Abu Quhofa
Tobeʼin
Jobir ibn Abdulloh hadisi: u aytdi: Makka fathi kuni Abu Quhofa keltirildi, boshi va soqoli sagʻoma kabi oppoq edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Buni biror narsa bilan oʻzgartiringlar, qorasidan esa saqlaninglar», dedi. Sagʻoma — mevasi oq boʻladigan, oq sochning oqligiga oʻxshaydigan oʻsimlik. Ibn Ishoq «Magʻoziy»da keltiradi: menga Yahyo ibn Abbod ibn Abdulloh ibn az-Zubayr otasidan, u buvisi Asmo bint Abu Bakrdan rivoyat qildi. Asmo aytdi: Rasululloh ﷺ Zu Tuvoda toʻxtaganida, Abu Quhofa farzandlarining eng kichigi boʻlgan qiziga: «Ey qizginam, nima koʻryapsan?» dedi. U: «Toʻplangan bir qorani koʻryapman», dedi. U: «U — otliqlar», dedi. Qiz: «Yana oʻsha qora ichida bir kishini koʻryapman, oldinga borib, orqaga qaytyapti», dedi. U: «Ey qizginam, u — vozeʼ, yaʼni otliqlarga buyruq berib, ular oldiga chiqadigan kishi», dedi. Soʻng qiz: «Vallohi, qora tarqab ketdi», dedi. U: «Vallohi, otliqlar tashlandi, meni tezroq uyga olib bor», dedi. Qiz uni pastga tushirdi, ammo otliqlar uni uyiga yetib bormasidan uchratdi. Qizning boʻynida kumushdan boʻlgan taqinchogʻi bor edi, bir kishi uni uchratib, boʻynidan uzib oldi. Asmo aytdi: Rasululloh ﷺ kirib, masjidga kirganida, Abu Bakr (roziyallohu anhu) otasini yetaklab keldi. Rasululloh ﷺ uni koʻrgach: «Shayxni uyida qoldirsang boʻlmasmidi, men oʻzim uning oldiga borardim-ku?» dedi. Abu Bakr: «Ey Allohning Rasuli, sen unga borishingdan koʻra, uning senga yurishi haqliroq», dedi. Rasululloh ﷺ uni oldiga oʻtqazdi, soʻng koʻksini siladi, soʻng unga: «Islomni qabul qil», dedi, u ham islomni qabul qildi. Asmo aytdi: Abu Bakr uni Rasululloh ﷺ huzuriga olib kirdi. Uning sakkiztacha hadisi bor. Shayxayn ulardan uchtasiga ittifoq qilishgan. Undan ikki farzandi Abdulloh va Hafsa, akasining oʻgʻli Qosim ibn Muhammad, Abu Usmon an-Nahdiy, Abdurahmon ibn Abu Laylo, Amr ibn Avs as-Saqafiy va Ibn Abu Mulayka hamda boshqalar rivoyat qilishgan. U Nabiy ﷺ hajda buyurgan kishidir…Жобир ибн Абдуллоҳ ҳадиси: у айтди: Макка фатҳи куни Абу Қуҳофа келтирилди, боши ва соқоли сағома каби оппоқ эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Буни бирор нарса билан ўзгартиринглар, қорасидан эса сақланинглар», деди. Сағома — меваси оқ бўладиган, оқ сочнинг оқлигига ўхшайдиган ўсимлик. Ибн Исҳоқ «Мағозий»да келтиради: менга Яҳё ибн Аббод ибн Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр отасидан, у бувиси Асмо бинт Абу Бакрдан ривоят қилди. Асмо айтди: Расулуллоҳ ﷺ Зу Тувода тўхтаганида, Абу Қуҳофа фарзандларининг энг кичиги бўлган қизига: «Эй қизгинам, нима кўряпсан?» деди. У: «Тўпланган бир қорани кўряпман», деди. У: «У — отлиқлар», деди. Қиз: «Яна ўша қора ичида бир кишини кўряпман, олдинга бориб, орқага қайтяпти», деди. У: «Эй қизгинам, у — возеъ, яъни отлиқларга буйруқ бериб, улар олдига чиқадиган киши», деди. Сўнг қиз: «Валлоҳи, қора тарқаб кетди», деди. У: «Валлоҳи, отлиқлар ташланди, мени тезроқ уйга олиб бор», деди. Қиз уни пастга туширди, аммо отлиқлар уни уйига етиб бормасидан учратди. Қизнинг бўйнида кумушдан бўлган тақинчоғи бор эди, бир киши уни учратиб, бўйнидан узиб олди. Асмо айтди: Расулуллоҳ ﷺ кириб, масжидга кирганида, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) отасини етаклаб келди. Расулуллоҳ ﷺ уни кўргач: «Шайхни уйида қолдирсанг бўлмасмиди, мен ўзим унинг олдига борардим-ку?» деди. Абу Бакр: «Эй Аллоҳнинг Расули, сен унга боришингдан кўра, унинг сенга юриши ҳақлироқ», деди. Расулуллоҳ ﷺ уни олдига ўтқазди, сўнг кўксини силади, сўнг унга: «Исломни қабул қил», деди, у ҳам исломни қабул қилди. Асмо айтди: Абу Бакр уни Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига олиб кирди. Унинг саккизтача ҳадиси бор. Шайхайн улардан учтасига иттифоқ қилишган. Ундан икки фарзанди Абдуллоҳ ва Ҳафса, акасининг ўғли Қосим ибн Муҳаммад, Абу Усмон ан-Наҳдий, Абдураҳмон ибн Абу Лайло, Амр ибн Авс ас-Сақафий ва Ибн Абу Мулайка ҳамда бошқалар ривоят қилишган. У Набий ﷺ ҳажда буюрган кишидир…
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 6, b. 471Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 6, б. 471