Abul Hasan Ali ibn Abdulaziz al-Jurjoniy

Rayda qozi edi va mohir shoir. Hadis eshitdi, ilmlarda shunday yuksaldiki, odamlar uning bu boradagi tengsizligini tan olishdi; chiroyli sheʼrlari bor. Ulardan: «Menga: „Sende tortinchoqlik bor“, deyishadi — aslida ular xorlik oʻrnidan qaytgan bir kishini koʻrishgan; men odamlarni koʻrdim: kim ularga yaqinlashsa, ularning nazarida arzon boʻladi, kimni nafsining izzati ulugʻlasa, oʻsha ulugʻlanadi. Har gal bir tamaʼ koʻrinsa, uni oʻzimga narvon qilsam, ilmning haqqini ado etmagan boʻlardim. „Mana buloq“, deyilsa: „Koʻryapman, lekin hurning nafsi chanqoqqa chidaydi“, deyman. Men ilm xizmatida jonimni kimga duch kelsam, oʻshanga xizmat qilish uchun emas, balki menga xizmat qilinishi uchun sarflaganim yoʻq. Agar ilm ahli uni asraganda, u ham ularni asrardi; agar uni koʻngillarda ulugʻlaganlarida, u ham ulugʻlanardi — lekin ular uni xor qilishdi va yuzini tamaʼ bilan bulgʻashdi, shundan u qovogʻini soldi». Yana: «Yoʻqchilikdan lazzatliroq narsa menda yoʻq; uydosh va kitobdosh boʻlgunimcha yashash lazzatini totmadim; xorlik odamlarga aralashishdadir — ularni qoʻy va aziz boshliq boʻlib yasha». Yana: «Qiyinchilik zamonida nafs shahvatlariga sarflash uchun qarz olmoqchi boʻlsang, nafsingdan sabri xaltasidan qarz soʻra va yengillik zamonigacha muhlat ol».Райда қози эди ва моҳир шоир. Ҳадис эшитди, илмларда шундай юксалдики, одамлар унинг бу борадаги тенгсизлигини тан олишди; чиройли шеърлари бор. Улардан: «Менга: „Сенде тортинчоқлик бор“, дейишади — аслида улар хорлик ўрнидан қайтган бир кишини кўришган; мен одамларни кўрдим: ким уларга яқинлашса, уларнинг назарида арзон бўлади, кимни нафсининг иззати улуғласа, ўша улуғланади. Ҳар гал бир тамаъ кўринса, уни ўзимга нарвон қилсам, илмнинг ҳаққини адо этмаган бўлардим. „Мана булоқ“, дейилса: „Кўряпман, лекин ҳурнинг нафси чанқоққа чидайди“, дейман. Мен илм хизматида жонимни кимга дуч келсам, ўшанга хизмат қилиш учун эмас, балки менга хизмат қилиниши учун сарфлаганим йўқ. Агар илм аҳли уни асраганда, у ҳам уларни асрарди; агар уни кўнгилларда улуғлаганларида, у ҳам улуғланарди — лекин улар уни хор қилишди ва юзини тамаъ билан булғашди, шундан у қовоғини солди». Яна: «Йўқчиликдан лаззатлироқ нарса менда йўқ; уйдош ва китобдош бўлгунимча яшаш лаззатини тотмадим; хорлик одамларга аралашишдадир — уларни қўй ва азиз бошлиқ бўлиб яша». Яна: «Қийинчилик замонида нафс шаҳватларига сарфлаш учун қарз олмоқчи бўлсанг, нафсингдан сабри халтасидан қарз сўра ва енгиллик замонигача муҳлат ол».

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5990Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5990