Ahmad ibn Abu Xolid
أحمد بن أبي خالد
Muarrixlar va adib
al-Ahval, kotib, Abu al-Abbos; Fazl ibn Sahldan keyin Maʼmunga vazir boʻlgan. Saxiy, koʻp madh etilgan, zukko, ayyor, siyosatdon, qattiqqoʻl kishi edi. Bir kishi unga: «Senga Rasululloh ﷺ ga berilmagan narsa berilibdi», dedi. U: «Voy senga, u nima?» dedi. U: «Alloh unga: “Agar qoʻpol, qalbi qattiq boʻlganingda, atrofingdan tarqab ketishardi” [Oli Imron: 159] degan; sen esa qoʻpol va qattiqsan, lekin atrofingdan tarqab ketishmaydi», dedi. Otasi Mahdiyning vaziriga kotib boʻlgan; asli Urdundan. Ahmad vazirlikda Hasan ibn Sahlga noiblik ham qilgan. as-Suliy aytadi: bizga al-Qosim ibn Ismoil aytdi: Ibrohim ibn al-Abbosning shunday deganini eshitdim: Ahmad ibn Abu Xolid meni amir Talha ibn Tohirning oldiga yubordi va menga dedi: «Unga ayt: Savodda sening qishlogʻing yoʻq, mana bu ming ming dirham, shunga bir qishloq sotib ol; Allohga qasamki, agar shunday qilsang, meni xursand qilasan, agar bosh tortsang, gʻazablantirasan». U pulni qaytardi va: «Uni olish — foyda, lekin oramizdagi holat muhabbatning ziyoda yoki nuqsoniga bogʻliq boʻlishdan yuksakroqdir», dedi. (Rovi) aytadi: bu ikkovidan karamliroq kishini koʻrmadim. Ahmad ibn Abu Tohir aytadi: Ahmad xos va omning yuziga qovogʻini solib, tundlik bilan qarar edi, lekin amali chiroyli edi. Ahmadning soʻzlaridan: «Kim oʻz nafsini ehson bilan yenga olmasa, dushmanini oʻldirish bilan yenga olmaydi». Men (Zahabiy) aytaman: shijoat bilan saxovat — birodar; kim moliga saxiy boʻlmasa, joniga ham saxiy boʻlmaydi. Ahmad ibn Abu Xolid ikki yuz oʻn ikkinchi yili vafot etgan.ал-Аҳвал, котиб, Абу ал-Аббос; Фазл ибн Саҳлдан кейин Маъмунга вазир бўлган. Сахий, кўп мадҳ этилган, зукко, айёр, сиёсатдон, қаттиққўл киши эди. Бир киши унга: «Сенга Расулуллоҳ ﷺ га берилмаган нарса берилибди», деди. У: «Вой сенга, у нима?» деди. У: «Аллоҳ унга: “Агар қўпол, қалби қаттиқ бўлганингда, атрофингдан тарқаб кетишарди” [Оли Имрон: 159] деган; сен эса қўпол ва қаттиқсан, лекин атрофингдан тарқаб кетишмайди», деди. Отаси Маҳдийнинг вазирига котиб бўлган; асли Урдундан. Аҳмад вазирликда Ҳасан ибн Саҳлга ноиблик ҳам қилган. ас-Сулий айтади: бизга ал-Қосим ибн Исмоил айтди: Иброҳим ибн ал-Аббоснинг шундай деганини эшитдим: Аҳмад ибн Абу Холид мени амир Талҳа ибн Тоҳирнинг олдига юборди ва менга деди: «Унга айт: Саводда сенинг қишлоғинг йўқ, мана бу минг минг дирҳам, шунга бир қишлоқ сотиб ол; Аллоҳга қасамки, агар шундай қилсанг, мени хурсанд қиласан, агар бош торцанг, ғазаблантирасан». У пулни қайтарди ва: «Уни олиш — фойда, лекин орамиздаги ҳолат муҳаббатнинг зиёда ёки нуқсонига боғлиқ бўлишдан юксакроқдир», деди. (Рови) айтади: бу икковидан карамлироқ кишини кўрмадим. Аҳмад ибн Абу Тоҳир айтади: Аҳмад хос ва омнинг юзига қовоғини солиб, тундлик билан қарар эди, лекин амали чиройли эди. Аҳмаднинг сўзларидан: «Ким ўз нафсини эҳсон билан енга олмаса, душманини ўлдириш билан енга олмайди». Мен (Заҳабий) айтаман: шижоат билан саховат — биродар; ким молига сахий бўлмаса, жонига ҳам сахий бўлмайди. Аҳмад ибн Абу Холид икки юз ўн иккинчи йили вафот этган.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 14, b. 255Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 14, б. 255