Abu Usmon an-Nahdiy Abdurrahmon ibn Mull

Basralik. Johiliyatga ulgurgan va oʻsha zamonda ikki marta haj qilgan; Nabiy ﷺ hayotlik chogʻlarida musulmon boʻlgan, ammo u zotni koʻrmagan va u zotning ﷺ zamonlarida uch yil zakotini omillariga topshirgan — hadis imomlari bunday kishini muxazram deyishadi. Umar ibn Xattob davrida Madinaga hijrat qilib, undan, Ali va Ibn Masʼuddan hamda sahobalardan koʻpchilikdan eshitgan; Salmon Forsiyga oʻn ikki yil hamroh boʻlib, uni oʻz qoʻli bilan dafn qilgan. Undan Ayyub, Humayd at-Tavil, Sulaymon ibn Tarxon at-Taymiy va tobeʼinlardan bir jamoa rivoyat qilgan. Osim al-Ahval undan eshitgan: «Johiliyatda Yagʻusni koʻrganman — qoʻrgʻoshindan yasalgan but boʻlib, yalang tuyaga ortilgan edi; qaysi vodiyga yetganda choʻksa, ‘Rabbingiz sizga shu vodiyni maʼqul koʻrdi’ deyishar va oʻsha yerga tushishardi». Undan «Nabiy ﷺ ga yetishganmisan?» deb soʻrashganda: «Ha! U zotning zamonlarida musulmon boʻlganman, zakotimni u zotga uch marta topshirganman, ammo u zotni uchratmadim. Yarmuk, Qodisiya, Jalulo, Nahovand, Tustar, Ozarbayjon va Rustam janglarida qatnashganman», degan. U Nahovand fathi xabarini Umarga olib borgan xushxabarchi ekani ham aytiladi. Abu Usmon kunduzi roʻzasini uzluksiz tutar, kechasi qiyomni tark etmasdi; hushidan ketguncha namoz oʻqirdi, haj va umra qilib jami oltmish marta borgan. Sulaymon at-Taymiy: «Men uni gunoh qilmasa kerak, deb oʻylayman», degan.Басралик. Жоҳилиятга улгурган ва ўша замонда икки марта ҳаж қилган; Набий ﷺ ҳаётлик чоғларида мусулмон бўлган, аммо у зотни кўрмаган ва у зотнинг ﷺ замонларида уч йил закотини омилларига топширган — ҳадис имомлари бундай кишини мухазрам дейишади. Умар ибн Хаттоб даврида Мадинага ҳижрат қилиб, ундан, Али ва Ибн Масъуддан ҳамда саҳобалардан кўпчиликдан эшитган; Салмон Форсийга ўн икки йил ҳамроҳ бўлиб, уни ўз қўли билан дафн қилган. Ундан Айюб, Ҳумайд ат-Тавил, Сулаймон ибн Тархон ат-Таймий ва тобеъинлардан бир жамоа ривоят қилган. Осим ал-Аҳвал ундан эшитган: «Жоҳилиятда Яғусни кўрганман — қўрғошиндан ясалган бут бўлиб, яланг туяга ортилган эди; қайси водийга етганда чўкса, ъРаббингиз сизга шу водийни маъқул кўрдиъ дейишар ва ўша ерга тушишарди». Ундан «Набий ﷺ га етишганмисан?» деб сўрашганда: «Ҳа! У зотнинг замонларида мусулмон бўлганман, закотимни у зотга уч марта топширганман, аммо у зотни учратмадим. Ярмук, Қодисия, Жалуло, Наҳованд, Тустар, Озарбайжон ва Рустам жангларида қатнашганман», деган. У Наҳованд фатҳи хабарини Умарга олиб борган хушхабарчи экани ҳам айтилади. Абу Усмон кундузи рўзасини узлуксиз тутар, кечаси қиёмни тарк этмасди; ҳушидан кетгунча намоз ўқирди, ҳаж ва умра қилиб жами олтмиш марта борган. Сулаймон ат-Таймий: «Мен уни гуноҳ қилмаса керак, деб ўйлайман», деган.

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 4601Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 4601