Adib ibn Hasan ash-Shishakliy

Suriya respublikasi raisligini egallaganlardan. Hamotda tugʻilib oʻsgan, Salamiyadagi qishloq xoʻjaligi maktabini, soʻng Damashqdagi harbiy maktabni tugatgan. 1945-yilda fransuzlardan ozod boʻlish jangida qatnashgan, soʻng 1948-yilgi Falastindagi ogʻir janglarda «Inqoz» qoʻshinining «Ikkinchi Yarmuk livosi» boshida turgan. Husni az-Zaimning harbiy toʻntarishida uning yonida boʻlgan, keyin ular kelisha olmay, Husni uni xizmatdan chetlatgan (1949). Koʻp oʻtmay Somiy al-Hannoviy davrida polkovnik unvoni bilan birinchi livo qoʻmondoni boʻlib qaytgan; 1949-yil oxirida bir qancha safdoshlari bilan al-Hannoviyga qarshi chiqib hokimiyatni egallagan. 1951-yilda Bosh shtab boshligʻi, 1953-yilda esa Suriya respublikasi raisi boʻlgan. 1954-yilda durzilar qoʻzgʻolonini bostirishda va Himsda «demokratiya va umumiy erkinliklarga chaqirish, yakka hokimlik hamda politsiya tartibini qoralash» haqida qaror qabul qilgan anjuman oʻtkazgani uchun yirik suriyalik siyosatchilarni qamoqqa olishda qattiqqoʻlligi koʻrindi. Unga qarshi toʻntarish Halabda boshlangan; jilov qoʻlidan chiqqanini sezib, ozodlik harakati raisligidagi oʻrinbosariga — parlament raisi sifatida — respublika raisligidan istefo maktubini topshirgan va Suriyadan chiqib ketganidan keyin xabarni eʼlon qilishni soʻragan. 1954-yil 25-fevralda avtomobilda Bayrutga, u yerdan Saudiya Arabistoniga qochib borib panoh topgan; 1957-yilda Fransiyaga oʻtgan. Damashqda gʻoyibona «xiyonat» ayblovi bilan hukm chiqarilgach, 1960-yilda Parijni tark etib Braziliyaga ketgan va u yerda ferma qurib, har qanday siyosiy aloqadan uzilgan. Ammo durzilarning botirlaridan deb taxmin qilingan nomaʼlum bir kishi Braziliyaning Goyas hukumat markazidagi Seres shaharchasida koʻchada uni kutilmaganda uchratib, tapponchadan oʻq uzib oʻldirgan.Сурия республикаси раислигини эгаллаганлардан. Ҳамотда туғилиб ўсган, Саламиядаги қишлоқ хўжалиги мактабини, сўнг Дамашқдаги ҳарбий мактабни тугатган. 1945-йилда франсузлардан озод бўлиш жангида қатнашган, сўнг 1948-йилги Фаластиндаги оғир жангларда «Инқоз» қўшинининг «Иккинчи Ярмук ливоси» бошида турган. Ҳусни аз-Заимнинг ҳарбий тўнтаришида унинг ёнида бўлган, кейин улар келиша олмай, Ҳусни уни хизматдан четлатган (1949). Кўп ўтмай Сомий ал-Ҳанновий даврида полковник унвони билан биринчи ливо қўмондони бўлиб қайтган; 1949-йил охирида бир қанча сафдошлари билан ал-Ҳанновийга қарши чиқиб ҳокимиятни эгаллаган. 1951-йилда Бош штаб бошлиғи, 1953-йилда эса Сурия республикаси раиси бўлган. 1954-йилда дурзилар қўзғолонини бостиришда ва Ҳимсда «демократия ва умумий эркинликларга чақириш, якка ҳокимлик ҳамда полиция тартибини қоралаш» ҳақида қарор қабул қилган анжуман ўтказгани учун йирик суриялик сиёсатчиларни қамоққа олишда қаттиққўллиги кўринди. Унга қарши тўнтариш Ҳалабда бошланган; жилов қўлидан чиққанини сезиб, озодлик ҳаракати раислигидаги ўринбосарига — парламент раиси сифатида — республика раислигидан истефо мактубини топширган ва Суриядан чиқиб кетганидан кейин хабарни эълон қилишни сўраган. 1954-йил 25-февралда автомобилда Байрутга, у ердан Саудия Арабистонига қочиб бориб паноҳ топган; 1957-йилда Франсияга ўтган. Дамашқда ғойибона «хиёнат» айблови билан ҳукм чиқарилгач, 1960-йилда Парижни тарк этиб Бразилияга кетган ва у ерда ферма қуриб, ҳар қандай сиёсий алоқадан узилган. Аммо дурзиларнинг ботирларидан деб тахмин қилинган номаълум бир киши Бразилиянинг Гояс ҳукумат марказидаги Серес шаҳарчасида кўчада уни кутилмаганда учратиб, таппончадан ўқ узиб ўлдирган.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 1, b. 285Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 1, б. 285