Abu Muhammad ibn Hazm

Allomo Ali ibn Ahmad ibn Saʼid ibn Hazm ibn Gʻolib ibn Solih al-Umaviy (mavlolaridan), asli forsiy, andalusiy-qurtubiy, zohiriy va koʻp asarlar sohibi. Davlat tomonidan oʻz shahridan quvilgan holda Labla badiyasidagi oʻz qishlogʻida, shaʼbon tugashiga ikki kun qolganda, yetmish ikki yoshida vafot etgan. Abu Umar ibn al-Jasur, Yahyo ibn Masʼud va koʻp kishidan rivoyat qilgan; birinchi eshitishi 399-yilda boʻlgan. Zakovat, zehn oʻtkirligi, Kitob, sunnat, mazhablar, millal va nihal, arabiyat, adab, mantiq va sheʼr ilmining kengligi unga borib toʻxtardi. Gʻazzoliy: «Abu Muhammad ibn Hazmning Allohning ismlari haqidagi kitobini topdim, u hifzining ulugʻligi va zehnining ravonligiga dalolat qiladi». Soid «Tarix»ida: «Ibn Hazm butun Andalus ahli ichida islom ilmlarini eng koʻp jamlagani va bilimi eng keng kishi edi; oʻgʻli al-Fazl menga otasining xati bilan taʼliflaridan qariyb toʻrt yuz jild toʻplanganini aytdi». Ibn Xallikon: hofiz, hadis ilmlarini bilguvchi, Kitob va sunnatdan ahkom chiqaruvchi edi; avval shofiʼiy mazhabida boʻlib, soʻng zohir ahli mazhabiga oʻtgan; ilmiga amal qiluvchi, oʻzi va otasidan qolgan vazirlik va mulk tadbiri raʼisligidan keyin dunyoga zohid, tavozeʼli edi. Asarlaridan: hadis fiqhida «al-Iysol», ilmlarning martabalari haqidagi kitob, yahudiy va nasroniylar Tavrot bilan Injilni oʻzgartirganini bayon qilgan kitob, mantiqqa oid «at-Taqrib» va gʻaroyib narsalarni jamlagan kichik «Nuqt ul-arus».Алломо Али ибн Аҳмад ибн Саъид ибн Ҳазм ибн Ғолиб ибн Солиҳ ал-Умавий (мавлоларидан), асли форсий, андалусий-қуртубий, зоҳирий ва кўп асарлар соҳиби. Давлат томонидан ўз шаҳридан қувилган ҳолда Лабла бадиясидаги ўз қишлоғида, шаъбон тугашига икки кун қолганда, етмиш икки ёшида вафот этган. Абу Умар ибн ал-Жасур, Яҳё ибн Масъуд ва кўп кишидан ривоят қилган; биринчи эшитиши 399-йилда бўлган. Заковат, зеҳн ўткирлиги, Китоб, суннат, мазҳаблар, миллал ва ниҳал, арабият, адаб, мантиқ ва шеър илмининг кенглиги унга бориб тўхтарди. Ғаззолий: «Абу Муҳаммад ибн Ҳазмнинг Аллоҳнинг исмлари ҳақидаги китобини топдим, у ҳифзининг улуғлиги ва зеҳнининг равонлигига далолат қилади». Соид «Тарих»ида: «Ибн Ҳазм бутун Андалус аҳли ичида ислом илмларини энг кўп жамлагани ва билими энг кенг киши эди; ўғли ал-Фазл менга отасининг хати билан таълифларидан қарийб тўрт юз жилд тўпланганини айтди». Ибн Халликон: ҳофиз, ҳадис илмларини билгувчи, Китоб ва суннатдан аҳком чиқарувчи эди; аввал шофиъий мазҳабида бўлиб, сўнг зоҳир аҳли мазҳабига ўтган; илмига амал қилувчи, ўзи ва отасидан қолган вазирлик ва мулк тадбири раъислигидан кейин дунёга зоҳид, тавозеъли эди. Асарларидан: ҳадис фиқҳида «ал-Ийсол», илмларнинг мартабалари ҳақидаги китоб, яҳудий ва насронийлар Таврот билан Инжилни ўзгартирганини баён қилган китоб, мантиққа оид «ат-Тақриб» ва ғаройиб нарсаларни жамлаган кичик «Нуқт ул-арус».

Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 5, b. 237Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 5, б. 237