Abu Suʼud Afandiy

Rum diyorining ulugʻ imomi va olimi. Barcha fanlarda yetuk boʻlib, tengdoshlaridan oʻzib ketgan; matnda tugʻilgani toʻqqiz yuzinchi yil deyiladi, izohda esa «al-Aqd al-manzum fi zikr ulamo ar-Rum»ga koʻra sakkiz yuz toʻqson sakkizinchi yil deb koʻrsatiladi. U yurtning yirik ulamolaridan ilm olib, madrasalarida dars bergan, soʻng Bursa shahrida qozi, keyin qoziaskar, soʻng Qustantiniyada mufti boʻlgan va sulton unga kuniga ikki yuz ellik dirham belgilagan. Asarlaridan odamlar orasida «Abu Suʼud tafsiri» nomi bilan mashhur boʻlgan, ikki qalin jildli «Irshod al-aql as-salim ilo mazoyo al-Kitob al-Karim» bor — u tafsirlarning eng ulugʻ, eng goʻzal va tekshiruvi hamda diqqati eng koʻpidandir; uni Sulton Sulaymonxonga hadya qilgan va sulton unga katta inʼomlar berib, kunlik maoshini ancha koʻpaytirgan. Rum mamlakatlarida ulugʻligi soʻnggi darajaga yetib, ilmga tegishli hamma narsada murojaat qilinadigan zotga aylangan.Рум диёрининг улуғ имоми ва олими. Барча фанларда етук бўлиб, тенгдошларидан ўзиб кетган; матнда туғилгани тўққиз юзинчи йил дейилади, изоҳда эса «ал-Ақд ал-манзум фи зикр уламо ар-Рум»га кўра саккиз юз тўқсон саккизинчи йил деб кўрсатилади. У юртнинг йирик уламоларидан илм олиб, мадрасаларида дарс берган, сўнг Бурса шаҳрида қози, кейин қозиаскар, сўнг Қустантинияда муфти бўлган ва султон унга кунига икки юз эллик дирҳам белгилаган. Асарларидан одамлар орасида «Абу Суъуд тафсири» номи билан машҳур бўлган, икки қалин жилдли «Иршод ал-ақл ас-салим ило мазоё ал-Китоб ал-Карим» бор — у тафсирларнинг энг улуғ, энг гўзал ва текшируви ҳамда диққати энг кўпидандир; уни Султон Сулаймонхонга ҳадя қилган ва султон унга катта инъомлар бериб, кунлик маошини анча кўпайтирган. Рум мамлакатларида улуғлиги сўнгги даражага етиб, илмга тегишли ҳамма нарсада мурожаат қилинадиган зотга айланган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 261Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 261