Abul-Aloʼ al-Maʼarriy at-Tanuxiy
Muhaddis
Zindiqlikda mashhur boʻlgan shoir va lugʻatshunos, sheʼr va til boʻyicha devonlar va tasniflar sohibi. Uch yuz oltmish uchinchi yil rabiul-avval oyining oxirida, juma kuni quyosh botayotganda tugʻilgan; toʻrt yoki olti-yetti yoshida chechak chiqib koʻrdan ayrilgan, oʻn bir-oʻn ikki yoshida sheʼr aytgan. Uch yuz toʻqson toʻqqizinchi yilda Bagʻdodga kirib, olti-yetti oy turgan, soʻng dini, ilmi va aqli ozligini koʻrsatuvchi sheʼri sababli quvgʻin boʻlib chiqib ketgan: «Qoʻlning diyati besh yuz dinor boʻlsa, nega u chorak dinor uchun kesiladi?» — Ibn Kasir buni uning aqli qisqaligi va basirati koʻrligidan deb rad etadi, chunki qoʻlga jinoyat qilinsa diyati koʻp boʻlishi, oʻzi oʻgʻirlik bilan jinoyat qilsa qadri arzon boʻlishi munosibdir. Faqihlar uni shu soʻzi uchun tutmoqchi boʻlishganda qochib, oʻz yurtiga qaytgan va uydan chiqmay qoʻygan. Bir kuni xalifa majlisida Mutanabbiyni maqtaganida xalifa gʻazablanib, uni oyogʻidan sudratib chiqarishga buyurgan va: «Bu itni oldimdan olib chiqinglar», degan. Umrining qirq besh yilini falsafachilarning brahmanlar yoʻlida oʻtkazib, goʻsht ham, sut ham, tuxum ham, hayvondan boʻlgan hech narsa yemagan; oʻsimlik bilan qanoat qilar, koʻproq yasmiq yer, dibs va anjir bilan totlanardi. Aytishlaricha, bir savmaʼada tunab qolganida bir rohib uni dinida shubhaga solgan.Зиндиқликда машҳур бўлган шоир ва луғатшунос, шеър ва тил бўйича девонлар ва таснифлар соҳиби. Уч юз олтмиш учинчи йил рабиул-аввал ойининг охирида, жума куни қуёш ботаётганда туғилган; тўрт ёки олти-етти ёшида чечак чиқиб кўрдан айрилган, ўн бир-ўн икки ёшида шеър айтган. Уч юз тўқсон тўққизинчи йилда Бағдодга кириб, олти-етти ой турган, сўнг дини, илми ва ақли озлигини кўрсатувчи шеъри сабабли қувғин бўлиб чиқиб кетган: «Қўлнинг дияти беш юз динор бўлса, нега у чорак динор учун кесилади?» — Ибн Касир буни унинг ақли қисқалиги ва басирати кўрлигидан деб рад этади, чунки қўлга жиноят қилинса дияти кўп бўлиши, ўзи ўғирлик билан жиноят қилса қадри арзон бўлиши муносибдир. Фақиҳлар уни шу сўзи учун тутмоқчи бўлишганда қочиб, ўз юртига қайтган ва уйдан чиқмай қўйган. Бир куни халифа мажлисида Мутанаббийни мақтаганида халифа ғазабланиб, уни оёғидан судратиб чиқаришга буюрган ва: «Бу итни олдимдан олиб чиқинглар», деган. Умрининг қирқ беш йилини фалсафачиларнинг браҳманлар йўлида ўтказиб, гўшт ҳам, сут ҳам, тухум ҳам, ҳайвондан бўлган ҳеч нарса емаган; ўсимлик билан қаноат қилар, кўпроқ ясмиқ ер, дибс ва анжир билан тотланарди. Айтишларича, бир савмаъада тунаб қолганида бир роҳиб уни динида шубҳага солган.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 6167Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 6167