Abu Usayd as-Soidiy
أبو أسيد الساعدي
Sahobiy
U ansorlarning kattalaridan; Badrda va boshqa mashhadlarda qatnashgan. Ismi Molik ibn Rabiʼa ibn al-Badan. Bir necha hadisi bor. Umrining oxirida koʻzi ojiz boʻlib qolgan. Undan oʻgʻillari Munzir, Hamza va Zubayr, shuningdek Abbos ibn Sahl ibn Saʼd, Abdulmalik ibn Saʼid, Anas ibn Molik, Abu Salama ibn Abdurrahmon va mavlosi Ali ibn Ubayd as-Soidiy hamda bir toifa rivoyat qilgan. Ibn Saʼd aytadi: «Fath kuni Banu Soida bayrogʻi Abu Usayd qoʻlida edi». Abbos ibn Sahl ibn Saʼd: «Abu Usaydni koʻzi ketganidan keyin koʻrdim: past boʻyli, tepakalta, boshi va soqoli oq, sochi quyuq edi», deydi. Ibn Ajlon Ubaydulloh ibn Abu Rofiʼdan: «Abu Usaydni koʻrdim, moʻylovini soch olgandek qirtishlab qoʻyar edi», deb naql qiladi. Ibn Abu Ziʼb Usmon ibn Abdullohdan: «Biz maktabda oʻtirganimizda Abu Hurayra, Abu Usayd, Abu Qatoda va Ibn Umar yonimizdan oʻtishardi — ulardan abir hidi kelardi», deydi; bu — soqollarini sargʻaytiradigan xalluq edi. Abu Usaydning oltin uzugi ham boʻlgan — koʻrinishidan unga taqiq xabari yetmagan. Hammod ibn Zayd Yazid ibn Hozimdan, u Sulaymon ibn Yasordan naql qiladi: Abu Usayd Usmon qatlidan oldin koʻzidan ayrildi va: «Alloh bandalari orasida fitnani iroda qilganida koʻzimni undan toʻsgan Allohga hamd boʻlsin», dedi. Vafoti haqida ixtilof qilingan: Ibn Saʼd va Xalifaning qavliga koʻra qirqinchi yilda vafot etgan. Madoiniy «oltmishinchi yilda» degan — muallif buni uzoq deb hisoblaydi; undan ham shozzrogʻi Abu Qosim ibn Mandaning «oltmish beshinchi yilda» degan qavlidir; Abu Hafs al-Fallos esa «oʻttizinchi yilda oʻldi» degan. Abbos ibn Sahl rivoyatida ham «oltmishinchi yilda vafot etdi» deyiladi. Aytilishicha, u yetmish sakkiz yil umr koʻrgan, rahimahulloh. Madinada va Bagʻdodda avlodi bor. Baqiyning «Musnad»ida uning yigirma sakkiz hadisi keladi. Amakivachchasi Molik ibn Masʼud ibn al-Badan ham Badrda qatnashgan.У ансорларнинг катталаридан; Бадрда ва бошқа машҳадларда қатнашган. Исми Молик ибн Рабиъа ибн ал-Бадан. Бир неча ҳадиси бор. Умрининг охирида кўзи ожиз бўлиб қолган. Ундан ўғиллари Мунзир, Ҳамза ва Зубайр, шунингдек Аббос ибн Саҳл ибн Саъд, Абдулмалик ибн Саъид, Анас ибн Молик, Абу Салама ибн Абдурраҳмон ва мавлоси Али ибн Убайд ас-Соидий ҳамда бир тоифа ривоят қилган. Ибн Саъд айтади: «Фатҳ куни Бану Соида байроғи Абу Усайд қўлида эди». Аббос ибн Саҳл ибн Саъд: «Абу Усайдни кўзи кетганидан кейин кўрдим: паст бўйли, тепакалта, боши ва соқоли оқ, сочи қуюқ эди», дейди. Ибн Ажлон Убайдуллоҳ ибн Абу Рофиъдан: «Абу Усайдни кўрдим, мўйловини соч олгандек қиртишлаб қўяр эди», деб нақл қилади. Ибн Абу Зиъб Усмон ибн Абдуллоҳдан: «Биз мактабда ўтирганимизда Абу Ҳурайра, Абу Усайд, Абу Қатода ва Ибн Умар ёнимиздан ўтишарди — улардан абир ҳиди келарди», дейди; бу — соқолларини сарғайтирадиган халлуқ эди. Абу Усайднинг олтин узуги ҳам бўлган — кўринишидан унга тақиқ хабари етмаган. Ҳаммод ибн Зайд Язид ибн Ҳозимдан, у Сулаймон ибн Ясордан нақл қилади: Абу Усайд Усмон қатлидан олдин кўзидан айрилди ва: «Аллоҳ бандалари орасида фитнани ирода қилганида кўзимни ундан тўсган Аллоҳга ҳамд бўлсин», деди. Вафоти ҳақида ихтилоф қилинган: Ибн Саъд ва Халифанинг қавлига кўра қирқинчи йилда вафот этган. Мадоиний «олтмишинчи йилда» деган — муаллиф буни узоқ деб ҳисоблайди; ундан ҳам шоззроғи Абу Қосим ибн Манданинг «олтмиш бешинчи йилда» деган қавлидир; Абу Ҳафс ал-Фаллос эса «ўттизинчи йилда ўлди» деган. Аббос ибн Саҳл ривоятида ҳам «олтмишинчи йилда вафот этди» дейилади. Айтилишича, у етмиш саккиз йил умр кўрган, раҳимаҳуллоҳ. Мадинада ва Бағдодда авлоди бор. Бақийнинг «Муснад»ида унинг йигирма саккиз ҳадиси келади. Амакиваччаси Молик ибн Масъуд ибн ал-Бадан ҳам Бадрда қатнашган.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 6, b. 538Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 6, б. 538