomdod namozida turganida, birov kelib qoldi...” hadisini eshitish uchun; men uni otam bilan birga eshitdim». Abu Amr otasidan: «Buxoriy “Menga falonchi aytdi” degan har bir joy munovala va arzdir», deganini naql qiladi hamda: «Otam kechani ibodat bilan tiriltirardi», deydi. Abu Amr Ibn Uqdaga bir hadisni arz qilganida, u: «Buni bizga Ibn Sinon deb ataladigan uzun boʻyli shayx aytib bergan», dedi; Abu Amr: «U mening otam», dedi. Abu Abdurrahmon as-Sulamiyning aytishicha, shayx Abu Jaʼfar Abu Hafs an-Naysoburiy va Shoh ibn Shujoʼning suhbatida boʻlgan; Junayd unga maktub yozib turgan. Abu Usmon al-Hiyriy: «Kim xavf ahlining yoʻllariga qaramoqchi boʻlsa, Abu Jaʼfarga qarasin», derdi. Hokim Abu Amrdan: «Otam uch yuz oʻn bir (311 h.) yilda, Ibn Xuzaymadan bir necha kun oldin vafot etdi; otam bir muddat Abu Usmon bilan birga Abu Hafs an-Naysoburiyning huzuriga qatnab turardi», deganini keltiradi. Zahabiy: «Ibn Xuzayma uch yuz oʻn bir yilning zulqaʼda oyi ikkinchi kunida vafot etgan; imom Abu Jaʼfarning nomi esa ogʻizni toʻldirar edi. U ikki mashhur oʻgʻil qoldirdi: Xorazm shayxi Abul-Abbos ibn Hamdon va Naysobur musnidi Abu Amr ibn Hamdon», deydi.Имом, ҳофиз, зоҳид, пешво, дуоси ижобат бўлувчи, шайхул-ислом Абу Жаъфар Аҳмад ибн Ҳамдон ибн Али ибн Синон ал-Жийрий ан-Найсобурий — икки шайх: Абул-Аббос Муҳаммад ва Абу Амр Муҳаммаднинг отаси. У икки юз қирқ (240 ҳ.) атрофида ёки ундан аввал туғилган. Ўз шаҳрида Аҳмад ибн ал-Азҳардан, Абдуллоҳ ибн Ҳошим ат-Тусийдан, Абдурраҳмон ибн Бишрдан, Муҳаммад ибн Яҳё аз-Зуҳлийдан ва улардан кейингилардан ҳадис эшитди; сўнг сафар қилиб ҳаж қилди ва Абу Яҳё ибн Абу Майсара, Абу Амр ибн Абу Ғараза ал-Ғифорий, Исмоил қози, Усмон ибн Саъид ад-Дорамий, Ҳасан ибн Али ибн Зиёд, Муоз ибн Нажда кабилардан олди. Ўғли Абул-Аббосни олиб Муҳаммад ибн Айюб ал-Бажалий ва бошқаларнинг ҳузурига, ўғли Абу Амрни олиб Ҳасан ибн Суфён ва унинг тенгдошларига сафар қилди. У «Саҳиҳ Муслим»га мустахраж қилиб «ас-Саҳиҳ»ни тасниф этди ва илм идишларидан бири эди. Ундан Абу Усмон Саъид ибн Исмоил ал-Ҳийрий аз-Зоҳид, ҳофиз Абу Али Ҳусайн ибн Али, Абдуллоҳ ибн Саъд, Абул-Валид Ҳассон ибн Муҳаммад, Абул-Аббос ибн Уқда, икки ўғли ва бир тоифа ривоят қилдилар. Ҳоким Абу Амр ибн Ҳамдондан эшитган: «Отам Муслимнинг китобида Муҳаммад ибн Аббоднинг Суфёндан ривоят қилган “Енгиллаштиринглар, қийинлаштирманглар” ҳадисига етганида, уни Ибн Аббоддан ривоят қиладиган бирортасини топа олмади; унга: “У Абу Яъло ал-Мавсилийда бор”, дейилганида, шу битта ҳадисни эшитиш учун Найсобурдан қасд қилиб унга сафар қилди». Яна: «Отам кексайган чоғида Журжонга чиқди — Имрон ибн Мусо ибн Мужошиъдан Сувайд ибн Саъид орқали Нофеъдан, у Ибн Умардан ривоят қилинган “Одамлар бомдод намозида турганида, биров келиб қолди...” ҳадисини эшитиш учун; мен уни отам билан бирга эшитдим». Абу Амр отасидан: «Бухорий “Менга фалончи айтди” деган ҳар бир жой муновала ва арздир», деганини нақл қилади ҳамда: «Отам кечани ибодат билан тирилтирарди», дейди. Абу Амр Ибн Уқдага бир ҳадисни арз қилганида, у: «Буни бизга Ибн Синон деб аталадиган узун бўйли шайх айтиб берган», деди; Абу Амр: «У менинг отам», деди. Абу Абдурраҳмон ас-Суламийнинг айтишича, шайх Абу Жаъфар Абу Ҳафс ан-Найсобурий ва Шоҳ ибн Шужўнинг суҳбатида бўлган; Жунайд унга мактуб ёзиб турган. Абу Усмон ал-Ҳийрий: «Ким хавф аҳлининг йўлларига қарамоқчи бўлса, Абу Жаъфарга қарасин», дерди. Ҳоким Абу Амрдан: «Отам уч юз ўн бир (311 ҳ.) йилда, Ибн Хузаймадан бир неча кун олдин вафот этди; отам бир муддат Абу Усмон билан бирга Абу Ҳафс ан-Найсобурийнинг ҳузурига қатнаб турарди», деганини келтиради. Заҳабий: «Ибн Хузайма уч юз ўн бир йилнинг зулқаъда ойи иккинчи кунида вафот этган; имом Абу Жаъфарнинг номи эса оғизни тўлдирар эди. У икки машҳур ўғил қолдирди: Хоразм шайхи Абул-Аббос ибн Ҳамдон ва Найсобур мусниди Абу Амр ибн Ҳамдон», дейди.

Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 18, b. 299Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 18, б. 299