Abul-Qosim al-Xiraqiy

Umar ibn Husayn ibn Abdulloh, Abul-Qosim al-Xiraqiy — imom Ahmad mazhabida fiqhdagi «Muxtasar» sohibi; uni qozi Abu Yaʼlo ibn al-Farro va shayx Muvaffaquddin ibn Qudoma al-Maqdisiy sharhlaganlar. Faqihlar va obidlarning sardorlaridan boʻlib, fazilati va ibodati koʻp edi. Bagʻdodda sahobalarni soʻkish avjiga chiqqach, u yerdan chiqib ketdi va kitoblarini Bagʻdodda omonat qoldirdi; ular turgan uy yonib, asarlari yoʻq boʻldi. Damashqqa borib, shu yerda vafotigacha turdi; qabri Bob as-Sagʻirda, shahidlar qabrlariga yaqin joyda ziyorat qilinadi. «Muxtasar»ining haj kitobida: «Hajarul-asvadga kelib, agar u yerda boʻlsa, oʻpsin», deydi — buni shu sababdan aytganki, kitobni yozgan vaqtida tosh uch yuz oʻn yettinchi yilda oʻz joyidan olib ketilgan boʻlib, qaromita qoʻlida edi. al-Xatib aytadi: «Menga qozi Abu Yaʼlo: “Uning koʻp tasniflari va mazhab boʻyicha taxrijlari bor edi, lekin ular oshkor boʻlmadi — sahobalarni soʻkish oshkor boʻlgach, Madinatus-salomdan chiqib ketib, kitoblarini omonat qoʻygan edi; ular turgan uy yonib, kitoblar ham kuydi va shahardan uzoqda boʻlgani uchun tarqalmagan edi”, dedi».Умар ибн Ҳусайн ибн Абдуллоҳ, Абул-Қосим ал-Хирақий — имом Аҳмад мазҳабида фиқҳдаги «Мухтасар» соҳиби; уни қози Абу Яъло ибн ал-Фарро ва шайх Муваффақуддин ибн Қудома ал-Мақдисий шарҳлаганлар. Фақиҳлар ва обидларнинг сардорларидан бўлиб, фазилати ва ибодати кўп эди. Бағдодда саҳобаларни сўкиш авжига чиққач, у ердан чиқиб кетди ва китобларини Бағдодда омонат қолдирди; улар турган уй ёниб, асарлари йўқ бўлди. Дамашққа бориб, шу ерда вафотигача турди; қабри Боб ас-Сағирда, шаҳидлар қабрларига яқин жойда зиёрат қилинади. «Мухтасар»ининг ҳаж китобида: «Ҳажарул-асвадга келиб, агар у ерда бўлса, ўпсин», дейди — буни шу сабабдан айтганки, китобни ёзган вақтида тош уч юз ўн еттинчи йилда ўз жойидан олиб кетилган бўлиб, қаромита қўлида эди. ал-Хатиб айтади: «Менга қози Абу Яъло: “Унинг кўп таснифлари ва мазҳаб бўйича тахрижлари бор эди, лекин улар ошкор бўлмади — саҳобаларни сўкиш ошкор бўлгач, Мадинатус-саломдан чиқиб кетиб, китобларини омонат қўйган эди; улар турган уй ёниб, китоблар ҳам куйди ва шаҳардан узоқда бўлгани учун тарқалмаган эди”, деди».

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5794Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5794