Ahmad ibn Abdurrahim ibn ash-Shahid Vajihuddin ibn Muʼazzam ibn Mansur, Shoh Valiyulloh ad-Dahlaviy

Ahmad ibn Abdurrahim ad-Dahlaviy — Shoh Valiyulloh nomi bilan mashhur, Hindiston yarim orolidagi islom ilmining eng katta islohotchisi. 1114 h. (1703 m.) yili Dehli yaqinidagi Fulatda tugʻilgan. Dastlabki ilmni otasi Abdurrahimdan oldi, oʻn besh yoshida hadis va fiqhda mustaqil dars bera boshladi. 1143 h. atrofida Hijozga safar qilib, Makka va Madinada Abu Tohir al-Kurdiy kabi muhaddislardan hadis rivoyati oldi; bu safar uning ilmiy qarashlarini shakllantirdi. Vatanga qaytgach, mazhablar orasidagi qattiq taassubni yumshatish, hadisga qaytish va Qurʼonni xalq tiliga yetkazish yoʻlida ish boshladi: Qurʼonni forschaga tarjima qildi, bu oʻz davrida katta bahsga sabab boʻldi. Eng mashhur asari «Hujjatulloh al-boligʻa»da shariat hukmlarining hikmatlari va ijtimoiy asoslari bayon etiladi. «al-Musavva» va «al-Musaffa» — «al-Muvatto» sharhlari; «Izolat al-xafo» xulafo tarixiga, «al-Favz al-kabir» esa tafsir usuliga bagʻishlangan. Fiqhda hanafiy boʻlgani holda dalilga ergashishni asos qilgan. Oʻgʻli Shoh Abdulaziz uning ilmiy yoʻlini davom ettirdi. 1176 h. (1762 m.) yili Dehlida vafot etdi.Аҳмад ибн Абдурраҳим ад-Даҳлавий — Шоҳ Валиюллоҳ номи билан машҳур, Ҳиндистон ярим оролидаги ислом илмининг энг катта ислоҳотчиси. 1114 ҳ. (1703 м.) йили Деҳли яқинидаги Фулатда туғилган. Дастлабки илмни отаси Абдурраҳимдан олди, ўн беш ёшида ҳадис ва фиқҳда мустақил дарс бера бошлади. 1143 ҳ. атрофида Ҳижозга сафар қилиб, Макка ва Мадинада Абу Тоҳир ал-Курдий каби муҳаддислардан ҳадис ривояти олди; бу сафар унинг илмий қарашларини шакллантирди. Ватанга қайтгач, мазҳаблар орасидаги қаттиқ таассубни юмшатиш, ҳадисга қайтиш ва Қуръонни халқ тилига етказиш йўлида иш бошлади: Қуръонни форсчага таржима қилди, бу ўз даврида катта баҳсга сабаб бўлди. Энг машҳур асари «Ҳужжатуллоҳ ал-болиға»да шариат ҳукмларининг ҳикматлари ва ижтимоий асослари баён этилади. «ал-Мусавва» ва «ал-Мусаффа» — «ал-Муватто» шарҳлари; «Изолат ал-хафо» хулафо тарихига, «ал-Фавз ал-кабир» эса тафсир усулига бағишланган. Фиқҳда ҳанафий бўлгани ҳолда далилга эргашишни асос қилган. Ўғли Шоҳ Абдулазиз унинг илмий йўлини давом эттирди. 1176 ҳ. (1762 м.) йили Деҳлида вафот этди.

Manba koʻrsatilmagan — umumiy maʼlumot asosidaМанба кўрсатилмаган — умумий маълумот асосида