Abul-Fath ibn at-Taʼoviziy Muhammad ibn Ubaydulloh
Muhaddis
Mashhur kotib va shoir; onasining otasi at-Taʼoviziyning qoʻlida oʻsgani uchun shu nisba bilan atalgan. Latif, soʻzi shirin, alfozi ravon shoir edi; sheʼri olamga tarqalib, Iroq shoirlaridan oʻzib ketdi. Umrining oxirida koʻzi ojiz boʻlgan va devonini oʻzi toʻplagan. Ibn Xallikon: «Oʻz vaqtining shoiri edi, unga teng keladigani yoʻq; sheʼri alfozning salobati va shirinligini, maʼnolarning nozikligi va nafisligini birlashtirgan; menimcha, undan ikki yuz yil oldin unga oʻxshaydigan kishi boʻlmagan». Koʻr boʻlgach koʻzlari va yoshligi haqida koʻp marsiyalar bitgan; devonini koʻr boʻlishidan avval toʻplab, unga chiroyli xutba yozgan va toʻrt fasl qilib tartiblagan, keyin qoʻshganlarini «Ziyodot» deb atagan. Devondagi maoshini farzandlari nomiga oʻtkazishni soʻrab, oʻtkazilgan. 519-yil rajabining oʻninchisi, juma kuni tugʻilib, shavvolning ikkinchisida vafot etgan.Машҳур котиб ва шоир; онасининг отаси ат-Таъовизийнинг қўлида ўсгани учун шу нисба билан аталган. Латиф, сўзи ширин, алфози равон шоир эди; шеъри оламга тарқалиб, Ироқ шоирларидан ўзиб кетди. Умрининг охирида кўзи ожиз бўлган ва девонини ўзи тўплаган. Ибн Халликон: «Ўз вақтининг шоири эди, унга тенг келадигани йўқ; шеъри алфознинг салобати ва ширинлигини, маъноларнинг нозиклиги ва нафислигини бирлаштирган; менимча, ундан икки юз йил олдин унга ўхшайдиган киши бўлмаган». Кўр бўлгач кўзлари ва ёшлиги ҳақида кўп марсиялар битган; девонини кўр бўлишидан аввал тўплаб, унга чиройли хутба ёзган ва тўрт фасл қилиб тартиблаган, кейин қўшганларини «Зиёдот» деб атаган. Девондаги маошини фарзандлари номига ўтказишни сўраб, ўтказилган. 519-йил ражабининг ўнинчиси, жума куни туғилиб, шавволнинг иккинчисида вафот этган.
Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 6, b. 460Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 6, б. 460