Ahmad ibn Abdulqodir (Qadriy) ibn Yahyo at-Tarjumon
Muhaddis
Tabib, arab harakatida ishlaganlarning dastlabkilaridan. Damashqda tugʻilib, oʻsha yerda vafot etgan. Damashqda, Ostonada, soʻng Parijda oʻqigan. 1911-yili «al-Arabiyya al-Fatot» jamiyatini taʼsis etganlardan biri edi. Birinchi jahon urushining oxirlarida sharif (podshoh) Faysal ibn Husaynga Damashqqa kirishidan sal oldin qoʻshilib, u bilan birga shaharga kirgan, unga xususiy tabib etib tayinlangan, koʻp safarlarida hamroh boʻlgan va ishonchini qozongan. Soʻng Damashqdagi tibbiyot fakultetiga professor boʻlgan. Fransuzlar Suriyani ishgʻol qilgach (1920 m.) Misrga koʻchgan, fransuzlar uni gʻoyibona oʻlimga hukm qilgan. Qohirada 1930-yili Iroqning bosh konsuli etib tayinlangan, 1935-yili Parijda Iroq vakolatxonasini tashkil qilgan, 1936-yili Bagʻdoddagi tibbiyot kollejini boshqargan va oʻsha yili milliy hukumat davrida Damashqqa qaytgan, ammo tez orada uni tark etgan; keyin 1941-yili qaytib, 1943-yili sogʻliqni saqlash boʻyicha bosh kotib etib tayinlangan. Bagʻdod tibbiyot kolleji talabalari uchun «Teri kasalliklari» va «Tanosil kasalliklari» kitoblarini yozgan. Soʻnggi yillarida «Buyuk arab inqilobi haqidagi xotiralarim»ni yozgan.Табиб, араб ҳаракатида ишлаганларнинг дастлабкиларидан. Дамашқда туғилиб, ўша ерда вафот этган. Дамашқда, Остонада, сўнг Парижда ўқиган. 1911-йили «ал-Арабийя ал-Фатот» жамиятини таъсис этганлардан бири эди. Биринчи жаҳон урушининг охирларида шариф (подшоҳ) Файсал ибн Ҳусайнга Дамашққа киришидан сал олдин қўшилиб, у билан бирга шаҳарга кирган, унга хусусий табиб этиб тайинланган, кўп сафарларида ҳамроҳ бўлган ва ишончини қозонган. Сўнг Дамашқдаги тиббиёт факултетига профессор бўлган. Франсузлар Сурияни ишғол қилгач (1920 м.) Мисрга кўчган, франсузлар уни ғойибона ўлимга ҳукм қилган. Қоҳирада 1930-йили Ироқнинг бош консули этиб тайинланган, 1935-йили Парижда Ироқ ваколатхонасини ташкил қилган, 1936-йили Бағдоддаги тиббиёт коллежини бошқарган ва ўша йили миллий ҳукумат даврида Дамашққа қайтган, аммо тез орада уни тарк этган; кейин 1941-йили қайтиб, 1943-йили соғлиқни сақлаш бўйича бош котиб этиб тайинланган. Бағдод тиббиёт коллежи талабалари учун «Тери касалликлари» ва «Таносил касалликлари» китобларини ёзган. Сўнгги йилларида «Буюк араб инқилоби ҳақидаги хотираларим»ни ёзган.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 1, b. 154Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 1, б. 154