Abul Qosim ad-Dorakiy
Muhaddis
Abdulaziz ibn Abdulloh ibn Muhammad, Abul Qosim ad-Dorakiy — oʻz zamonasida shofiʼiylarning imomlaridan biri. Nishopurga tushdi, soʻng vafotigacha Bagʻdodda yashadi. Shayx Abu Homid al-Isfaroyiniy: «Undan koʻra fiqhni yaxshi biladiganini koʻrmadim», degan. Xatib al-Bagʻdodiy naql qiladiki, undan fatvo soʻralsa, uzoq oʻylab javob berardi, baʼzan fatvosi Shofiʼiy va Abu Hanifa mazhabiga xilof chiqardi; bu haqda soʻralganda: «Sizlarga voy! Falonchi falonchidan, u Rasululloh ﷺ dan shunday rivoyat qilgan — unga amal qilish Shofiʼiy va Abu Hanifa mazhabi bilan soʻzlashdan afzalroq, ularga xilof qilish hadisga xilof qilishdan osonroq», derdi. Ibn Xallikon: «Mazhabda ilmining mustahkamligini koʻrsatuvchi yaxshi vajhlari bor», dedi; eʼtizolga ham ayblangan edi. Fiqhni Shayx Abu Ishoq al-Marvaziydan, hadisni onasining otasi Hasan ibn Muhammad ad-Dorakiydan olgan; oʻzi Shayx Abu Homid al-Isfaroyiniyning shayxlaridan biri boʻlib, Bagʻdod shayxlarining koʻpi va boshqa oʻlkalar ahli undan ilm oldi. Shavvolda, boshqa qavlda zulqaʼdada, yetmishdan oshgan yoshda vafot etdi.Абдулазиз ибн Абдуллоҳ ибн Муҳаммад, Абул Қосим ад-Доракий — ўз замонасида шофиъийларнинг имомларидан бири. Нишопурга тушди, сўнг вафотигача Бағдодда яшади. Шайх Абу Ҳомид ал-Исфаройиний: «Ундан кўра фиқҳни яхши биладиганини кўрмадим», деган. Хатиб ал-Бағдодий нақл қиладики, ундан фатво сўралса, узоқ ўйлаб жавоб берарди, баъзан фатвоси Шофиъий ва Абу Ҳанифа мазҳабига хилоф чиқарди; бу ҳақда сўралганда: «Сизларга вой! Фалончи фалончидан, у Расулуллоҳ ﷺ дан шундай ривоят қилган — унга амал қилиш Шофиъий ва Абу Ҳанифа мазҳаби билан сўзлашдан афзалроқ, уларга хилоф қилиш ҳадисга хилоф қилишдан осонроқ», дерди. Ибн Халликон: «Мазҳабда илмининг мустаҳкамлигини кўрсатувчи яхши важҳлари бор», деди; эътизолга ҳам айбланган эди. Фиқҳни Шайх Абу Исҳоқ ал-Марвазийдан, ҳадисни онасининг отаси Ҳасан ибн Муҳаммад ад-Доракийдан олган; ўзи Шайх Абу Ҳомид ал-Исфаройинийнинг шайхларидан бири бўлиб, Бағдод шайхларининг кўпи ва бошқа ўлкалар аҳли ундан илм олди. Шавволда, бошқа қавлда зулқаъдада, етмишдан ошган ёшда вафот этди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5944Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5944